Als bleekneusje naar het Koloniehuis: hoe was dat?

Stadskinderen die vanwege slechte omstandigheden ziek waren of te weinig vet op hun botten hadden, werden in onze jeugd regelmatig naar een Koloniehuis gestuurd om aan te sterken. Enkele 'bleekneusjes' van toen delen herinneringen aan die tijd.

Bossen

Els Stoop (65): "Ik zat in het begin van de jaren 60 op de lagere school. Je moest er op gezette tijden naar de schoolarts, die je allerlei vragen stelde. Ik was 8 en sliep met drie andere kinderen van het gezin op één slaapkamer. Dat werd blijkbaar ongezond gevonden, want ik werd een paar keer naar een Koloniehuis in Elspeet gestuurd. Er zaten daar allemaal stadse kinderen, net zulke bleekneusjes als ik. Ik vond het heerlijk om zes weken niet naar school te hoeven en lekker in de bossen te lopen."


Foto: Het Koloniehuis in Elspeet.

Potlood

Eind jaren vijftig moest Sjaan Durberg als bleekneusje aansterken in Oostvoorne. Ze was acht jaar oud en vond er niets aan, daar in het Agathahuis. "Het was er streng, ik moest heel veel hangop eten. Eén keer per week moest je een brief naar huis schrijven met potlood, want als er iets negatiefs in stond, werd dat eruit gehaald. Gelukkig mocht ik na zes weken naar huis. Mijn buurjongen uit Rotterdam was niet genoeg aan gekomen, hij moest dus langer blijven."


Foto: Het Agathahuis in Oostvoorne.

Plus Magazine Tijdmachine

Krijgt u geen genoeg van de nostalgische verhalen en herinneringen? Word nu lid van de Plus Magazine Tijdmachine groep op Facebook en ga samen terug naar toen!

Schiermonnikoog

Sommige kinderen gingen vaker naar een Koloniehuis toe. Zo ook Henny Tuininga (80). Ze zat verschillende keren in huize Elim, op Schiermonnikoog. "Het waren gezonde tijden, maar ik ben toch nooit van m'n longprobleem afgekomen." Ze kent ook het lijflied nog, dat de kinderen zongen als ze ergens naartie liepen.
 
"Op mooi Elim moet je wezen, op mooi Elim moet je zijn,
word je helemaal genezen van je ziekte en je pijn,
en je speelt er heel de dag,
'k wou dat moeder dat eens zag,
Kom kinderen naar buiten, waar alle vogels fluiten,
naar buiten."
 

Foto: Het Hudighuis in Driebergen.

Opa

Van februari tot begin april 1958 zat Annèt Schaake-van Bottenburg in Koloniehuis De Ketelaar in Ellecom. De Leerdamse was toen zes jaar oud en kijkt nu terug op een 'bizarre tijd'. “Ik moest drie bekers melk per dag drinken en toen ik niet voldoende aankwam: zes bekers per dag. Mét vel. Ik gruwel nog steeds van melk. Je eten niet op? Net zo lang blijven zitten in je uppie tot het op was. Alleen aan zo'n lange tafel in je eentje. Ik was zes jaar!
 
Ik herinner me de vernedering als je had gespuugd. Je moest het zelf opruimen en voor straf naar de zaal van ‘de kleine meisjes’. De zalen waren verdeeld op lengte. Verder moest je verplicht slapen op je rechterzij. Handen boven de dekens. Niet praten.
 
Ook kreeg ieder kind op zijn verjaardag een 'taart'. Dat was een hele grote pappudding, versierd met een chocolaatje en overgoten met ranja. Die moest je opeten. Ik was heimelijk blij dat ik op mijn verjaardag naar huis zou gaan en dus geen taart zou krijgen. Als verrassing kreeg ik de taart een dag voor mijn verjaardag. Surprise! Ik kon hem niet op. Op mijn verjaardag de volgende ochtend kreeg ik hem weer voorgeschoteld, met het dreigement: als hij niet op is dan kun je niet naar huis. Ik herinner me dikke tranen en een misselijk gevoel toen hij op was.
 
We werden naar de bus gebracht, wat was ik blij dat ik naar huis ging. Helaas bleek dat de week ervoor mijn opa, die bij ons in huis woonde, was overleden.”
 

Foto: Annèt bij De Ketelaar in Ellecom (meisje met strik in haar achter de bok).

Liedje

Annèt kan zich ook nog twee liedjes herinneren, die volgens haar vele anderen koloniekinderen ook kennen. Het eerste ging zo:

Op de wijs van het bekende liedje Faria.

Kolonieleven dat is geen leven, Faria
Was ik maar bij m’n moeder gebleven, Faria
’s morgens is het water te koud,
’s middags is de soep te zout

Faria, Faria

Om 1 uur moet je onder de dekens, Faria,
Telkens wordt door de wacht gekeken, Faria

Lig je niet op je rechter zij,
Dan ben jij er heel lelijk bij! Faria

Het tweede liedje werd gezongen als je naar huis ging.

Directrice, wees gegroet,
’t spijt me dat ik, scheiden moet.
Want u hebt in deze tijd,
Heel veel goeds voor ons bereid.


Foto: Kinderen in het Hudighuis in Driebergen.
 

Uitstapjes

De herinneringen van Ida Pronk-Jillissen staan haaks op die van Annèt. Ida ging twee keer naar Kinabu, in Soesterberg. In 1962 en in 1963. "Ik heb er geen slechte herinneringen aan. We hadden zuster Janke en Veronica. Tsja, de warme melk in die ijzeren bekertjes en de levertraan was niet om over naar huis te schrijven. Maar het buiten zijn en spelen in de bossen, vond ik echt heerlijk. Er werd veel gedaan aan creativiteit en ik herinner me nog de bezoekjes aan een vliegveld en een onderduikershut. Lekker zingen met de hele groep tijdens het wandelen.

Mijn twee broers hebben andere ervaringen. Zij hebben in Koloniehuis Pelzerkamp gezeten, in Epe. We hebben het er nu weleens over. Ze hadden het daar niet naar hun zin."

Foto: Koloniehuis Kinabu in Soesterberg.

Bronchitis

Ook Leni van Loon, die een poosje in de Reggeberg in Hellendoorn doorbracht, zal haar tijd daar nooit vergeten. "In het begin was het erg wennen, streng. Met koud water je borst en rug wassen in de ochtend. En nog veel meer regels. Maar ik herinner me ook: veel buiten, spelen en wandelen. Ik ben daar lichamelijk beter van geworden en ik ben over mijn bronchitis heengegroeid."


Foto: Dokter onderzoekt een meisje in het Koloniehuis in Elspeet.

Reactie toevoegen

417 Comments

Door Kees Bol (niet gecontroleerd) op vr, 27-11-2020 - 11:34

Ik ben geboren in 1941, rond 1949-1950 werd ik als Haags bleekneusje naar Elspeet gestuurd. Het was daar een misdadig regime, ellebogen en je navel werd wekelijks onder handen genomen met groene zeep en een soort hele harde wasborstel.
Er was een kind wat zijn uitgekotste eten aan het hoofd van de tafel (zichtbaar voor allemaal) op moest eten. Buiten in het bos was ik bezig met hagedisjes.
Na zes weken was ik 1 pond aangekomen en moest ik 6 weken extra blijven, mijn ouders kwamen op bezoek, moeder en ik huilen, maar ik mocht niet mee naar huis.
Wel iedere week een brief (met potlood)naar huis sturen, en werd je min of meer gedicteerd wat je moest schrijven.
Na de 12 weken was ik 2 pond aangekomen en mocht eindelijk naar huis. Maart 2021 word ik 80, als ik er aan terug denk, slaat bijna de schrik me weer om het hart.

Door Dia Koenes-werkman (niet gecontroleerd) op vr, 27-11-2020 - 11:28

Als ik sommige verhalen lees van bepaalde mensen was het zeker mishandeling.Verschrikkelijk om te lezen.
Als nog vind ik dat hier oog voor moet zijn en de mensen die nog leven en dit veroorzaakt hebben mogen nog wel hun straf hebben.

Haal deze mensen erbij en ga als nog met hun in gesprek wat dit voor je heeft betekend voor je verdere leven.

Mijn vader zat op Schiermonnikoog. Had wel erge heimwee maar gelukkig niet die gruwel verhalen van gehoord.

Dia Koenes-Werkman
Uit Rasquert.

Door Will langenberg (niet gecontroleerd) op ma, 23-11-2020 - 14:19

Ik ben ook een keer in Het koloniehuis 'Noorderhuis' in Hoogeveen geweest.
Was daar veel ziek.
Toen bleek dat ik niet was aangekomen, werd ik tegenoverstaande van iedereen gekleineerd.
Je ouders mochten één keer op bezoek komen. Mijn ouders kwamen niet, omdat ze bang waren dat ik mee naar huis wou. Vreselijk vond ik dat, iedereen kreeg bezoek, alleen ik en nog een meisje niet. Wij werden toen verbannen naar de speelkamer.
Ik was 10 jaar en heb niet zoveel herinneringen aan die tijd. Maar leuk was het niet.

Door Frans van opstal (niet gecontroleerd) op ma, 23-11-2020 - 14:14

Vierhouten was mijn bestemming en alleen maar nare herinneringen , als ook in bunde voor 6 weken wat iedereen schrijft is zo herkenbaar

Door Ellen Weiss (niet gecontroleerd) op ma, 23-11-2020 - 09:52

Als 8 jarig meisje door de schoolarts naar kinderkoloniehuis St.Egberts op Schiermonnikoog gestuurd, geleid door katholieke zusters/nonnen. Heb daar een fantastische 6 weken gehad, heel veel buiten op het strand gespeeld en leuke creatieve dingen gedaan, veel gezongen. Zuster Marilies was de zuster die ik me herinner, wat een lieverd. Herinner mij de gezamenlijke maaltijden en slaapzalen en wasruimtes nog. Je mocht geen bezoek van thuis, kreeg alleen post. Na 6 weken mocht ik nog 6 weken verlenging, had dit graag gewild, had totaal geen heimwee naar huis , in tegenstelling tot mijn vader, die miste mij te erg, dus ging ik naar huis. Vond alleen de druppels levertraan op broodbeleg of in de pap een gruwel. Wat ik ook grappig vond , dat we in een cirkel rondom een zonnetoren stonden in ons onderbroekje voor de vit D, want het was in de winterperiode dat ik er was. En al "zonnebadend" zongen we alle liedjes die we kenden. Was een fijne tijd, het gebouw heb ik tientallen jaren later nog gezien, was volgens mij een duits kuurcentrum oid geworden.

Door Bep (niet gecontroleerd) op zo, 22-11-2020 - 14:33

Nare ervaringen en een trauma overgehouden aan het Agathahuis, Oostvoorne. Zes weken lang ellende. Moest vanwege het feit dat ik té klein was voor mijn leeftijd weg van huis van de schoolarts. Op de verjaardag van mijn moeder notabene. Vergeet dit nooit meer! Wat heb ik gehuild ‘s avonds dat ik niet bij de verjaardagsgezelligheid thuis kon zijn! Ook mijn verjaardag en die van mijn vader vielen precies in deze zes weken. Heimwee en verdriet herinner ik mij. Dan het verplichte vieze hangop eten, waar ik van over mijn nek ging. Vreselijk. Een keer was ik ‘s nachts stiekem naar de wc gegaan omdat ik nodig moest. Voor straf moest ik in de kledinggang helemaal naakt gaan staan. (Op de hierboven geplaatste foto van de slaapzaal rechtsboven te zien.) Toen kwamen er ook vreemde bezoekers binnen die rondgeleid werden en mij dus zo zagen staan en dat op een leeftijd van 12 jaar, waar je je schaamt voor je eigen lichaam, heeft mij een heel groot trauma bezorgd! Wat een rotperiode was dat! Ook had ik vaak last van strontjes aan mijn oogleden. Door mijn moeder altijd met liefde verzorgd. Maar daar smeerden zij mijn hele ogen aan de binnenkant vol met die zalf, zodat ik in paniek raakte omdat ik dan niets meer kon zien. Wat een kindermishandeling was dat. Dus geen goed woord voor over, over die gezondheidskolonie! Alle brieven die je naar huis mocht schrijven werden gecensureerd. Dus je kon je ellende en verdriet ook niet kwijt aan je ouders. Het ergste vond ik dat ik het afscheidsfeest moest missen van de lagere school. Je stond niet op de laatste foto van de kinderen uit je klas waar je al die jaren mee opgetrokken was. Dat zit me nog steeds dwars. Wat ze die kinderen allemaal ongestraft aan konden doen! Nare nare periode!

Door Marian Groenewold (niet gecontroleerd) op zo, 22-11-2020 - 12:54

Ik zat ook in Vierhouten..........wat je schrijft is voor mij zo herkenbaar brrr
Als een kind aan tafel moest kotsen en de spetters kwamen in je eigen bord, moest je het gewoon opeten, of straf inderdaad. Na 3 maanden was ik 1 kilo verder.
Ik heb jarenlang geen pap, yoghurt vla of weet ik wat erop leek gegeten en griezel er eigenlijk nu nog van soms bah bah.

Door Marian Groenewold (niet gecontroleerd) op zo, 22-11-2020 - 12:53

Ik zat ook in Vierhouten..........wat je schrijft is voor mij zo herkenbaar brrr
Als een kind aan tafel moest kotsen en de spetters kwamen in je eigen bord, moest je het gewoon opeten, of straf inderdaad. Na 3 maanden was ik 1 kilo verder.
Ik heb jarenlang geen pap, yoghurt vla of weet ik wat erop leek gegeten en griezel er eigenlijk nu nog van soms bah bah.