Hackers waren vroeger voornamelijk jongeren die het – uit vandalisme – leuk vonden om in te breken in computers of virussen te verspreiden. Tegenwoordig houden vooral professionele criminelen zich bezig met deze lucratieve vorm van misdaad. Met het verspreiden van ongevraagde reclamemail (spam) en het ontfutselen van bank- en creditcardgegevens zijn namelijk miljoenen te verdienen. Bij deze illegale activiteiten wordt gebruikgemaakt van allerlei soorten kwaadaardige programma’s, ook wel malware genoemd.

Besmettelijke virussen

De bekendste soort malware is het virus: een klein programma dat meelift in een ander programma. Als het besmette programma wordt geopend, wordt automatisch het virus geactiveerd. Agressieve virussen kunnen bestanden, programma’s en soms zelfs apparatuur vernielen.

Gaten vol wormen

Een worm is zelfstandig opererende malware die zich verspreidt via internet. Wormen dringen vooral de computer binnen via veiligheidsgaten in programma’s als Internet Explorer en Windows. Vaak gebruiken hackers een worm om toegang tot een computer te krijgen.

Glurende spionnen

Spyware is de verzamelnaam voor programma’s die u bespioneren terwijl u werkt of surft op uw computer. Deze software kan bijvoorbeeld alle toetsaanslagen registreren (evenals de adressen van websites die u bezoekt) en die vervolgens doorsturen naar ongewenste personen.

Verraderlijke neppers

Phishing is een manier van criminelen om aan uw gegevens te komen. Een voorbeeld. U ontvangt een e-mail die zogenaamd van uw bank afkomstig is, waarin u wordt gevraagd uw inloggegevens op hun website in te voeren voor een controle. De website waar u naartoe wordt geloodst lijkt sprekend op de website van uw bank, maar hij is nep. De criminelen achter de phishingmail kunnen nu met uw gegevens uw bankrekening leeghalen.

Reclame via e-mail

Niet direct schadelijk, wel vervelend: spam. Dagelijks ontvangen honderden miljoenen internetgebruikers ongevraagde reclamemail in de hoop dat ze de aangeprezen producten (meestal namaakmedicijnen) zullen bestellen.

Wat kun je ertegen doen?

Zorg in de eerste plaats dat een antivirusprogramma op de computer is geïnstalleerd. Zo’n programma herkent virussen en spyware en schakelt ze uit (zie kader: Antivirusprogramma’s). Ook besmette e-mail zal meteen worden aangepakt. Ook is het belangrijk dat de antivirussoftware is bijgewerkt. Dus als uw anti­virusprogramma meldt dat er een update is, moet u deze installeren. Antivirusprogramma’s herkennen virussen aan de hand van gedetailleerde beschrijvingen. Aangezien er voortdurend nieuwe virussen verschijnen, is het nodig dat de definities continu worden bijgewerkt.

Vaak staan antivirusprogramma’s standaard ingesteld op automatisch updaten.  Om te voorkomen dat schadelijke programma’s uw computer binnendringen, moet u deze goed afdichten. Daarvoor is het nodig dat actuele updates voor Windows en andere software geïnstalleerd zijn. Ontdekte veiligheidslekken worden dan snel weer gedicht. Daarnaast is een firewall onmisbaar als u zich op internet begeeft. Dit programma houdt in de gaten of software van buitenaf toegang wil krijgen tot uw computer, of vanaf uw computer onbevoegd gegevens wil versturen. Windows is standaard voorzien van een firewall, maar u kunt ook een andere gebruiken. Zorg wel dat u één firewall tegelijk gebruikt: twee firewalls kunnen elkaars functioneren hinderen.

Voorkomen is beter...

Open om te beginnen nooit zomaar bestanden waarvan u niet weet wat de oorsprong is. Dit geldt voor bestanden die u downloadt en voor bestanden via de e-mail, zelfs van een bekende. Controleer het voor openen altijd met een antivirusprogramma en gooi het bij twijfel gewoon weg. Download alleen programma’s van gerenommeerde downloadsites (zoals www.download.com) of van de websites van bekende bedrijven (Microsoft).

Kijk altijd uit bij e-mails die u verzoeken persoonlijke gegevens (wachtwoorden, creditcardgegevens) op te geven op een website waar de e-mail naar verwijst. Normale bedrijven benaderen u niet op deze manier. Wees in het algemeen voorzichtig met persoonlijke gegevens op internet; e-mailadressen en persoonlijke adressen zijn gewild bij malafide lieden die ze doorverkopen aan bedrijven die spam rondsturen.

Lees ook:

• Gratis computergids: iPad voor senioren
• Computertip: Sociale media, ook iets voor u?
• De leukste apps voor de feestdagen
• Kieswijzer: de tablet-pc!