19 Typische herinneringen aan de lagere school uit de jaren vijftig

Babysokjes breien op school, schrijven met een kroontjespen en als beloning voor een goed rapport kreeg je een kwartje van opa. We maakten het allemaal mee. Keer met deze 19 herinneringen terug naar de lagere school uit de jaren vijftig. Wat herkent u allemaal?

1. De onderwijzer

De onderwijzer(es) zat aan een houten tafel voorin de klas. Soms op een kleine verhoging, zodat ze de klas goed kon overzien.

2. Roken in de klas

Grote kans dat de onderwijzer regelmatig pijp of een sigaret rookte, dat was in onze tijd heel gewoon. Pluslezeres Wilma weet het nog goed: 'Meneer Bitter, leraar maatschappijleer, draaide gewoon een sjekkie in de klas. We hadden ook een leraar die pijp rookte met tofee tabak. Vond ik toen heerlijk ruiken.'

3. Het klaslokaal - houten planken

Meestal lag in het klaslokaal een oude, houten vloer met grove spleten tussen de planken in. Oppassen geblazen dat er geen kettinkje of ander kostbaar bezit in verdween.

4. Het klaslokaal - schoolbanken

We zaten aan houten banken en stoelen met z'n tweeën naast elkaar. In groepjes werd er zoals nu nog niet gewerkt. In de hoek van het lokaal stond een kachel en voorin vond je ook het telraam.

5. Het klaslokaal: leesplankje

Het leesplankje was bedoeld om je te leren lezen. Het was een plankje met een richel, waarop je de letters kon neerleggen die bij de afbeelding hoorden. ‘Raam – roos – neef’  was de eerste, later vervangen door ‘Aap-noot-mies’.

6. Het klaslokaal - schoolplaten aan de wand

De meester rolde ze voor het schoolbord naar beneden en wees naar de rode vlekken op de kaart. Daarna was het rijtjes stampen: Groningen, Hoogezand, Sappemeer, Winschoten, Veendam. Eerst de provincies, dan de Benelux, Europa en tot slot de rest van de wereld.

7. Het klaslokaal - platenkist

Eind van de dag werden de platen weer netjes in een platenkist opgeborgen.

8. Grote klassen

In een klas zaten veel meer kinderen dan nu. Soms had je wel veertig klasgenootjes! Daarom werd er vaak klassikaal gewerkt. De onderwijzer had immers geen tijd om iedereen individueel te helpen.

9. Schrijven met een kroontjespen

De kroontjespen was de nachtmerrie van iedere linkshandige scholier. Want hoe moest je voorkomen dat je de inkt met je eigen hand weer uitveegde? Maar ook voor de anderen was het een verdraaid lastige opgave om zonder knoeien te schrijven. Met vloeipapier kon je de letters versneld drogen, met de inktlap de pen schoonmaken. De generatie van de Mammoetwet ontsprong de dans: zij mochten als eersten met de balpen aan de slag.

10. Schoolmelk

In de jaren '60 en '70 dronk je melk uit kartonnen verpakkingen met Joris Driepenter erop, maar ook in de jaren '50 werd op sommige scholen melk gedronken. Gewoon uit glazen flessen met aluminiumdoppen. Even je bekertje ophouden en de onderwijzer schonk wat voor je in.

11. Schoolreisje

Het hele jaar werd er met stuivers en dubbeltjes voor gespaard: het schoolreisje. Vlak voor de grote schoolvakantie vertrok je per bus met al je klasgenoten naar een bezienswaardigheid of een museum in het land. Dagen van tevoren besprak je al met je vrienden wie naast wie zou gaan zitten. Het was een feestelijke dag, dus er werd die dag ranja gedronken. Weet u nog waar u met schoolreisjes naartoe bent geweest?

12. Handwerkles

Terwijl de jongens lekker aan het knutselen waren, moesten de meisjes naar handwerkles. Pannenlappen, poppenjurkjes, babysokjes. Met klamme handen ploeteren op katoenen lapjes die met de week groezeliger werden. Grimmige broddelwerkjes, ongeduldige juffen, en die steek die toch nog viel terwijl je bijna klaar was. Als de juf wat aardiger was geweest, was het vast allemaal beter gegaan. Maar nu… niét te doen.

13. Poesiealbum

Eindeloos sjouwde je er mee rond: met je eigen 'poesiealbum' of met het album van je vriendinnen. Het mooist waren de romantische plaatjes die je erbij plakte, daarmee werd iedere pagina een feest. Onvergetelijke en liefdevolle raad: "Wees een flinke dappere meid die in bange uren, altijd door de appel bijt, ook al is het een zure." Lees hier meer gedichtjes uit de poeziealbums van andere Pluslezers.

14. Plaatjes voor goed werk

In de jaren vijftig werden 'beloningsplaatjes' uitgereikt op christelijke lagere scholen. Als je een psalmvers foutloos kon opzeggen, kreeg je een plaatje met een tekening en een bijbeltekst eronder. Het plaatje was niet veel groter dan een postzegel.

15. Schoolarts

Hygiëne was heel belangrijk, dus kwam de schoolarts regelmatig langs.

16. Schooltandarts

De schoolarts was lang niet zo vervelend als de schooltandarts. Een of twee keer per jaar parkeerde het busje van de tandarts op het schoolplein en dan was de hele school de pineut. Met lood in je schoenen ging je erheen. Gaatjes werden nog zonder verdoving gevuld en kiezen zonder pardon getrokken. Pas toen de gezondheidszorg verbeterde, verdween de schooltandarts van het toneel. Lees hier 15 herinneringen van Pluslezers aan de schooltandarts.

17. Schoolfotograaf

En dan was er natuurlijk ook nog de schoolfotograaf. Die kwam één keer per jaar langs om jou en je klas vast te leggen. Heeft u nog oude schoolfoto's bewaard?

18. Rapport

Vroeger liet je schoolrapport aan duidelijkheid niets te wensen over. Geen moderne fratsen met vergoelijkende formuleringen. Voor schrijven kreeg je een 8- en voor nuttige handwerken een 4+voor de moeite. Vaderlandse geschiedenis en gedrag een 7, vlijt een 6+ en de meester schreef erbij, dat je bést veel praatte in de klas. Drie rapporten waren er, met kerst, pasen en een eindrapport. Van je opa kreeg je een kwartje voor je rapport, van je tantes een dubbeltje. En dat geld ging linea recta in de spaarpot.

19. Straf in de klas

Kwetsbare kinderzieltjes, daar deden ze vroeger niet aan. De meeste onderwijzers waren best streng, als je er nu op terug kijkt. Wie ondeugend was moest in de hoek staan, werd op de gang gezet of moest nablijven. Of strafregels schrijven. Vijftig keer ‘Ik mag niet praten onder de les’. Op de meeste scholen van nu worden dit soort straffen niet meer gegeven. Er wordt meer gepraat met de leerlingen: “Wat is er met je aan de hand? Gaat het wel goed met je?”

Bronnen: Nationaal Archief en Onderwijs is Geschiedenis

Reactie toevoegen

57 Comments

Door Willem (niet gecontroleerd) op za, 5-9-2020 - 15:28

Wat dacht je in die tijd van linkshandigen. De frater stond achter je met de meetlat in zijn handen. Probeer maar links te schrijven, dan kreeg je een flinke tik met die lat op je hand. En dat deed zeer. Uiteindelijk leerde je rechts schrijven, dat was ook makkelijker omdat het inktpotje rechts zak in de lessenaar. Daarna kom je op de middelbare school met jongens van de openbare scholen en dan blijkt de halve klas links te schijven. Waar was het toch goed voor om links schrijven af te leren.

Door Kees de Coo (niet gecontroleerd) op za, 5-9-2020 - 15:00

Heel leuk en mooi. Het was vroeger veel leuker dan nu hoor!!

Door Annemarie (niet gecontroleerd) op za, 5-9-2020 - 10:52

Leuk al die foto’s de melk weet ik nog heel goed en de volle klassen.
Maar ook minder mooie dingen ik was linkshandig nu 69 jaar en in die tijd was je verplicht rechts te schrijven.
Toch stiekem links en kwam de schoolmeester langs en kreeg je een flinke klap in gezicht tegen je oor.--
Wat had ik een hekel aan die vent, zoals het nu is mag het wel een beetje strenger hoor.

Door Peter Heynen. (niet gecontroleerd) op za, 5-9-2020 - 10:05

U vergeet de oorlogsjaren te vermelden,of slaan we die gewoon over.Was echt niet rooskleurig!

Door Jeanne van Door... (niet gecontroleerd) op za, 5-9-2020 - 09:30

Ik herinner me de schoolmelk, half jaren 50.Ik vond het vreselijk, kleine glazen flesjes met een rietje. De ene dag was het warm de andere dag koud. In het voorjaar smaakte het anders dan in het najaar, stonden de koeien in de wei of in de stal. Ik weet dat ik altijd mijn neus dicht kneep als ik dronk.

Door Martin Overbeeke (niet gecontroleerd) op za, 5-9-2020 - 07:22

Het rammelenfe geluid van de filmprojector.

Door Martin Overbeeke (niet gecontroleerd) op za, 5-9-2020 - 07:17

Het rammelenfe geluid van de filmprojector.

Door Hanneke van Velsen (niet gecontroleerd) op vr, 4-9-2020 - 19:43

Over plaatjes krijgen, In onze klas waren toen nog toiletten achter in de klas.
Een voor de meisjes en een voor de jongens.
In deze tijd niet te geloven !!
Ik spreek over 1951.
Als je er geen gebruik van gemaakt had,kreeg je een plaatje.
Met vriendelijke groet

Door pirovano (niet gecontroleerd) op vr, 4-9-2020 - 19:14

ik kan mme het nog goed herrineren.het was een mooie tijd .

Door tineke hommema (niet gecontroleerd) op vr, 4-9-2020 - 18:32

Even een toevoeging bij de foto van de schoolarts. Jaarlijks kwamen verpleegsters in de klas om iedereen een kruisje in de arm te krassen. Na een aantal dagen\weken werd je dan gecontroleerd om te zien of dit kruisje opgezet was. Dit in verband met onderzoek op tbc.