Vruchtgebruik is het recht om gebruik te maken van goederen die niet je eigendom zijn. Een testament met vruchtgebruik biedt de mogelijkheid om het eigendom aan de ene partij toe te kennen en het gebruik aan de andere. Met zo’n testament hebt u dus meer regie over de verdeling van de erfenis, ook na uw overlijden.

In het huis blijven wonen

U kunt namelijk vastleggen dat de langstlevende (tweede) partner in het huis mag blijven wonen (het vruchtgebruik), terwijl de (eigen) kinderen uit het eerste huwelijk wel eigenaar worden van de woning. Deze vorm van bezit heet ‘bloot eigendom’. De kinderen hebben er immers niets aan totdat de langstlevende overlijdt. In het testament kunt u ook aangeven wanneer het gebruik eindigt en het ‘bloot’ eigendom echt bezit wordt. Meestal is dat bij het overlijden van de langstlevende. Maar u kunt ook laten vastleggen dat dat gebeurt als de langstlevende hertrouwt, bij opname in een
verzorgingstehuis of op een bepaalde datum.

Hypotheek

Hebt u een eigen woning, dan kunt u eigenlijk niet om een notariële akte heen. Daarin wordt ook de staat van de woning vastgelegd, en eventueel wie de kosten van het onderhoud moet betalen. Als er nog een hypotheek is, moeten daarover ook afspraken gemaakt worden. En belangrijk om te weten: mocht er in de toekomst nog een extra hypotheek nodig zijn, bijvoorbeeld voor een verbouwing, dan kan dat alleen met overeenstemming tussen de vruchtgebruiker en de ‘bloot’ eigenaren. Denk ook na over het benoemen van een executeur voor het afwikkelen van de erfenis.

Fiscaal voordeel

Bloot eigenaren moeten de waarde van hun eigendom opgeven in Box 3. U kunt in het testament opnemen dat de vruchtgebruiker die belasting moet vergoeden (dan wordt het door de fiscus niet gezien als een schenking). Een vruchtgebruiktestament kan nog een fiscaal voordeel bieden. De kinderen worden bloot eigenaar op het moment dat u dat vastlegt in het testament. Pas bij een overlijden wordt het bloot eigendom ‘aangekleed’.

Het voordeel is dat de erfbelasting niet wordt berekend over de actuele waarde van de woning, maar vastligt op het moment van het vaststellen van het blote eigendom. Met de sterk gestegen huizenprijzen van de afgelopen decennia drukt dat de waarde van de erfenis aanzienlijk. Let op: met dalende huizenprijzen kan dit ook nadelig uitpakken.

Voorheen werd deze constructie ook gebruikt door ouders die in het huis bleven wonen en de woning fiscaal voordelig aan de kinderen probeerden over te dragen. Dat is nu beperkt.

• Terug naar de special