Als bleekneusje naar het Koloniehuis: hoe was dat?

Stadskinderen die vanwege slechte omstandigheden ziek waren of te weinig vet op hun botten hadden, werden in onze jeugd regelmatig naar een Koloniehuis gestuurd om aan te sterken. Enkele 'bleekneusjes' van toen delen herinneringen aan die tijd.

Bossen

Els Stoop (65): "Ik zat in het begin van de jaren 60 op de lagere school. Je moest er op gezette tijden naar de schoolarts, die je allerlei vragen stelde. Ik was 8 en sliep met drie andere kinderen van het gezin op één slaapkamer. Dat werd blijkbaar ongezond gevonden, want ik werd een paar keer naar een Koloniehuis in Elspeet gestuurd. Er zaten daar allemaal stadse kinderen, net zulke bleekneusjes als ik. Ik vond het heerlijk om zes weken niet naar school te hoeven en lekker in de bossen te lopen."


Foto: Het Koloniehuis in Elspeet.

Potlood

Eind jaren vijftig moest Sjaan Durberg als bleekneusje aansterken in Oostvoorne. Ze was acht jaar oud en vond er niets aan, daar in het Agathahuis. "Het was er streng, ik moest heel veel hangop eten. Eén keer per week moest je een brief naar huis schrijven met potlood, want als er iets negatiefs in stond, werd dat eruit gehaald. Gelukkig mocht ik na zes weken naar huis. Mijn buurjongen uit Rotterdam was niet genoeg aan gekomen, hij moest dus langer blijven."


Foto: Het Agathahuis in Oostvoorne.

Plus Magazine Tijdmachine

Krijgt u geen genoeg van de nostalgische verhalen en herinneringen? Word nu lid van de Plus Magazine Tijdmachine groep op Facebook en ga samen terug naar toen!

Schiermonnikoog

Sommige kinderen gingen vaker naar een Koloniehuis toe. Zo ook Henny Tuininga (80). Ze zat verschillende keren in huize Elim, op Schiermonnikoog. "Het waren gezonde tijden, maar ik ben toch nooit van m'n longprobleem afgekomen." Ze kent ook het lijflied nog, dat de kinderen zongen als ze ergens naartie liepen.
 
"Op mooi Elim moet je wezen, op mooi Elim moet je zijn,
word je helemaal genezen van je ziekte en je pijn,
en je speelt er heel de dag,
'k wou dat moeder dat eens zag,
Kom kinderen naar buiten, waar alle vogels fluiten,
naar buiten."
 

Foto: Het Hudighuis in Driebergen.

Opa

Van februari tot begin april 1958 zat Annèt Schaake-van Bottenburg in Koloniehuis De Ketelaar in Ellecom. De Leerdamse was toen zes jaar oud en kijkt nu terug op een 'bizarre tijd'. “Ik moest drie bekers melk per dag drinken en toen ik niet voldoende aankwam: zes bekers per dag. Mét vel. Ik gruwel nog steeds van melk. Je eten niet op? Net zo lang blijven zitten in je uppie tot het op was. Alleen aan zo'n lange tafel in je eentje. Ik was zes jaar!
 
Ik herinner me de vernedering als je had gespuugd. Je moest het zelf opruimen en voor straf naar de zaal van ‘de kleine meisjes’. De zalen waren verdeeld op lengte. Verder moest je verplicht slapen op je rechterzij. Handen boven de dekens. Niet praten.
 
Ook kreeg ieder kind op zijn verjaardag een 'taart'. Dat was een hele grote pappudding, versierd met een chocolaatje en overgoten met ranja. Die moest je opeten. Ik was heimelijk blij dat ik op mijn verjaardag naar huis zou gaan en dus geen taart zou krijgen. Als verrassing kreeg ik de taart een dag voor mijn verjaardag. Surprise! Ik kon hem niet op. Op mijn verjaardag de volgende ochtend kreeg ik hem weer voorgeschoteld, met het dreigement: als hij niet op is dan kun je niet naar huis. Ik herinner me dikke tranen en een misselijk gevoel toen hij op was.
 
We werden naar de bus gebracht, wat was ik blij dat ik naar huis ging. Helaas bleek dat de week ervoor mijn opa, die bij ons in huis woonde, was overleden.”
 

Foto: Annèt bij De Ketelaar in Ellecom (meisje met strik in haar achter de bok).

Liedje

Annèt kan zich ook nog twee liedjes herinneren, die volgens haar vele anderen koloniekinderen ook kennen. Het eerste ging zo:

Op de wijs van het bekende liedje Faria.

Kolonieleven dat is geen leven, Faria
Was ik maar bij m’n moeder gebleven, Faria
’s morgens is het water te koud,
’s middags is de soep te zout

Faria, Faria

Om 1 uur moet je onder de dekens, Faria,
Telkens wordt door de wacht gekeken, Faria

Lig je niet op je rechter zij,
Dan ben jij er heel lelijk bij! Faria

Het tweede liedje werd gezongen als je naar huis ging.

Directrice, wees gegroet,
’t spijt me dat ik, scheiden moet.
Want u hebt in deze tijd,
Heel veel goeds voor ons bereid.


Foto: Kinderen in het Hudighuis in Driebergen.
 

Uitstapjes

De herinneringen van Ida Pronk-Jillissen staan haaks op die van Annèt. Ida ging twee keer naar Kinabu, in Soesterberg. In 1962 en in 1963. "Ik heb er geen slechte herinneringen aan. We hadden zuster Janke en Veronica. Tsja, de warme melk in die ijzeren bekertjes en de levertraan was niet om over naar huis te schrijven. Maar het buiten zijn en spelen in de bossen, vond ik echt heerlijk. Er werd veel gedaan aan creativiteit en ik herinner me nog de bezoekjes aan een vliegveld en een onderduikershut. Lekker zingen met de hele groep tijdens het wandelen.

Mijn twee broers hebben andere ervaringen. Zij hebben in Koloniehuis Pelzerkamp gezeten, in Epe. We hebben het er nu weleens over. Ze hadden het daar niet naar hun zin."

Foto: Koloniehuis Kinabu in Soesterberg.

Bronchitis

Ook Leni van Loon, die een poosje in de Reggeberg in Hellendoorn doorbracht, zal haar tijd daar nooit vergeten. "In het begin was het erg wennen, streng. Met koud water je borst en rug wassen in de ochtend. En nog veel meer regels. Maar ik herinner me ook: veel buiten, spelen en wandelen. Ik ben daar lichamelijk beter van geworden en ik ben over mijn bronchitis heengegroeid."


Foto: Dokter onderzoekt een meisje in het Koloniehuis in Elspeet.

Reactie toevoegen

306 Comments

Door Peter Nulle (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 17:51

Dat van de Ketelaar in Ellecom klopt, ik was daar in 1950 10 jr oud,wij kregen toen vaak rijst met een klontje boter, ik gruwde daarvan, als je het niet op at
moest je net zo lang blijven zitten totdat het op was.Ik heb het div. malen in mijn onderbroek en broekzakken gedaan. De directrice was een kreng van een wijf, maar bij de begeleiding zaten ook wel een paar lieve meisjes bij van rond de 20 jr. De wandelingen in het bos aan de overkant waren wel erg leuk voor die tijd.
Jongens sliepen helemaal boven en je moest doodstil zijn anders kreeg je een paar meppen, dat kon toen nog. Na 6 weken mocht je naar huis als je genoeg was aangekomen en kreeg je een tegeltje met de Ketelaar er op.

Door Ina Driece (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 17:33

Ik moest ook naar een kolonie omdat ik veel te mager was. Heb gehuild en gevraagd of ik alsjeblieft niet hoefde. Gelukkig ging mijn moeder akkoord. Ben ik nog steeds blij mee. Zo'n 65 jaar later!

Door Nelleke Kooijma... (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 17:29

Oostvoorne heb ik in de schoolvakantie moeten doorstaan. En het was echt doorstaan! ik vond het echt verschrikkelijk, verplicht dit,verplicht dat, en had je geen zin dan werd je gedwongen toch mee te doen aan alles wat er maar verzonnen werd. De hangop die ik daar voor het eerst proefde vond ik heerlijk. Maar...ik zat aan de tafel van de oudsten van het huis en we zagen dat de directie en personeelsleden altijd bij het warm eten tussen de middag iets te drinken krijgen. Bij hoog en bij laag geprobeerd of wij ook iets te drinken kregen(ik had namelijk altijd thuis een beker melk of water bij de lunch) en na weken soebatten kregen we dan 1 half bekertje water NA het eten. Wat ik als het vervelendst heb ervaren het in je blootje staan (alleen onderbroek aan) in de lange koude gang met alle kinderen tegelijk, en dan 1 voor 1 een kamer binnen geroepen worden om "bekeken"en gekeurd te worden. Ik stond doodsangsten uit dat ik na 6 weken misschien niet naar huis zou mogen en VRAT me vol met brood als ik de kans kreeg, aankomen zou ik! Maar waar ik voor naar ONS genoegen was gestuurd, leren vlees eten, is nooit gelukt. Ik walg nog steeds van vlees. Maar in ONS genoegen kregen we dus van maandag tot en met donderdag opgeruld gehakt bij het warm eten en op vrijdag een stukje vis. Het was echt een GENOEGEN aan hun kant, ik heb er soms nog vervelende gedachten en dromen over. Brieven werden gecorrigeerd, je moest dankbaar zijn dat je er mocht logeren. Vooral niet eerlijk schrijven dat je je ouders miste en het niet fijn vond om steeds gecommandeerd te worden. Het wassen was ook een crime. STEENKOUD water en met een washandje wassen en gecontroleerd worden. Ook als je in de middag moest slapen(deed ik thuis nooit en midden in een bloedhete zomer met geluiden van allerlei gezelligheid in Oostvoorne)dit lukte dus nooit. Maar ik heb er wel iets geleerd: doen alsof! alsof je sliep ,alsof je iets leuk vond. Ik deed alles maar om zo snel mogelijk weg te komen uit die kolonie.

Door Ria Tromp vakan... (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 17:18

Nog steeds nare herinneringen van die tijd, 1957 in de zomer, streng niet eten dan kreeg je dezelfde avond het middageten weer.
Brieven naar papa en mama werden gecensureerd, moesten overnieuw worden geschreven.
Slapen van 1 tot 3 uur s middags werd er streng optreden wel in bed maar wakker blijven, anders sliep je s avonds niet op tijd, er werd geslagen en gepord als je ogen even dicht vielen.
Het ergste was uitkleden, in een rij staan koud en op een betonnen vloer naakt in een rij staan en wat wachten tot je onder de werd je onder de douche gezet en werd er vloeistof op je hoofd gegoten tegen luizen of je deze nu wel of niet had.Foto,s uit de 2e wereldoorlog later deden mij denken aan mijn jeugd en de vreselijke wekelijkse martelgang naar de douches.

Door Ria Tromp vakan... (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 17:16

Nog steeds nare herinneringen van die tijd, 1957 in de zomer, streng niet eten dan kreeg je dezelfde avond het middageten weer.
Brieven naar papa en mama werden gecensureerd, moesten overnieuw worden geschreven.
Slapen van 1 tot 3 uur s middags werd er streng optreden wel in bed maar wakker blijven, anders sliep je s avonds niet op tijd, er werd geslagen en gepord als je ogen even dicht vielen.
Het ergste was uitkleden, in een rij staan koud en op een betonnen vloer naakt in een rij staan en wat wachten tot je onder de werd je onder de douche gezet en werd er vloeistof op je hoofd gegoten tegen luizen of je deze nu wel of niet had.Foto,s uit de 2e wereldoorlog later deden mij denken aan mijn jeugd en de vreselijke wekelijkse martelgang naar de douches.

Door Marja Duijsters-Maas (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 17:03

Ook ik moest met zes jaar naar Vierhouten bij Nunspeet. Wel fijn in de bossen, cantharellen plukken, die verkocht werden. Inderdaad vies eten en pudding met vel.
Ik werd ziek, maar werd niet geloofd. Je mocht ook niet naar huis schrijven. IK was zo ziek, dat ik bij het avondeten alles eruit gekotst heb. Toen moest ik voor straf thuis blijven en lag ik helemaal alleen op die grote zaal met de geblokte dekens.Er werd niet voor mij gezorgd.
Toen ik thuis kwam, herkende mijn moeder mij niet meer. Zo mager was ik geworden. Enkele weken daarna kon ik niet meer lopen. Het was acute gewichtreuma, het gevolg van een verwaarloosde bacteriële keelontsteking. Ik moest weken naar het ziekenhuis en thuis blijven daarna. Zodoende heb ik de tweede klas grotendeels gemist. Ik heb er nog een trauma aan overgehouden.

Door cokkie_brouwer@... (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 16:52

Ik was op mijn 8e in Egmond aan Zee, Huize St.Joseph. Wat een heimwee heb ik gehad. Het eten van pap en drinken van melk met vel, bah... je moest! Nooit meer melk gedronken daarna. Als je naar de wc moest, moest je zeggen of je ging plassen of poepen en bij het laatste kreeg je 2 velletjes toiletpapier mee, anders niks. Er waren strenge maar natuurlijk ook lieve nonnen en leidsters. Het buiten spelen in de duinen en op het strand vond ik wel heel leuk!
Ik herken veel van bovenstaande verhalen! Het enige positieve voor mij was dat ik toen ik eenmaal weer thuis was alles lekker vond volgens mijn moeder. Ikzelf kwam uit een stabiel en warm gezin maar veel kinderen hadden het moeilijk thuis en voor hen was het soms goed om daar even uit te zijn denk ik. Op mij heeft het veel indruk gemaakt, een soort klein jeugdtrauma. Heb later pleegkinderen in huis gehad en kon me altijd goed indenken hoe ze zich de eerste weken voelden in een totaal vreemde omgeving! Een van mijn zusjes was ook te mager en kreeg ook het advies voor een kolonie maar door mijn verhalen hoefde ze niet van mijn ouders!

Door Loes Rosema (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 16:49

Ik ben een van de tweeling, Rosema! Loes en Marian! Wij hebben ook in Oostvoorne gezeten, heb er slechte herinneringen aan over gehouden! Wij mochten als tweeling zijnde niet naast elkaar slapen alles appart! Moesten ook veel hangop eten en veel boterhammen! Als je niet at dan moest je bij de directrice maar komen eten! Het was heel streng! Dat noemde ze een vakantiekolonie het was meer een strafkamp

Door Henk (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 16:26

Ik was in 1946 voor een maand of zo in het Hemaliehuis in Soesterberg. Is daar iets van terug te vinden?

Door Pieta de bruijn (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 16:24

Zelf heb ik in Bosch en Duin, zeist gezeten, 6 weken, 3 jaar oud, aldaar aan de Dennenweg 20,het huis gad geen naam,kan mij nog akelige dingen herinneren,ben er nog eens 3 jaar geleden wezen kijken,om het af te sluiten,zijn er meer mensen, die daar hebben gezeten?,graag antwoord²