De apotheek: meer dan pillen alleen

Pillenschuivers, zo worden apothekers ook wel genoemd. Maar wie het slim aanpakt, haalt er ook goede raad en advies. En je moet het wel even weten; dat kan zelfs in een aparte spreekkamer.   

Mijn medicijnen geven bijwerkingen, is daar wat aan te doen?
Ja, daar is zeker wat aan te doen, dus blijf er niet mee lopen. Uw apotheker kan nagaan of u toe kunt met een lagere dosering om zo de bijwerkingen te verminderen. Soms is een ander medicijn met dezelfde werking de oplossing of kunt u er een ander medicijn bij nemen om de bijwerking tegen te gaan. Zo helpen maagzuurremmers bijvoorbeeld prima om maagzuur, een veelvoorkomende bijwerking van ontstekingsremmende pijnstillers, te bestrijden. Bent u allergisch voor de werkzame stof of een ander bestandmiddel van het medicijn dat u gebruikt, dan kunt u wellicht overstappen op een vergelijkbaar medicijn dat u beter verdraagt. Ook kan de oplossing soms liggen in een andere toedieningsvorm: bij maagproblemen bijvoorbeeld kan een zetpil in plaats van een tablet uitkomst bieden. Het tijdstip van innemen kan ook helpen: sommige medicijnen geven minder klachten als u ze tijdens het eten inneemt. Natuurlijk wordt zo’n aanpassing altijd eerst besproken met uw arts.
Ook kan de apotheker u adviseren over het afbouwen van verslavende medicijnen, zoals slaap- en kalmeringsmiddelen.Ik gebruik verschillende medicijnen, geeft dat geen problemen?
Het gebruik van verschillende medicijnen is soms noodzakelijk, maar ze kunnen ook invloed op elkaar hebben. Wilt u weten wat dat voor u betekent, vraag dan een (gratis!) medicijngesprek aan. De apotheker bekijkt dan welke middelen u gebruikt, of ze in combinatie met elkaar geen problemen opleveren en of de dosering (nog) klopt.

Een groep waar apothekers speciale aandacht voor hebben, zijn polyfarmaciepatiënten, die vijf of meer medicijnen naast elkaar gebruiken. Dit betreft bijna een vijfde van de mensen die langdurig medicatie nodig hebben. De helft van deze groep is ouder dan zeventig jaar.
De aandacht voor polyfarmacie nam toe na een rapport uit 2006, waaruit bleek dat jaarlijks zo’n 41.000 mensen in het ziekenhuis belanden omdat ze medicijnen niet volgens voorschrift of in een te hoge dosering gebruikten, of een verkeerde combinatie van medicijnen slikten. Uit het rapport bleek ook dat bijna de helft van deze opnames voorkomen had kunnen worden. Risico’s zijn vooral: botontkalking bij langdurig gebruik van corticosteroïden (ontstekingsremmers), verstopping door opium¬bevattende pijnstillers (morfine, fentanyl en methadon) die lange tijd geslikt worden en maagschade bij patiënten boven de zestig jaar bij langdurig innemen van zogeheten NSAID’s, ontstekingsremmende pijnstillers.

De beroepsorganisaties van apotheken (KNMP), huisartsen (NHG) en het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM) zijn nu overeengekomen dat apotheker, huisarts en patiënt voortaan gezamenlijk het medicijnengebruik van polyfarmaciepatiënten gaan bespreken. Na een proef was 85 procent van de patiënten hier tevreden of zeer tevreden over. Informeer dus bij uw apotheker of zo’n gezamenlijke bespreking ook bij u in de buurt mogelijk is.

Mogen mijn medicijnen mee op reis?
Als u op reis gaat en medicijnen gebruikt, vraag dan bij de apotheek om een medicijnpaspoort. Mocht u in het buitenland een arts of apotheker nodig hebben, dan kan hij of zij in één oogopslag zien welke medicijnen u slikt en in welke dosis.

Gebruikt u medicijnen die onder de Opiumwet vallen, zoals sterke pijnstillers, medicinale cannabis of methylfenidaat (de werkzame stof in bijvoorbeeld Ritalin), dan hebt u voor de douane een verklaring van de apotheek (of arts) nodig met informatie over uw aandoening en medicijngebruik. Zo’n verklaring is ook nodig als u injectiespuiten en -naalden meeneemt, of als u meer dan 100 ml vloeibare medicijnen wilt meenemen in uw handbagage. De regels verschillen voor landen binnen het Schengen-gebied en niet-Schengen-landen.

De apotheek geeft ook advies over het vervoeren en bewaren van medicatie tijdens uw reis. Bedenk dat het in een vliegtuigruim kan vriezen, dus neem uw medicijnen altijd mee in de handbagage. In de auto, caravan of tent kan de temperatuur flink oplopen: funest voor medicijnen die zacht kunnen worden of die bij warmte bederven, zoals insuline en zetpillen. De oplossing: een koeletui (verkrijgbaar bij de apotheek) of een koelbox.

Bij gebruik van sommige medicijnen moet u extra oppassen in de zon, omdat u er sneller door kunt verbranden. Dit geldt voor sommige antibiotica – zoals doxycycline – en bepaalde medicijnen tegen huidaandoeningen, reuma en hartklachten. Zorg dan voor extra bescherming. De apotheker kan bovendien nagaan of er een vergelijkbaar medicijn is met minder risico op deze bijwerking.

Hoe erg is het dat ik mijn medicijnen weleens vergeet?

De apotheek kan u helpen uw medicatie zo trouw mogelijk in te nemen. Dat is belangrijk, want pas bij gebruik volgens het voorschrift werken medicijnen zoals ze moeten werken!
Bekend voorbeeld: een antibioticumkuur. Die moet altijd worden afgemaakt om te voorkomen dat de bacterie die de infectie veroorzaakte u opnieuw ziek maakt.  
Medicijnen blijven slikken, is soms lastig als u het idee hebt dat ze niet veel doen. Maar: schijn bedriegt. Bij antidepressiva duurt het bijvoorbeeld twee tot vier weken voor ze de stemming verbeteren. Dan zijn er ook nog medicijnen voor aandoeningen die niet direct klachten geven, zoals pillen tegen een verhoogd cholesterol of een verhoogde bloeddruk. Toch is die medicatie van belang, want de geneesmiddelen voorkomen op lange termijn grotere gezondheidsproblemen als hart- en vaatziekten.
Uit cijfers van de beroepsorganisatie voor apothekers, KNMP, blijkt dat zeker de helft van de patiënten met een chronische ziekte voortijdig stopt met de behandeling. Als het u niet lukt uw medicijnen volgens voorschrift in te nemen, kan de apotheker samen met u nagaan wat daarvoor de reden is en er een oplossing voor vinden. Misschien twijfelt u over de noodzaak, ervaart u vervelende bijwerkingen, hebt u geen vertrouwen in de medicijnen, vergeet u het gewoon of blijkt het lastig in te passen in uw dagritme.
In dat laatste geval kan de apotheker nagaan of een doseerschema mogelijk is dat beter bij u past. Als u het vervelend vindt om meerdere keren per dag een pil te slikken, is het soms mogelijk een tablet te gebruiken die de hele dag werkt: de werkzame stoffen komen dan langzaam vrij. Wanneer u juist moeite hebt met het slikken van een grote capsule, kan de apotheek kleinere eenheden leveren. Misschien vindt u het lastig om een inhaler of oogdruppels te gebruiken? Uw apotheker kan u instrueren!
Als u meerdere medicijnen gebruikt en het overzicht kwijt bent, zijn er medicijndozen waarbij u in één oogopslag de hele week kunt overzien. De apotheek kan ook een pillencassette per week voor u vullen. Er zijn zelfs medicijndozen met een alarm dat afgaat als het tijd is om de medicijnen in te nemen.

Ik heb nieuwe medicijnen in het ziekenhuis gekregen, klopt dat wel?
Bij ontslag van een patiënt uit het ziekenhuis kunnen er dingen misgaan. Zo kan een recept onduidelijk of onvolledig zijn, is de voorlichting soms gebrekkig of blijkt de overdracht naar de huisarts of apotheek onvolledig. De communicatie tussen ziekenhuis, apotheek, huisartsen en openbare apotheken wordt gemakkelijker met de invoering van een landelijk elektronisch patiëntendossier. Bovendien is er in 2009 een richtlijn opgesteld: ‘Overdracht van medicatiegegevens in de keten’. Die zal eind 2010 overal van kracht zijn. Er staat onder meer in dat bij de overdracht van een patiënt aan een andere instelling of zorgverlener, de medicatiegegevens daar binnen 24 uur beschikbaar moeten zijn. De huisapotheek controleert vervolgens of er aanpassingen nodig zijn. Vragen over medicijnen die in het ziekenhuis zijn voorgeschreven, kunt u altijd in uw eigen apotheek stellen.

Hebben vrij verkrijgbare middelen invloed op de werking van mijn medicijn?
De apotheker ziet in één oogopslag welke middelen u slikt – tenminste, als hij u die zelf heeft verstrekt. Van de (genees)middelen en voedingssupplementen die u zelf koopt of elders haalt, is hij alleen op de hoogte als ú het vertelt. Even doorgeven dus, want dan kan de apotheker u ook wijzen op mogelijk vervelende combinaties van medicijnen en andere middelen.

Voorbeeld: de vrij verkrijgbare ontstekingsremmende pijnstiller ibuprofen versterkt de werking van bloedverdunnende medicijnen. Sommige vitaminepreparaten kunnen de werking van bepaalde medicijnen tegen kanker negatief beïnvloeden. En sint-janskruid heeft een antidepressieve werking, maar vermindert ook de werking van bijvoorbeeld afweeronderdrukkende middelen, sommige antistollingsmiddelen, medicijnen tegen psychoses, cholesterolverlagende middelen en de anticonceptiepil.

Precair probleem
Over aambeien, de bijwerkingen van Viagra of de voors en tegens van verschillende soorten incontinentiemateriaal laat u zich liever niet adviseren in een volle apotheek. Goed om te weten: alle apotheken hebben een spreekkamer waar u in alle privacy over deze onderwerpen kunt praten. Vraag er gerust naar!

Schat aan informatie
Op de site apotheek van alle Nederlandse apothekers, is een schat aan informatie te vinden, onder andere over medicijnen. Vindt u hier het antwoord op uw vraag niet, stel hem dan online aan de webapotheker. U krijgt binnen enkele dagen antwoord per e-mail..

Bron(nen):
Trefwoorden: