Opa's en oma's hebben ook rechten!

Omgangsregeling voor grootouders

Opa's en oma's van gescheiden ouders hebben ook verdriet. Gelukkig bestaat er ook een kans op een omgangsregeling, stelt notaris Aniel Autar.

Een echtscheiding leidt vaak tot veel emoties en verdriet. Vroeger was er veel aandacht voor de belangen en gevoelens van de toekomstige ex-echtgenoten en ex-partners. In de afgelopen jaren heeft de positie van minderjarige kinderen ook meer belangstelling van de politiek gekregen. Zo zijn scheidende ouders van minderjarige kinderen sinds vorig jaar wettelijk verplicht een ouderschapsplan te maken. Eerder schreef ik hier al over in Geld en Recht. Maar hoe zit het met de rechten van opa’s en oma’s?

Oneerlijk
Ga even met mij terug in de tijd: dag en nacht stond u voor uw kinderen klaar. En toen uw zoon met de liefde van zijn leven ging trouwen, kreeg u het als eerst te horen. Van blijdschap deelde u dit nieuws met iedereen die het wilde horen. Ook tijdens hun huwelijk mochten uw zoon- en schoondochter op u bouwen. En toen uw kleindochter werd geboren, gingen zij er als vanzelfsprekend vanuit dat u tenminste een dag per week wilde oppassen. Het jonge stel wilde namelijk ook carrière maken en in hun koophuis blijven wonen. Natuurlijk deed u alles met veel liefde. Maar wat gebeurt er eigenlijk als uw zoon en schoondochter besluiten te scheiden?  Of wat gebeurt er als u ruzie krijgt met uw zoon en schoondochter? Mag u dan nog steeds iedere woensdag voor uw kleindochter zorgen? Of bent u afhankelijk van de grimmen van haar ouders? Jaarlijks leggen veel opa’s en oma’s zich met pijn in het hart er bij neer dat ‘het over en uit is’.

Nauwe persoonlijke betrekking?
En toch zijn grootouders niet altijd afhankelijk van hun (ex-schoon)kind. Als er sprake is van ‘family-life’ hebben zij namelijk ook een omgangsrecht met hun kleinkinderen. Dit recht ontlenen de grootouders aan het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens. In artikel 8 van dat verdrag is bepaald dat family-life beschermd wordt. Nederlandse juristen spreken van een nauwe persoonlijke betrekking (als ik voor niet-juristen spreek, heb ik het over een hechte familie relatie). Maar wanneer is er sprake van een nauwe persoonlijke betrekking waarop oma’s en opa’s een beroep kunnen doen?

Uitspraak Gerechtshof Arnhem (2005)
Op 2 augustus 2005 oordeelde het Gerechtshof te Arnhem over de vraag of de grootouders recht hadden op een omgangsregeling (lees uitspraak). In die zaak ging het om grootouders die een omgangsregeling wensten met de kinderen van hun overleden dochter. Toen hun schoonzoon enkele jaren na het overlijden van hun dochter een nieuwe relatie kreeg,  verslechterde de verstandhouding met de schoonzoon. Een aantal keren escaleerde dit zelfs. De grootouders verklaarden later dat zij spijt van hun gedrag hadden. Het Gerechtshof was van mening dat je in het algemeen ervan mag gaan dat het belangrijk is als kleinkinderen een goede omgang houden met hun grootouders. Vanwege de ernstig verstoorde verhoudingen vond het Gerechtshof een omgangsregeling echter niet in het belang van de kinderen.

Uitspraak Gerechtshof Den Haag (2010)
Op 31 maart 2010 deed het Gerechtshof te Den Haag een verrassende uitspraak. Wat was er aan de hand? Na de scheiding van haar zoon en schoondochter, werd het kleinkind aan de ex-schoondochter toegewezen. Laten we het kleinkind Florentine noemen. De ex-schoondochter wilde dat Florentine zo min mogelijk contact had met oma (van vaderskant). De teleurgestelde grootmoeder liet het hier niet bij zitten en stapte naar de rechter. Tijdens de juridische procedure werd duidelijk dat zij haar kleinkind  ruim zes jaar wekelijks op de donderdag had opgevangen. Daarnaast logeerde Florentine regelmatig bij haar oma en verbleef zij bij haar als oma ziek was. Als gevolg van dit alles, was het Gerechtshof van mening dat er een nauwe persoonlijke betrekking tussen Florentine en zijn oma bestonden.
Nu de rechter ‘family life’ had vastgesteld, kon de ex-schoondochter maar één ding doen: de rechter ervan te proberen te overtuigen dat het niet in het belang van Florentine was als er een omgangsregeling zou komen. Zo vertelde zij aan de rechter dat Florentine moe was en regelmatig hoofd- en buikpijn had. De ex-schoondochter vertelde voorts dat de familieverhoudingen zodanig verslechterd waren dat zelfs de politie er aan te pas moest komen. Ten slotte stelde de ex-schoondochter dat het nonsens was dat de oma  een omgangsregeling wenste. Florentine’s vader was na de scheiding namelijk bij zijn moeder ingetrokken. En omdat Florentine eens in de twee weken een weekend bij haar vader verbleef, zag zij haar grootmoeder dus al.
Het Gerechtshof maakte korte metten met het standpunt van Florentine’s moeder. Het Hof gaf toe dat verhoudingen verstoord waren en dat Florentine als gevolg daarvan klem was komen te zitten. Maar het was de raadsheren ook duidelijk dat Florentine contact wilde hebben met haar oma. Om die reden besloot het Gerechtshof de Raad voor de Kinderbescherming onderzoek te laten doen naar de mogelijkheden een omgangsregeling tussen oma en Florentine tot stand te brengen. In de tussentijd kreeg grootmoeder haar kleindochter één donderdagmiddag per vier weken toegewezen.

Mr. A.R. Autar is als notaris verbonden ben aan Kooijman Lambert Notarissen te Rotterdam en docent aan een aantal opleidingsinstituten

29 Comments

Door Verhagen (niet gecontroleerd) op di, 19-3-2019 - 18:33

Ik heb 1 kleinkind ik paste elke week 2 tot 3 keer per week op daar is 2 x van 8.30 uur tot 1200 uur e 1 x van. 900 uur tot 1600 uur drie jaar toen kwam de klant met mijn schoondochter , ze heeft mij via face book mijnzwart gemaakt ik heb er allemaal screenshots van , mijn zoon zit in twee strijd , dus hij kwam tot juni 2017 bij ons , en kwam niet meer , we probeerden om met mijn zoon toch contact tee houden mijn zoon zei dat hij dit ook niet wilden zijn vriens heeft ook gezegd tegen mijn zoon je dochter is wel de dupe, mijn kleindochter als ik haar zie waar dan ook roep ze direct OMA , en ze wil met mij mee, maar dat gaat niet , we zagen hun 3 in een andere plaats waar wij wonen , dus dat westenwind niet , nu heeft mijn kleindochter ons eerst gezie voor dat wij hun zagen , d moeder paté haar bij de arm , en ze zei wat tegen haar , wij liepen hun voorbij en mijn kleindochter nu 5 jaar deed der hoofd naar beneden en ze was heel verdrietig en zei niks , en ze huilden bijna , ik denk dat ze door haar is gezegd dat ze niks tegen ons mocht zeggen , mijn zoon zag het niet hij liep de andere kant op te kijken , en ik zei hallo , en toen zei mijn zoon hoi , mijn man zei ook hoi en zag dat de kleine erg verdrietig was en bijna huilden , dus nu vraag ik wat kan ik doen. Ik denk dat ik de eerste 3 jaar ee familie live heeft gehad want ik heb haar zindelijk gemaakt etc , mijn zoon had gezegd dat ij na september 2018 weer wilden proberen om weer te komen , niet dus nu vraag ik kan ik via de rechter het opa en oma omgang vragen , ant die kleine vraagt steeds naar ons en ze wil naar ons , ik vind dit een vorm van geestelijke kindermishandeling , heb ik rechten op het opa en oma schap ik kijk in het belang van mijn kleindochter en zei wil naar ons hoor dat ik gauw wat hoor dank u voor het lezen

Mevr verhagen

Door NPA Remijnse (niet gecontroleerd) op ma, 25-2-2019 - 13:31

Heb 12j op mijn kleinkinderen gepast ze zijn verhuist en geen adres achter gelaten wat kan ik doen om weer in contact te komen met mijn kleinkinderen

Door vadervantwee (niet gecontroleerd) op vr, 11-1-2019 - 13:39

Vanzelfsprekend willen grootouders contact met de kleinkinderen. Echter zijn vaak de grootouders die het hardst roepen tekort te worden gedaan ook degenen die het leven van kinderen het meest verstoren. Er bestaat niet zoiets als een recht op omgang. Probeer in goed onderling overleg tot afspraken te komen. Kijk hierbij ook goed naar je eigen aandeel in de ontstane situatie. Het uitgangspunt " ik heb recht op contact met mijn kleinkinderen " zit een kritische zelfreflectie natuurlijk al in de weg. Neemt niet weg dat er zeker ouders zijn die om oneigenlijke redenen contact tussen grootouder en kleinkind in de weg zitten en dat is schandalig. Echter, vaak ligt de overtuiging recht te hebben op omgang met het kleinkind aan de wieg van de frictie die ontstaat en resulteert in verbroken contact.

Heel verdrietig wat mensen elkaar allemaal aan kunnen doen, zogenaamd in het belang van het kind danwel kleinkind

Door Joke (niet gecontroleerd) op do, 6-12-2018 - 18:48

Je weet niet waar je het over hebt.
Wij willen ze graag een uur in de week zien.
Het zijn mijn kleinkinderen.
Het is ook in het belang van het kind band kleinkind in grootouders.
Bij dag opvang werken is wel een heel ander gevoel.

Door Joke (niet gecontroleerd) op do, 6-12-2018 - 18:40

Ik paste elke week op mijn kleindochter.
Dat werd gestopt.
Maar we kregen ze regelmatig te zien.
Maar ook daar maakte ze een eind aan.
We krijgen ze nooit meer alleen.
En weet je dat doet verschrikkelijk zeer.
Maar schijnbaar heb je als opa en oma totaal geen rechten en ben je afhankelijk van de ouders.--

Door Joyce (niet gecontroleerd) op ma, 26-11-2018 - 17:35

Hoe gaat het als je kleinkinderen uit huis zijn geplaatst en nu bij pleegouders zijn tot hun 18e jaar. Wij zien ze vanaf volgend jaar misschien nog maar 1 keer per jaar. Want wij als grootouders zijn geen partij. Alleen de ouders. Helaas veel verdriet hier om.

Door Anonymous (niet gecontroleerd) op ma, 17-9-2018 - 15:45

Heb 2 kleinzoons ben altijd in hun leven geweest oppas oma 2 tot 3x per week zag ik ze wel de oudste van 5 jaar heeft de eerste 6 maanden in mijn huis gewoond maar door een fikse ruzie tussen mijn zoon en mij zie ik ze niet meer wat kan ik doen om hun weer te zien

Door Mevr verhagen (niet gecontroleerd) op vr, 10-8-2018 - 15:39

Ik heb 1 kleindochter toen ze geboren is heb ik 2 keer per week opgepast , en af en toe ook een zaterdag of zondag , na 3 jaar kregen we een conflict met de moeder , dus we zagen haar een half jaar niet na een half jaar heeft zei een vriendin gezocht om tussen ons te bemiddelen is gebeurd maar het heeft maar 3 maanden geduurd , dus weer een conflict. ,mijn zoon sta achter haar lochish , maar hij is nergens bij geweest , en kan dus niet oordelen wie da schuldige is nu mogen wij onze kleindochter niet zien ik heb (oma) nauwlijkkse persoonlijke betrekkingen met haar ze mist ons en wij haar wat kan ik doen

Door Trudie roelfsema (niet gecontroleerd) op do, 31-5-2018 - 17:31

Hallo we zijn opa en oma van een kleinzoon van 6 maand en hebben hem maar 2 keer kunnen zien hier ligt het anders de oma van de dochter van haar heeft de baby in huis omdat zij niet goed voor de kinderen zorgd in totaal 3 kinderen 1 uit huis bij een pleeg gezin en 2 bij de moeder van haar mijn zoon heeft heeft een zoontje bij haar de andere kinderen zijn van een andere man nu hebben we met haar een knallende ruzie gehad en hebben geen omgang meer met haar met mijn zoon nog wel maar weinig en zij heeft hem onder de duim we willen graag onze klein zoon zien wat kunnen we nu doen mvg Trudie roelfsema

Door MSING (niet gecontroleerd) op ma, 22-1-2018 - 19:01

Beste Elly, IK ZITEEN BEETJE IN DE ZELFDE SITUATIE.
Ik betaalde voor dansles en turnen voor mijn kleindochter.
ik bracht haar naar turnen en haalde haar op. Ik gaf haar na turnen eten en liet haar douchen, masseerde haar lichaam en ze sliep soms bij mij. soms bracht ik haar thuisOM TE SLAPEN. Als ze bij mij sliep liet ik haar volgende dag douchen , aankleden en bracht haar thuis.dan werd ze opgehaald door de bus en op school gebracht.Zo heeft de moeder niet zwaar dacht ik.Alles wat ik deed werd omgezet door de vader in negatief. niks is goed. de ouders van haar bleven mij blokkeren met alles wat ik voor haar deed.de ouders hebben haar zo ver onderdrukt om te stoppen met alles. Ze mag niet meer naar meer dan 1 sport. Nu gaat ze alleen naar taekwondo. t
Toen ze nog jonger was blokkeerden ze mij ook maar ik bracht haar toch naar zwemles.
maar ik haalde haar toch op van huis en bracht haar naar zwemles. nu heeft ze a,b,c, diploma. nog nooit hebben ze dank je wel gezegd. Dat kind wil meer maar mag niet van de ouders en de maatschappij zit ook achter de vader. Ze zeggen ook als de vader niet wil hoef dat niet. wie komt dan op voor de kids.wat heb ik verkeerd gedaan als ik betaal voor de kids en hun naar sport breng. wie kan mij antwoord geven wat hier verkeerd aan is. ouders maken hebben geen tijd en hebben het te druk. de kleinkinderen worden de dupe van.Als oma ben je machteloos in dit maatschappij