Voorkom gezeur aan de deur

"Goedemiddag. Ik ben colporteur en ik wil u graag iets verkopen.” Als het gilde huis-aan-huisventers met deze eerlijke openingszin zou beginnen, kwam er van hun handel niets terecht. In plaats daarvan komen ze met enquêtes, beloven ze besparingen en geven ze complimentjes.

Een brutale verkoper doet het als volgt. Zodra de bewoner opendoet, steekt de verkoper zijn hand uit en noemt zijn naam. Je moet wel heel eigenwijs zijn om een uitgestoken hand niet aan te nemen en de kennismaking botweg te weigeren. Maar wie de hand schudt, kan niet het volgende moment de deur dichtsmijten. Ongeschreven sociale regels staan dat in de weg. Dat is precies de reden waarom de verkoper deze methode kiest. Wie geen tijd aan colportage wil verspillen, doet er dus goed aan de uitgestoken hand te negeren en zelf het initiatief te nemen. Bijvoorbeeld door de vraag: “Kunt u mij eerst het doel van uw bezoek vertellen? Dan kan ik bepalen of ik met u wil kennismaken.”

Colporteurs hebben een scala aan trucs. Een slimme colporteur zorgt dat hij goed gekleed is en autoriteit uitstraalt. Met een glimlach probeert hij uw sympathie te winnen. Hij begint een gesprekje over het weer, de tuin, uw kleding, wat dan ook. Mentale uitputting is het doel. Pas als u minder alert bent geworden, brengt hij zijn handeltje ter sprake.

Of hij geeft u een klein cadeautje, zoals een probeerverpakking van een zuivelproduct of een afslankmiddel. Hebt u dat eenmaal aangenomen, dan staat u meer open voor het eigenlijke aanbod, dat wél geld kost.

Het omgekeerde komt ook voor: de verkoper begint juist met een veel te groot aanbod, wat de klant onmiddellijk weigert. Vervolgens komt hij de klant tegemoet door een kleiner en goedkoper aanbod te doen. Die tegemoetkoming is bedoeld om de klant het gevoel te geven dat hij de verkoper ook een stapje moet naderen.

Een andere veel voorkomende truc is de ‘vrijblijvende’ offerte. Het vreemde bij deze vrijblijvendheid is dat de verkoper wél aandringt op een handtekening. Pas gaandeweg blijkt dat de offerte eigenlijk een overeenkomst is.

Verkopers mogen consumenten niet onder druk zetten om iets te kopen. Dat mag niet in de winkel en dat mag ook niet bij colportage. Maar bij verkoop aan de deur is die druk er in de praktijk vaak wel degelijk. Huis aan huis aanbellen is arbeidsintensief en dus wil de colporteur pas vertrekken als hij een getekend contract in zijn tas heeft. Bovendien werken colporteurs vaak op provisiebasis: hoe meer ze verkopen, des te meer verdienen ze. De verkoper zal daarom meer invloed uitoefenen dan bij een verkoopgesprek in een winkel, waar de klant uit eigen beweging naartoe komt.

Om de consument te beschermen tegen oneerlijke verkooppraktijken, is colportage aan strenge regels gebonden. Een koop aan de deur is pas geldig als er een door beide partijen ondertekende koopovereenkomst is opgemaakt. Hierin moet het totaalbedrag van de verkoop staan, de gegevens van de colporteur en het bedrijf waarvoor hij werkt. Verder moet erin staan dat de koper de overeenkomst binnen acht dagen ongedaan mag maken. Dit is de wettelijke bedenktijd, die is opgenomen in de Wet op de colportage. De koper moet een exemplaar van de overeenkomst krijgen.

Deze strenge regels gelden alleen voor colportage. Kenmerkend voor colportage is dat het initiatief van de verkoper uitgaat. Als u zelf iemand thuis uitnodigt, bijvoorbeeld om een demonstratie te geven of voor een financieel advies, dan is dat geen colportage. Uiteraard mag de verkoper ook in dat geval geen druk uitoefenen. Maar een wettelijke bedenktijd geldt niet als het initiatief van de klant uitgaat.

Let op: een aankoop met een waarde onder de €34 valt niet onder colportage. Een bakje aardbeien of een pak koekjes kopen aan de deur kan dus gewoon zonder getekend koopcontract.

Een verkoopactie tijdens een busreisje valt wél onder colportage, net als een lingerieparty bij een vriendin thuis. Ook hier is de koop dus pas geldig met een getekend koopcontract en kunt u binnen acht dagen nog onder de koop uit.

Geneesmiddelen mogen niet huis aan huis worden verkocht, geldleningen evenmin. Gek genoeg mag een verkoper u wel een lening verkopen voor het product dat hij u aan de deur aansmeert. Deze lening valt dan ook onder de colportagewet, inclusief de acht dagen bedenktijd.

De strenge regels beschermen de consument tegen de gevolgen van oneerlijke handelspraktijken. Maar ze beschermen niet tegen het nare gevoel achteraf, als u tegen uw zin een gesprek hebt gevoerd met een goedgebekte jongeman. Het is nu eenmaal niet verboden om aan te bellen, een gesprek aan te gaan en de aldus gekweekte goodwill te gebruiken om iets te verkopen. Maar als u weet dat u slecht nee kunt zeggen, kunt u zo’n gesprek beter niet aangaan. Ook al lijkt de verkoper nog zo sympathiek en had u best zin in een praatje, houd altijd in gedachten dat hij een heel ander doel heeft met het gesprek.

Om verkopers te ontmoedigen, kunt u een sticker op uw deur plakken die duidelijk maakt dat ze bij u niet welkom zijn. Er zijn verschillende soorten stickers, bijvoorbeeld van TROS Radar, VARA Kassa en www.geengeleuraanmijndeur.nl. Een sticker geeft echter geen garantie dat u niet wordt lastiggevallen en u kunt zich ook nergens op beroepen als colporteurs de sticker negeren.

Wilt u commerciële aanbieders wel een kans geven, dan is de Deurwijzer van ConsuWijzer (overheidsloket voor consumentenzaken) een handig hulpmiddel. Hierop staan de belangrijkste vragen die u zou moeten stellen – aan uzelf en aan de verkoper – wanneer u een colporteur aan de deur krijgt. U kunt de Deurwijzer downloaden via www.consuwijzer.nl/deurwijzer, printen en bij de voordeur hangen.

Colportage en spijt gaan hand in hand. Juist omdat het initiatief bij de verkoper ligt, gaat het bijna nooit om een product of dienst waar u zelf behoefte aan had. Als u het aanbod in een folder had zien staan, zou u er waarschijnlijk niet op zijn ingegaan. Maar omdat de verkoper nog wat extra positieve punten noemde, ging u als koper overstag. Pas achteraf denkt u weer aan de nadelen en groeit vaak de spijt.

Gelukkig schrijft de wet bedenktijd voor bij kopen aan de deur. We zeiden het al: binnen acht dagen mag de koper de koopovereenkomst ongedaan maken. Als u op maandag een koopovereenkomst tekent, dan hebt u nog tot de volgende week maandag om de koop te ontbinden. Doe dat het liefst door middel van een aangetekende brief aan de verkoper. Schrijf daarin dat u een beroep doet op de wettelijk vastgelegde bedenktermijn. Ontbinden van de koopovereenkomst betekent ook dat u een product dat u al in huis hebt, moet terugsturen.

ConsuWijzer krijgt veel meldingen over misleidende en agressieve verkoopmethoden – zowel telefonisch als aan de deur. Vooral energie- en telecombedrijven maken zich hier schuldig aan. ConsuWijzer heeft daarom een speciaal meldpunt over colportage door energiebedrijven.

Een klacht indienen kan via T 088–070 70 70 of via www.consuwijzer.nl. Naar aanleiding van klachten tikt de Consumentenautoriteit bedrijven die over de schreef gaan op de vingers.

• Zet alleen uw handtekening als u er zeker van bent dat u iets wilt kopen of een abonnement wilt afsluiten. Voor iets dat gratis of vrijblijvend is, is uw handtekening niet nodig.
• Geef nooit uw mobiele telefoonnummer of bankrekeningnummer.
• Stel uzelf de vraag of u het product had gekocht als u het in de winkel was tegengekomen. Dat zet de zaak weer in een helder perspectief.

Wilt u een koopovereenkomst ongedaan maken van iets wat u aan de deur hebt gekocht, doe dit dan schriftelijk en aangetekend binnen de wettelijke bedenktijd. Een voorbeeldbrief vindt u op www.plusonline.nl/voorbeeldbrieven onder ‘Help, een colporteur aan mijn deur!’

Lees ook:

• Pingelen op reis: waar wel en waar niet
• Veilig op vakantie: maak het inbrekers niet te makkelijk