PlusOnline.nl maakt gebruik van cookies o.a. om de site te analyseren en te verbeteren. U geeft, door gebruik te blijven maken van deze website of door hiernaast op akkoord te klikken, aan akkoord te zijn met het gebruik van cookies op deze site. Lees voor meer informatie ons Cookiebeleid.

Akkoord

Rouwen: misverstanden over verlies verwerken. Wat is uw ervaring?

'Als je een verlies wilt verwerken, moet je erover praten'. Plus Magazine zet acht misverstanden over rouwen en verliesverwerking op een rijtje. Wat is uw ervaring met het verwerken van een verlies?

MISVERSTAND
Rouwen doe je pas als iemand dood is

Dat is niet zo. Is er sprake van een ziekbed – een geliefde heeft bijvoorbeeld kanker of Alzheimer – dan begint het rouwproces eerder. Een gezond iemand zien aftakelen, zorgt vaak voor veel verdriet. Je rouwt om het verlies van je geliefdes gezondheid, van de mens die hij/zij ooit was en van jullie leven samen. Dit wordt ook wel ‘anticiperende rouw’ genoemd. Vooral mantelzorgers – degenen die de zieke verzorgen – hebben er last van.

De omgeving begrijpt deze vorm van rouw vaak niet goed (‘Wat zeur je nou, hij/zij leeft toch nog’), waardoor mensen zich eenzaam en geïsoleerd kunnen voelen. Uit onderzoek van de Universiteit van Indianapolis blijkt zelfs dat mantelzorgers meer worden gekweld door hun anticiperende rouw dan door de vaak zware verzorgingstaken of het gebrek aan praktische steun.

MISVERSTAND
Na een paar maanden rouwen moet je de draad weer oppakken

Dat is helemaal niet nodig. Gaat het om iemand aan wie je sterk gehecht bent – een kind of partner – dan kost dat meer tijd. Uit onderzoek van de Duke University in de Verenigde Staten blijkt dat de meeste mensen pas drie maanden na het overlijden van hun partner de diepste dip hebben. Daarna gaat het langzaam beter. Uit ander Amerikaans onderzoek, van de Ohio State University, blijkt dat er rond de vijfhonderd dagen na het overlijden een soort keerpunt ontstaat: na die vijfhonderd dagen voelen mensen zich gemiddeld genomen een stuk beter dan daarvoor.

Hoewel de tijd het grootste deel van de wond vaak heelt, laten veel verliezen zich nooit helemaal verwerken. Psychologe Leoniek Wijngaards doet aan de universiteit van Utrecht onderzoek naar rouw: “Ook na veel jaren kan het gemis nog groot zijn. Wel wordt op een gegeven moment de acute rouw – het niet kunnen begrijpen en accepteren dat het gebeurd is – minder. Maar het leven wordt nooit meer hetzelfde. Kun je je leven na een tijd weer op een zinvolle wijze voortzetten, met daarin een plaats voor het overlijden, dan heb je het op een goede manier verwerkt.”

MISVERSTAND
Het wordt vanzelf beter...

Helaas is dat niet altijd het geval. In zijn boek ‘Psychologische hulpverlening aan ouderen’ onderscheidt psycholoog Huub Buijssen een aantal vormen van zogeheten gecompliceerde rouw. Bijvoorbeeld als mensen na een aantal jaren nog steeds even intens rouwen als in het begin, of rouwgevoelens (on)bewust onderdrukken en vermijden. Gecompliceerde rouw zorgt voor veel psychische klachten en kan uitmonden in een chronische depressie. Het risico op gecompliceerde rouw is het grootst voor mensen met een slechte gezondheid, mensen die weinig steun uit hun omgeving ervaren en mensen die weinig zelfvertrouwen hebben. Ongeveer 15 procent van de nabestaanden heeft last van gecompliceerde rouw en heeft professionele hulp nodig. Wie in zijn leven gevoelens bij kleine verliezen – een dode cavia of overleden ver familielid – durft te uiten of geleerd heeft te uiten, heeft later minder kans op gecompliceerde rouw bij een groter afscheid.

MISVERSTAND
Het is niet normaal als je tegen iemand praat die overleden is

Dat kan juist heel goed zijn. Psychologe Leoniek Wijngaards: “Vroeger dacht men dat je na het overlijden alle banden met de overledene moest verbreken om het overlijden echt te kunnen verwerken. Tegenwoordig is het idee juist dat een band houden met de overledene positief kan werken.”

Uit onderzoek van de universiteit van Liverpool blijkt dat nabestaanden die tegen hun overleden partner praten, zich beter voelen dan degenen die dat niet doen. Het gevoel dat de ander er nog is, kan troost geven en helpen de overgang te maken naar een leven zonder partner.

Maar dit geldt niet voor iedereen. Uit onderzoek van de universiteit van Bergen (Noorwegen) blijkt namelijk dat mensen die de aanwezigheid van wijlen de partner als extreem positief of extreem negatief ervaren, juist meer problemen hebben.

Psychologe Martine Delfos, schrijfster van ‘De schoonheid van het verschil’: “In beide gevallen hebben mensen moeite om het overlijden te accepteren. Ze staan niet met beide benen in de realiteit of zitten nog vol spijt- of schuldgevoelens.” 

MISVERSTAND
Om verlies te ver­werken, moet je er veel over praten

Niet per se. Of praten de juiste manier is om verlies te verwerken, hangt bijvoorbeeld af van de vraag of je een man of een vrouw bent.
Psychologe Martine Delfos: “Mannen zijn meer dan vrouwen geneigd hard te gaan werken of te sporten. Vrouwen proberen het probleem juist vaak te verwerken door te praten en steun te zoeken bij anderen.”

Het verschil tussen mannen en vrouwen in rouwen kan tot huwelijks­problemen leiden als bijvoorbeeld een kind overlijdt. Delfos: “Dat verschil in rouwgedrag kan partners uit elkaar drijven, juist op het moment dat ze elkaar het meest nodig hebben. Denkt de man: ze blijft er maar over doorgaan, terwijl de vrouw denkt: hij vlucht in zijn werk!”

De waarheid is dat praten én werken zinvolle strategieën zijn om de pijn te verlichten. Het gaat er niet zozeer om dat partners precies hetzelfde rouwen, maar dat partners van elkaar accepteren dat ze het elk op hun eigen manier doen.

MISVERSTAND
Het maakt niet uit of iemand plotseling of na een langdurig ziekbed overlijdt

Dat maakt wel uit. Leoniek Wijngaards: “Alhoewel het verlies even groot blijft, ongeacht hoe iemand overleden is, is de schok groter als het overlijden plotseling is.”

Is een geliefde omgekomen als gevolg van een misdaad of ongeluk, dan kunnen nabestaanden zelfs kampen met een posttraumatische stressstoornis, vooral als ze zelf aanwezig waren bij het ongeluk. Nabestaanden kunnen maanden- of zelfs jarenlang last hebben van nachtmerries, flashbacks, ­depressieve gevoelens, ernstige prikkelbaarheid en hevige schrikreacties. Komt daarentegen een sterfgeval niet (helemaal) onverwacht, bijvoorbeeld door een ziekbed, dan hebben mensen de gelegenheid om al voor het overlijden afscheid te nemen en het verlies deels te accepteren. Dat geeft ze een ‘voorsprong’ in de rouwverwerking. Maar een ziekbed moet ook weer niet te lang duren. Psycholoog Huub Buijssen: “Vaak zien we bij ouderen dat een langdurig ziekbed van de partner hun krachten sloopt; men is helemaal leeg en op als het echte rouwproces nog moet beginnen.”

MISVERSTAND
‘Gezonde’ rouw verloopt volgens een vast patroon­

Dat is niet waar. Wel zijn er verschillende fasen te onderscheiden in het rouwproces. In haar boek ‘Lessen voor levenden’ onderscheidt de wereldberoemde, in 2004 overleden, psychiater Elisabeth Kübler-Ross vijf van deze stadia; 1: ontkenning, 2: woede, 3: marchanderen (‘stel dat … was gebeurd?’), 4: depressie, en 5: acceptatie. Als rouwende hoef je echter niet per se alle fasen te doorlopen, of dat in een vaste volgorde te doen: er is geen vaststaand plan of schema om van verdriet te helen, aldus Kübler-Ross.

Acceptatie van het verlies heeft vaak ook nog zingeving tot gevolg. Over haar eigen rouw – twee miskramen en het overlijden van haar ex-man – zei Kübler-Ross bijvoorbeeld: “Nu besef ik dat mijn levenswerk niet mogelijk zou zijn geweest als die droevige speling van het lot me niet een bepaalde kant op had gestuurd.”

MISVERSTAND
Een verlies is altijd ­alleen maar negatief

Dat is niet waar. Hoewel het overlijden van een geliefde zeer pijnlijk is, kun je er emotioneel en psychisch ook van groeien. Een moeder van wie het kind overleed: “Sinds de dood van mijn zoon ben ik een stuk milder geworden voor anderen. Ik veroordeel mensen minder snel. Ik heb geleerd dat iedereen zijn redenen heeft om iets te doen. Wel had ik het graag op een andere, makkelijker manier geleerd.”

Volgens de Amerikaanse psychiater Irvin Yalom, schrijver van ‘Tegen de zon in kijken’, zorgt het overlijden van een geliefde er vaak voor dat mensen wakker worden geschud. Ze realiseren zich opeens wat écht belangrijk is in het leven: hun relaties met anderen, de natuur, vriendschap en liefde. Yalom: “In een dergelijke gemoedstoestand nemen mensen zich voor om alleen nog maar dingen te doen die ze echt belangrijk vinden en waar ze helemaal achter staan. Ze durven (eindelijk) ­radicale beslissingen te nemen die hun leven ten goede komen.”

Meer weten?

Boek: ‘Over rouw: de zin van de vijf stadia van rouwverwerking’ van Elisabeth Kübler-Ross & David Kessler. Uitg. Ambo-Anthos, €19,95.
CD: ‘Stil verdriet’ (cd-luisterboek) van Manu Keirse. Uitgeverij Terra-Lannoo, €12,95.
Website: http://www.verliesverwerken.nl/ (website van de Landelijke Stichting Rouwbegeleiding).

Uw ervaringen?

  • Wat zijn uw ervaringen met rouwen? Klik op de knop 'Reageer' onder dit artikel en deel uw ervaringen met andere lezers!

Bron(nen):

Bron(nen):
  • Plus Magazine

Reactie toevoegen

21 Comments

Door C. BRAAT op ma, 15-6-2015 - 10:46

Met woorden, of wat het ook moge zijn, daarmee gaat het verdriet niet over. In onze situatie, is het van belang, dat je kunt aanvaarden , dat Maryse nu geen pijn meer heeft. Het is bij mij niet zo uit het oog uit het hart. Ook voor haar moeder is het een troost, dat zij in haar armen is gestorven. Maar het doet pijn.

Door Ruud Hoefnagels op zo, 14-6-2015 - 12:38

Neem eens contact op met de vereniging van ouders van overleden kinderen de VOOK.Waar lotgenoten hun ervaringen delen waar herkenning en erkenning is Sterkte Ruud

Door Ruud Hoefnagels op zo, 14-6-2015 - 12:31

Waar ik mij aan erger zijn de woorden die gebruikt worden bij rouwen!
De geliefden zijn overleden en niet verloren.Verloren mensen zijn niet altijd overleden.Programma's als vermist en adres onbekent zijn voor verloren mensen.In de bijbel staat het verhaal van de verloren zoon die weer thuiskomt.
Rouwen is een werkwoord,er gaat rauw gewerkt worden,rouwen is verweven in je leven en gaat nooit over.Soms ligt de draad boven en andere keer ligt de draad weer onder.
Verwerken doe je met gft afval dat wordt verwerkt tot compost.
Slijten doen schoenzolen en kun je vernieuwen.Het verdriet wordt gepolijst.
Praten met lotgenoten helpt erg goet en boeken lezen over rouwen kan ookverlichten.Sterkte allen met uw verdriet

Door C. BRAAT op zo, 14-6-2015 - 09:47

Bij verdriet en pijn leer je wie je vrienden zijn.
Het is nu een jaar geleden, dat onze oudste ten gevolgen van kanker is overleden. (43.jaar)
Met haar afscheidsdienst heel veel belangstelling.
Nu hoor of zie je niemand meer.
Haar partner ervaart dit ook zo.
Mijn partner en ik hebben een goed contact met Kris en Jonas.
Daar is het bij gebleven.
De rest van de familie toont onverschilligheid.
Zoals beschreven, bij verdriet en pijn leer je wie je vrienden zijn.!!!

Door Mr Weman Devlin (niet gecontroleerd) op zo, 14-6-2015 - 09:04

Heb je nodig een lening we lening zo laag geven als 2%-tarief uitdelen zal persoonlijke lening en business lening om een lening vandaag e-mail te krijgen: wemandevlin@gmail.com voor meer informatie

Door irene (niet gecontroleerd) op zo, 7-6-2015 - 00:36

dit is een rubriek om te vertellen hoe je met verdriet omgaat, als je iemand hebt verloren Dan staat er in eens zo'n ordinaire berichtgeving over geld lenen. Meneer Perez daar zijn andere rubrieken voor, ga naar marktplaats, of zet een advertentie in de krant of beter ga je geld verdienen op een betere manier dan mensen nog meer in de financiele ellende te storten

Door Larry Perez (niet gecontroleerd) op za, 6-6-2015 - 07:34

Ik ben een particuliere geldschieter, ik bieden lening tegen 2% is dit een legitiem bedrijf met eer en verschil we zijn klaar om u te helpen in elke financiële probleem dat je bent wij bieden alle soorten van de lening, dus als je geïnteresseerd bent in deze lening aanbieding zijn vriendelijk contact met ons op onze e-mail: businessfinances@hotmail.com

Door irene (niet gecontroleerd) op di, 2-6-2015 - 14:32

mijn zoon is overleden, hij was pas 43 jaar. Het is zwaar en heb moeit met veel contacten. Vrienden die niet begrijpen, dat ik een ander mens ben geworden. Mensen die nooit vragen, hoe het echt gaat, maar net doen of er niets is gebeurd. Ik draag een drama met mij mee, aan de buitenkant is niets te zien. Ik voel me eenzaam en ben bang of voor het niet reageren/inleven van mijn omgeving of van mensen waar ik een naar soort medeleven van ontvang. "het leven gaat door" je had zorgen om hem, nu heb je rust, denk aan je kleinkinderen etc, etc. een luisterend oor, een beetje begrip, dat is alles wat een rouwend mens nodig heeft

Door lien (niet gecontroleerd) op za, 2-5-2015 - 09:27

hoe gaat het nu met je Linda ?

Door Bianca (niet gecontroleerd) op di, 31-3-2015 - 13:48

Wat een verschrikkelijke dingen kunnen je overkomen in het leven.
Naar om al het verdriet te lezen. 2 jaar geleden heb ik mijn moeder verloren aan die vreselijke ziekte. Nu ga ik ook mijn vader verliezen.
Ik heb wel een lief gezin (2 jonge kindjes) en lieve zus en lieve mensen om mij heen. Wat ik mij afvraag of het wel normaal is dat ik steeds zo'n pijn in mijn hart voel. Ik heb zoveel emoties. Dat ik mij afvraag wanneer en of ik nog wel in balans ga komen...
Moet ik al die emoties steeds toelaten of het Arcen tie een halt toeroepen?
Hoe gaan jullie hiermee om?
Ik heb mijn moeder en nu mijn vader ook verzorgd samen met mijn zus.