Tweede Kamerverkiezingen: bijzonderheden uit de verschillende verkiezingsprogramma's

Eigenlijk elke politieke partij heeft - naast de grote thema's - een aantal specifieke thema's waarvoor de partij aandacht vraagt. Hieronder leest u meer over de bijzondere wensen en standpunten van de verschillende partijen.

Dit artikel wordt geactualiseerd zodra een politieke partij haar verkiezingsprogramma bekendmaakt.

50PLUS

Ouderen

  • Gepensioneerden die naar het buitenland zijn geëmigreerd moeten zich vrijwillig kunnen aansluiten bij de Zorgverzekeringswet en stemmen vanuit het buitenland moet ook makkelijker worden
  • De overheid moet oog hebben voor mensen die niet computer- of internetvaardig zijn
  • Het openbaar vervoer moet 'ouderen-proof' worden: toiletten, zitplaatsen op perrons en haltes, voordeel buiten de spits
  • Publiekscampagne om opstaan voor ouderen of mindervaliden in het openbaar vervoer te stimuleren
  • Leeftijdsdiscriminatie uit alle lokale en landelijke wet- en regelgeving schrappen

Openbaar bestuur

  • Eerste Kamer afschaffen
  • Bindende referenda worden mogelijk (vergelijk Zwitserland)
  • Er komt een minister voor Ouderenzaken (wonen, zorg, werk, inkomen)

Financiën

  • De overheid moet een bankbedrijf oprichten waar mensen verantwoord kunnen sparen en lenen. Deze bank moet voorbeeldgedrag tonen

D66

  • De regels rond huwelijk, ouderschap en erfenis moeten beter aansluiten op de leefvormen van nu. Gelijke behandeling, ongeacht seksuele gerichtheid, genderidentiteit of (samen)leefvorm moet altijd het uitgangspunt zijn
  • Investeren in rechtsbijstand voor iedereen die het nodig heeft
  • De wachttijden bij de rechtbank verkorten

PVV

  • Geen geld meer naar kunst, innovatie, windmolens, omroep, ontwikkelingshulp, etc
  • Bindende referenda waardoor de kiezer meer directe zeggenschap krijgt

GroenLinks

Gelijke behandeling

  • Regels rond ouderschap en alimentatie worden aangepast aan de huidige tijd
  • Gelijke behandeling: sekseregistratie bij de burgerlijke stand wordt afgeschaft; de top van beursgenoteerde bedrijven en (semi-)publieke instellingen moet voor minstens 30 procent uit vrouwen bestaan; overheid hanteert een voorkeursbeleid bij vacatures zodat er bij overheidsinstellingen een betere afspiegeling van de maatschappij ontstaat
  • Geweld tegen en discriminatie van homo's, lesbiennes, biseksuelen, transgenders en intersekse personen wordt strenger aangepakt en ook tegen discriminatie op de arbeidsmarkt (inclusief leeftijdsdiscriminatie) wordt strenger opgetreden
  • Openbaar vervoer en publieke ruimte moet toegankelijker worden voor ouderen en gehandicapten

Openbaar bestuur

  • Er komt een correctief referendum en de opkomstdrempel voor het raadgevend referendum wordt geschrapt. Verder krijgen burgers het recht om wetten door de rechter te laten toetsen aan de Grondwet - wanneer dit is verwezenlijkt, wordt de Eerste Kamer afgeschaft
  • Op termijn wordt Nederland een republiek met een gekozen staatshoofd
  • Invoering bindende gedragscode voor lobbyisten

Financiën

  • Banken moeten grotere buffers aanhouden zodat de burger niet de dupe wordt van te grote risico's
  • SNS-bank blijft in handen van de Nederlandse staat: een voorbeeldbank met een maatschappelijke missie
  • Toezichthouders moeten nieuwe financiële producten eerst toetsen zodat er geen producten als de woekerpolis meer ontstaan

Diversen

  • Erkenning voor oorlogsgetroffenen uit voormalig Nederlands Indië en andere slachtoffers van ons koloniale verleden
  • 5 mei wordt een nationale feestdag
  • Producties van de publieke omroep worden online gratis en zonder reclame toegankelijk

SP

Gelijke behandeling

  • Artikel 1 van de Grondwet moet expliciet maken dat discriminatie vanwege seksuele gerichtheid, leeftijd en handicap niet is toegestaan
  • Voldoende oog houden voor mensen zonder computer(ervaring)

Openbaar bestuur

  • Invoering van een correctief referendum
  • Bestuurders van bedrijven en organisaties die publieke diensten uitvoeren zijn in geval van corruptie of ernstig falen hoofdelijk aansprakelijkheid
  • Registratieplicht voor lobbyisten - bij wetsvoorstellen wordt hun bijdrage expliciet vermeld
  • Het staatshoofd heeft alleen nog ceremoniële taken en leden van het Koninklijk Huis betalen hun eigen privékosten en belasting over inkomen en vermogen
  • Wachtgeldregeling voor politici wordt afgeschaft en de maximale norm voor wat bestuurders in de publieke sector mogen verdienen gaat omlaag

Financiën

  • Er komt een nationale volksbank, met voorbeeldfunctie voor andere banken
  • SNS blijft in overheidshanden
  • Afspraken met banken voor een minimaal voorzieningenniveau van kantoren en geldautomaten
  • De bankenbuffers en de bankenbelasting gaan omhoog en er komt een onderscheid tussen spaar- en zakenbanken
  • Nieuwe financiële producten moeten altijd eerst worden getoetst door financieel toezichthouders

Diversen

  • Mensen krijgen meer zeggenschap op scholen, in de zorg, op het werk en in hun buurt
  • De uitholling van de brandweer moet worden gestopt
  • Meer geld en ruimte voor kunst en cultuur
  • Veel aandacht voor een vrij en veilig internet: geen 'sleepnet' voor de AIVD, regels voor dataverzameling en gebruik persoonsgegevens
  • E-mails, persoonlijke berichten en andere privécommunicatie online krijgt dezelfde wettelijke bescherming als nu de papieren post
  • Er komt een ethische commissie die ervoor zorgt dat digitalisering en robotisering niet ten koste gaan van menselijke maat en maatschappelijke belangen
  • Meer ruimte voor regionale oplossingen voor regionale problemen: regionaal maatwerk. Dat betekent ook dat aanbestedingen vaker regionaal moeten worden gegund om de werkgelegenheid te behouden
  • Leegstaande (kantoor)panden en monumenten creatief herbestemmen
  • Limburg meer koppelen met België en Duitsland, onder meer met betere treinverbindingen
  • Openbaar vervoer moet beter, sneller, veiliger en duurzamer
  • Wandel- en fietsroutes verbeteren
  • Krijgsmacht wordt hervormd naar een robuuste vredesmacht

VVD

  • Fors en continu investeren in defensie: Nederland moet iedere tegenstander aankunnen
  • De regels rond huwelijk, ouderschap en erfenis moeten beter aansluiten op de leefvormen van nu
  • Iedereen is gelijkwaardig, ongeacht seksuele gerichtheid, genderidentiteit of (samen)leefvorm moet altijd het uitgangspunt zijn
  • De NAVO blijft de hoeksteen van het veiligheidsbeleid
  • Ontwikkelingshulp is voorwaardelijk - ontvangende landen moeten zelf actief initiatieven ontplooien
  • Ontwikkelingshulp moet meegaan met de tijd: er komen kernthema's en ook militaire hulp valt onder ontwikkelingshulp
  • Resultaten van publiek gefinancierd wetenschappelijk onderzoek moet openbaar beschikbaar zijn
  • Wetenschappelijk onderzoek moet meer langdurig worden gefinancierd zodat wetenschappers minder tijd kwijt zijn aan het schrijven van onderzoeksvoorstellen om middelen binnen te halen
  • Het bedrijfsleven moet meer investeren in de wetenschap
  • De Geefwet - met gunstige belastingregels voor culturele instellingen - wordt voortgezet
  • Culturele instellingen met veel eigen geld krijgen minder subsidie - daardoor komt meer cultuurgeld beschikbaar voor andere instellingen
  • De Raad van Cultuur moet meer rekening houden met de balans tussen verschillende regio's
  • Cultuur en onderwijs moeten meer samenwerken
  • Publieke omroep moet zijn toegevoegde waarde vergroten: kernonderwerpen nieuws en educatie en, in het geval van nationale aangelegenheden, cultuur en sport
  • Voor de lokale democratie is kwaliteitsjournalistiek van groot belang. Daarom moet er dagelijks een per regio verschillende regionale nieuwsuitzending op een van de landelijke publieke zenders worden uitgezonden
  • De motorrijtuigenbelasting en de BPM gaan omlaag
  • Het moet mogelijk worden een persoonlijk kenteken aan te vragen
  • Er moet een einde komen aan het woud aan milieuzones - in plaats daarvan rijroutes aanpassen en auto's en bussen zuiniger, schoner en stiller laten rijden
  • Verkeersboetes moeten in verhouding staan tot de overtreding: boetes voor relatief kleine snelheidsovertredingen gaan omlaag (tenzij begaan op een woonerf of rond een school), op zwaardere overtredingen staan hogere boetes
  • Altijd een gevangenisstraf voor drank- en drugsrijders - recidivisten krijgen een permanente rijontzegging

PvdA

  • Er komen op termijn 100.000 nieuwe banen bij op scholen, (sport)verenigingen en overheid - onder meer meer schoolconciërges en -assistenten, toezichthouders in het OV, schoonmakers in de openbare ruimte
  • Investeren in kunst en cultuur: betere arbeidsvoorwaarden voor de makers, bij het verlenen van subsidies wordt scherper gelet op goed werkgeverschap, de publieke omroep wordt versterkt, alle scholieren moeten cultuuronderwijs kunnen volgen, geld naar bibliotheken
  • Ouderschapsverlof voor vaders gaat van een week naar drie maanden
  • Bedrijven moeten gaan rapporteren over beloningen, eerlijke handel en duurzaamheid
  • Het aantal internationale bedreigingen neemt toe, dus er moet meer geld naar defensie: goede arbeidsvoorwaarden voor het personeel, maar ook blijvende zorg voor veteranen die dat nodig hebben
  • Ontwikkelingssamenwerking blijft van belang: daar kunnen staten mee worden versterkt zodat de kans op conflicten afneemt. Het budget voor ontwikkelingssamenwerking gaat omhoog naar 0,7 procent van het bruto binnenlands product
  • Juist nu is diplomatie van groot belang: ambassades moeten dus worden versterkt
  • Sancties tegen Rusland blijven gehandhaafd zolang dat land niet stopt met het destabiliseren van Oost-Oekraïne en de afspraken van het Minsk-akkoord niet nakomt
  • Het EU-wapenexportbeleid kan strenger
  • Voor landen als Saoedi-Arabië - dat mensenrechten schendt en zich schuldig maakt aan oorlogsmisdaden - moet een algehele exportstop komen

SGP

  • Ondersteuning voor gezinnen: geboortepremie van 1.000 euro en verhoging kinderbijslag
  • De waarde van het klassieke gezin (vader, moeder, kinderen) wordt in de Grondwet vastgelegd
  • Er komt geen actief donorregistratiesysteem
  • Drie tot vier miljard meer investeren in defensie
  • Een Landbouwakkoord voor de land- en tuinbouwsector: boeren en tuinders moeten weten waar ze de komende jaren aan toe zijn
  • De rode diesel moet terug, de BTW-landbouwvrijstelling moet behouden blijven
  • Boeren moeten een groter deel van de consumentenprijs krijgen zodat er ook voor hen een eerlijke boterham overblijft
  • Er moet een minister van Landbouw en Visserij komen. Deze minister moet een keer per jaar een week meelopen op een boerderij of meevaren op een kotter
  • Er komt een reclameverbod voor alcoholhoudende dranken
  • Lastering van Gods naam wordt strafbaar, majesteitsschennis blijft verboden
  • Koopzondagen zijn niet gewenst en mogen zeker niet worden afgedwongen
  • Referendumwet verdwijnt
  • Investeren in defensie, zowel in materieel als in personeel
  • Nederland moet zich nationaal en internationaal inzetten voor Israël
  • Humanitaire hulp aan de Palestijnen is er voor de Palestijnse burgers, niet voor het regime
  • Nederland bezuinigt niet op ontwikkelingssamenwerking, en investeert daarnaast in meer private betrokkenheid van burgers, bedrijven en organisaties
  • Publieke omroep: geen geld voor goedkoop amusement en dure inkoop van sportrechten

PvdD

  • Gaswinning in Groningen wordt teruggeschroefd, voor de vergoeding van geleden schade is het bedrijf verantwoordelijk, tenzij het kan aantonen dat die schade niet verwijtbaar is
  • Kerncentrales gaan dicht
  • Onderzoek naar veiligheidsrisico's voor omwonenden bij veebedrijven en mestvergisters
  • Verbod op consumentenvuurwerk
  • Kunst, cultuur en erfgoed moet voor iedereen toegankelijk zijn en het budget wordt vergroot
  • Een raadgevend referendum bij belangrijke besluiten, een correctief bindend referendum bij verstrekkende besluiten
  • Invoering openbaar lobbyregister
  • Overheid pakt discriminatie om wat voor reden dan ook strenger aan en er wordt werk gemaakt van gelijke rechten en wettelijke bescherming voor eenieder
  • Balkenendenorm voor alle publieke en semipublieke instelling
  • Ontwikkelingshulp verhogen naar 1% van het bruto nationaal inkomen
  • Strenge regels voor de invoer van grondstoffen waarvan de winning of productie schade toebrengt aan mens, dier, milieu of natuur
  • Handel in wapens en investeringen in de productie van wapens worden aan banden gelegd
  • Nederland werkt niet mee aan NAVO-gevechtsmissies

VNL

  • Partneralimentatie van maximaal twaalf naar maximaal vijf jaar
  • Nationale feestdagen blijven onaangetast
  • Meer dan 5 miljard euro naar defensie
  • Herinvoering dienstplicht (militair of sociaal)
  • Stoppen met ontwikkelingshulp, behalve noodhulp
  • De publieke omroep heeft één tv- en één radiozender
  • Koningschap wordt ceremonieel (naar Zweeds voorbeeld)
  • Afschaffen Eerste Kamer
  • De provinciale besturen verdwijnen
  • Waterschappen worden ondergebracht bij Rijkswaterstaat
  • Gekozen burgemeester en bindende referenda
  • Minder ambtenaren, minder ministers en staatssecretarissen
  • De duur van de wachtgeldregeling is gelijk aan de duur van de WW
  • Meer wegen, verbreding bestaande wegen, spitsstroken altijd open
  • Op alle snelwegen 130 km/uur, de 80 kilometerzones afschaffen
  • Geen trajectcontroles, geen kilometerheffing, lagere verkeersboetes
  • Het openbaar vervoer moet een veilig en volwaardig alternatief voor de auto zijn
  • Groei van havens en luchthavens is toegestaan

DENK

  • Invoering Nationale Dag van het Staatsburgerschap (nationale feestdag)
  • Invoering Racismeregister
  • Wederzijdse acceptatie in plaats van integratie
  • Invoering diversiteitsquota
  • Afschaffing termen allochtoon en autochtoon
  • Bevorderen van het bewustzijn over het Nederlandse slavernijverleden (onderwijs, excuses, herstelbetalingen, andere namen voor naar kolonisatoren vernoemde straten, bruggen, etc.)
  • Er komt een Nationaal Actieplan tegen Eenzaamheid onder Ouderen
  • Bonussen en salarissen moeten rechtvaardig worden verdeeld
  • Gratis fietsen voor kinderen in armoede
  • Het armoede- en schuldenbeleid wordt verbeterd: investeren in kennis en mensen
  • Instelling van de jaarlijkse monitor Bruto Nationaal Geluk
  • Het ministerie van Defensie krijgt een nieuwe naam: ministerie van Vrede en Wederopbouw
  • Er wordt een Nationale Ondernemerskredietbank opgericht
  • Er komt een onafhankelijk onderzoek naar etnisch profileren bij de belastingdienst, gemeenten, FIOD en de inspectie SZW
  • Niet akkoord met verregaande internationale vrijhandelsverdragen
  • Erkenning Palestijnse staat
  • Geen kernwapens in de wereld
  • Minimaal 1% van het Bruto Nationaal Product aan ontwikkelingssamenwerking
  • Handel en ontwikkelingssamenwerken loskoppelen
  • Banden tussen Nederland, Suriname en Indonesië versterken
  • Internationaal onderzoek naar de Armeense kwestie (Turkije, 1915)
  • Voorkeursstemmen in plaats van lijstvolgorde bepalen wie in de Kamer komen
  • Constitutionele monarchie blijft bestaan
  • Stemrecht voor burgers van 16 jaar en ouder
  • Meer budget voor lokale journalistiek
  • Meer aandacht en verantwoordelijkheid nemen voor de eilanden in Caribisch Nederland