Als een reis niet doorgaat, hebt u in principe recht op een extra vergoeding volgens de Europese regels. Deze compensatie hangt af van de duur van de vertraging en de reisafstand. Vliegmaatschappijen en reisorganisaties kunnen onder deze claims uitkomen door zich te beroepen op overmacht. Soms gebeurt dat ten onrechte. Zo geldt een technisch mankement volgens de rechter niet als overmacht. Vliegmaatschappijen moeten zorgen dat hun toestellen in de lucht blijven.

Soms is er wél sprake van overmacht, zoals bij de aswolk uit de IJslandse vulkaan. Dan vervalt het recht op een extra vergoeding. Maar dit betekent niet dat u helemaal geen rechten hebt.

Als uw vlucht wordt geannuleerd, dan moet de luchtvaartmaatschappij u een andere vlucht en ‘verzorging’ aanbieden. Bij vertrek vanuit Nederland kan dat verblijf in een hotel zijn, plus maaltijden, totdat u met een ander toestel meekunt. De maatschappij kan ook het geld van uw ticket terugbetalen. Kiest u daarvoor, dan zijn de verdere kosten (taxi naar huis) voor uzelf.

Wie naast de vlucht apart het verblijf heeft geboekt, kan naar die centen fluiten. Het is immers de eigen verantwoordelijkheid van de reiziger om op tijd bij het hotel of vakantiehuisje te arriveren. Lukt dat niet, dan komen de kosten daarvan voor rekening van de consument. De reisverzekering en/of de annuleringsverzekering dekt deze kosten in principe niet.

Eten en slapen

Als u in het buitenland bent en de terugreis wordt geannuleerd, dan moet de luchtvaartmaatschappij u verzorging aanbieden, dus maaltijden en eventueel ook een overnachting. Regelt u zelf een hotel? Bewaar dan de bonnen; u kunt deze kosten later nog terugvragen.

Pas op met het op eigen houtje terug naar huis vliegen. Dat kan voor eigen rekening komen. Bij de aswolk eerder dit jaar, konden reizigers op Gran Canaria bijvoorbeeld mee met een vlucht naar Barcelona en van daaruit met de bus naar Nederland. Het was dat óf het geld terug. Zelf iets anders ondernemen komt dan meestal voor eigen rekening.

Deze regels gelden op alle luchthavens in de EU en buiten de EU voor luchtvaartmaatschappijen uit de EU. In alle gevallen is de luchtvaartmaatschappij het aanspreekpunt. Direct op de luchthaven of later als u thuis bent. Probeer dus als u strandt in het buitenland de verzorging door de luchtvaartmaatschappij af te dwingen, dat scheelt een hoop rompslomp achteraf.

Maakt u verdere kosten door het langere verblijf in het buitenland? Een reisverzekering kan daarvoor een dekking bieden. Vaak geldt daarvoor een maximum vergoeding per dag. Sla de voorwaarden erop na en verzamel ter plaatse zoveel mogelijk bewijzen om een claim kracht bij te zetten.

Pakketreis: ook het hotel

U hebt geen losse vlucht geboekt, maar een complete vakantiereis? Ook dan hebt u ook recht op een andere vlucht of uw geld van het ticket retour. Dat zijn namelijk harde Europese regels. Bovendien hebt u recht op een vergoeding voor het gemiste verblijf. Neem daarom altijd contact op met de reisorganisatie waar u de reis ook hebt geboekt. Met de partij aan wie u de reissom hebt betaalt, hebt u immers een overeenkomst en dat is dus uw aanspreekpunt. Zij kan misschien voor een alternatief zorgen. Bijvoorbeeld door aangepast vervoer te regelen of vertrek op een later tijdstip. Het kan dan wel zijn dat u moet bijbetalen, bijvoorbeeld omdat u in een duurder deel van het seizoen terechtkomt, maar u hebt wel recht op een vergoeding ter waarde van de oorspronkelijk geboekte reis.

U bent niet verplicht in te gaan op een alternatief aanbod. Dan hebt u recht op terugbetaling van de reissom inclusief de kosten van verblijf.
De reisorganisatie kan u ook een alternatief bieden in de vorm van een latere vakantie of een paar dagen later vertrekken. Als de vakantie daardoor korter duurt, hebt u recht op terugbetaling van een gedeelte van de reissom.

Mocht u er met de reisorganisatie niet uitkomen, dan kunt u de zaak voorleggen aan de Geschillencommissie Reizen (Postbus 90600, 2509 LP Den Haag, T 070-310 53 10). Daar moet de reisorganisatie dan wel bij zijn aangesloten.

Kost het vrije dagen?

Hoe zit het met uw vakantiedagen als u door deze overmacht later op uw werk verschijnt? In principe worden die gewoon afgeboekt van uw vrije dagen. Juridisch gezien zijn de mogelijkheden om daar iets aan te doen beperkt.
Het ligt voor de hand om dit samen met uw werkgever in goed overleg op te lossen. Na de IJslandse aswolk hebben sommige partijen bijvoorbeeld ieder de helft van de dagen voor hun rekening genomen. Dat lijkt een nette oplossing. Maar wat als uw werkgever dat weigert?

FNV Bondgenoten oppert om dan een beroep te doen om het calamiteitenverlof. Een werkgever mag een ‘redelijk verzoek’ op dit verlof niet weigeren. Daarbij is het gebruikelijk dat het verlof direct en vooraf wordt gemeld: ik moet nu weg, want...
Achteraf melden kan ook, maar dat is ongebruikelijk. Het calamiteitenverlof wordt normaal gesproken toegepast op kortdurende (nood)situaties van een paar uur. Bijvoorbeeld een gesprongen waterleiding. In de wet staat echter niet dat het per se om kortdurende situaties moet gaan. Dat zet de deur voor gestrande reizigers open, al durft de vakbond succes niet te garanderen. Tijdens calamiteitenverlof wordt het salaris doorbetaald, maar het kan volgens sommige cao’s wel verrekend worden met vakantiedagen.