Fooien: hoe hoort het eigenlijk?

Soms geven we een mooie fooi na een mooi diner, soms niet. Hoe zijn de regels ook al weer?

Ieder land heeft zo zijn eigen mores als het om fooien gaat. Binnen onze landsgrenzen is het een blijk van waardering voor goede service, maar geen verplichting. Wellicht dat we daarom ook in het buitenland te boek staan als ‘krenterig’. In tegenstelling tot Amerikanen en Russen, die thuis gewend zijn om veel meer fooi te geven en die gewoonte meenemen op reis.
Dat blijkt uit onderzoek van de GfK Group (marktonderzoekers) dat vorig jaar online is uitgevoerd onder 1500 hoteleigenaren in Europa. De uitkomst komt overeen met een recente enquête van het Bierblad, een uitgave voor horecaondernemers van Heineken.

Goede manieren

Bijna de helft van het horecapersoneel beaamt dat Nederlandse gasten minder fooi geven. De grote boosdoener is de euro. Toen die in 2002 werd ingevoerd gooide een flink deel van de horeca de prijzen flink omhoog, en dat leidde tot een reactie. Bovendien werd onduidelijk wat een normale fooi is. Voorheen rondde je met een paar gulden naar boven af, maar €3 fooi is soms toch een beetje te veel van het goede. Gevolg: de hand zit steviger op de knip als we buiten de deur eten, drinken of overnachten.
Binnen Nederland leidt dat hooguit tot een teleurgestelde blik, maar wie in het buitenland niet oppast schoffeert het personeel. Maar denk erom: te veel fooi is volgens kenners ook niet goed!

Hoe ziet een goede fooi er dan wel uit? En hoe ongemanierd is om een te kleine fooi te geven? Etiquettologe Amy Gros-kamp-Ten Have schreef al in 1939 in haar boek ‘Hoe hoort het eigenlijk’: “Zoowel zij, die te weinig als zij, die teveel fooien geven doen blijken, dat zij hun wereld niet kennen. Bij velen heeft de verkeerde meening post gevat, dat te groote fooien respect bij het personeel en een buitengewoon goede bediening ten gevolge zullen hebben. Het tegendeel is eerder waar. Personeel is meestal buitengewoon gevoelig voor juiste verhoudingen. De werkgeefster, die te familiaar met haar dienstbode omgaat, de cafébezoeker, die overdreven fooien geeft – zij worden achter hun rug uitgelachen en niet voor vol aangezien.” Nu zijn de ‘juiste verhoudingen’ natuurlijk niet meer die uit 1939, en vast niet elke hedendaagse serveerster zal een royale tipper achter zijn rug uitlachen. Maar dat een goede tipgever de gulden middenweg bewandelt, is een tijdloze constatering.

Als de service tegenvalt, laat u vanzelfsprekend geen of minder tipgeld achter. Het is immers geen verplichting om een fooi te geven. De horecaondernemer zou het moeten opvatten als een signaal om voortaan beter zijn best te doen. Uit het door Reinildis van Ditzhuyzen herschreven boek van Amy Groskamp-Ten Have blijkt dat deze regels nog steeds gelden.
Maar in de loop der jaren is aan de etiquetteregels van fooien geven wel het een en ander veranderd. Heren betalen tegenwoordig hetzelfde als vrouwen, en bij een diner aan huis zou de gastheer u raar aankijken als u hem een fooitje geeft. Verder maken fooien in de horeca sinds 1988 geen deel meer uit van het salaris, en is het verschil tussen tip- en bedieningsgeld verdwenen. De prijzen zijn nu inclusief. Wat we extra geven is dus écht een fooi.

Niet krenterig zijn

Tevreden gasten die niet krenterig willen overkomen, kunnen in een restaurant het beste een tip geven van zo’n 5 à 10 procent van de rekening. Ook in bars, hotels en in de taxi is het gebruikelijk een fooitje te geven of het bedrag naar boven af te ronden. In hotels is het tipgeld afhankelijk van de duur van uw verblijf. Een fooi na één nacht is niet nodig, maar u zou een bedrag van 5 procent van de kamerprijs kunnen overwegen. Het is maar wat u redelijk lijkt. Een fooi tussen de €5 en €10 is gebruikelijk na een verblijf van twee of drie nachten.

Betaalt u met een creditcard? Geef de fooi dan in contanten, zodat de persoon die u heeft geholpen het geld ook meteen krijgt. In hotels kunt u het geld op de kamer achterlaten.

Smeken om iets extra’s

Op vakantie of tijdens een uitje deelt u waarschijnlijk de meeste fooien uit. U zit uitgebreid op een terras, logeert in een hotel en pakt misschien eens de taxi om wat leuks te ondernemen. Wanneer tipgeld op zijn plaats is en hoeveel u dan moet geven, is niet altijd duidelijk. Het ene restaurant berekent de dienstverlening door in de prijs, terwijl het andere bijna smeekt om wat extra’s. Een vriendelijke serveerster stopt u vanzelfsprekend wat tipgeld toe, terwijl een portier die elke keer dat u hem tegenkomt zijn hand ophoudt, misschien wel misbruik maakt van uw vrijgevigheid.
Een rondgang langs de verkeers- en reisbureaus van de tien populairste vakantiebestemmingen bij Nederlanders, leert dat het verwachtingspatroon verschilt van land tot land.

Zo geven Spanjaarden in de regel niet meer dan 5 procent fooi. Meestal ronden ze het bedrag iets naar boven af. Fransen daarentegen zijn pas tevreden met een fooi van minimaal 10 procent. Tenzij de fooi in de rekening is opgenomen, zoals regelmatig het geval is in dat land. Belgen en Duitsers tippen op dezelfde manier als Nederlanders. Ze betalen zo’n 5 tot 10 procent extra voor een goede service.

Losse dollars

Amerikanen, Thai, Zuid-Afrikanen, Canadezen en Antillianen gaan weer anders met fooien om. In Amerika is het inkomen van dienstverlenend personeel grotendeels afhankelijk van fooien. Het hoort bij de cultuur en toeristen komen er niet onderuit. Als u dit land bezoekt, is het daarom erg handig wat losse dollars in uw zak of tas te stoppen.
De eerste fooi wordt al van u verwacht op de luchthaven. Kruiers rekenen op $0,50 tot $1 per koffer. De portier die u vervolgens helpt bij uitladen, rekent op eenzelfde bedrag.
De hotels in de VS verwachten een tip van $1 tot $2 per dag. En kelners, taxichauffeurs, barmannen en kappers, rekenen op zo’n 15 tot 20 procent extra. Restaurants zetten het bedieningsgeld vaak op de rekening. Als op de bon ‘gratuity included’ of ‘tip included’ staat, hoeft u geen fooi te betalen. Het tipgeld is dan simpelweg al doorberekend in de prijs. Houd uw bon dus goed in de gaten! U kunt wel iets extra’s geven als u dat wilt. Alleen in fastfood-restaurants is het aannemen van fooien meestal niet toegestaan.

Amerika zet de toon

Op de Antillen tipt men op dezelfde manier als in Amerika. De vele Amerikaanse toeristen die hier naartoe komen zetten de toon. De toeristische sector houdt het hoofd boven water dankzij deze fooien.
Canadezen berekenen over het algemeen geen bedieningsgeld. Hotels en restaurants verwachten een fooi van 10 tot 15 procent van de rekening. Ook taxichauffeurs en kappers krijgen een fooi in dit land.
In Zuid-Afrika en Thailand doet het misschien het minste pijn om af en toe een fooitje te geven. Uit onderzoek blijken dit momenteel de twee goedkoopste vakantielanden te zijn. Afgezien van de reis er naartoe ligt het prijsniveau van de boodschappen en horeca er lager dan elders. Het Zuid-Afrikaans verkeersbureau adviseert om in ieder geval elke ochtend wat muntgeld achter te laten in uw hotelkamer voor de kamermeisjes. Restaurants en hotels verwachten een fooi van circa 10 tot 15 procent van de rekening.

Zo’n twintig jaar geleden was het geven van fooien in Thailand volstrekt ongebruikelijk. Door de opkomst van het toerisme is het inmiddels de normaalste zaak van de wereld. Bedienend personeel verwacht geen fooi in procenten, maar pakweg 10 baht (circa €0,20) aan losse muntjes. Een gids rekent op zo’n 60 baht (circa €1,20).

Waarom en aan wie?

Als u op reis gaat naar een ander land en meer wilt weten over de omgangsvormen en het geven van fooien, kan het verkeersbureau u daar meer over vertellen. Etiquettologe Reinildis van Ditzhuyzen adviseert te allen tijde in de gaten te houden waarom u een fooi geeft en aan wie.
Het gaat er volgens haar om dat iedereen profiteert, dus ook de afwassers in de keuken en andere onzichtbare hulpen. Daarom raadt zij aan om, indien mogelijk, geld achter te laten in een fooienpot die onder het personeel wordt verdeeld. “Maar altijd geldt: als u niet echt, of zelfs helemaal niet tevreden bent, laat u uw fooi dan gewoon in uw portemonnee zitten. En geef de eigenaar nooit een fooi!”

  • Plus Magazine
Judith van Ruiten

Reactie toevoegen

Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.