Mantelzorger op vakantie: wie betaalt voor respijtzorg?

Mantelzorgers moeten de kans krijgen om op adem te komen. De zorgverzekeraar of de gemeente moet dan vervangende zorg regelen. Dit heet: respijtzorg. De mantelzorger kan dan even op vakantie of een middag iets voor zichzelf doen. Wie betaalt deze vervangende zorg?

Mantelzorgen houdt u langer vol als u er soms even tussenuit kan. Dankzij de mogelijkheid van een vervanger, krijgt een overbelaste mantelzorger de kans om op adem komen omdat iemand anders de zorgtaken tijdelijk overneemt. Dat kan variëren van tijdelijk logeren buitenshuis tot extra ondersteuning in de thuissituatie en alle varianten daar tussenin, als het maar een adempauze geeft aan de mantelzorger. Maar er zijn ook andere manieren, namelijk met beroepskrachten en vrijwilligers. Zo'n tijdelijke overname van zorg met als doel om u een adempauze te geven noemen we 'respijtzorg'. Hoe u tijdelijke opvang regelt, is afhankelijk van de zorgwet waaronder degene voor wie u zorgt valt.

Het kan gaan om opvang buitenshuis, zoals dagopvang, of een verblijf in een logeerhuis of zorghotel. Ook kan er iemand bij de zorgvrager thuiskomen, als deze graag in zijn vertrouwde omgeving blijft. De respijtzorg kan uitgevoerd worden door een beroepskracht of vrijwilliger. Het kan incidenteel zijn, bijvoorbeeld tijdens een vakantie, of structureel, bijvoorbeeld een dagdeel per week of een weekend per maand. Het kan ook gaan om een gezamenlijke vakantie van de mantelzorger en de zorgvrager waarbij de zorg wordt overgenomen door een zorgprofessional.

Wie draagt de kosten?

De invulling van (vergoedingen voor) respijtzorg kan verschillen per gemeente. Respijtzorg kan gratis zijn, bijvoorbeeld wanneer er vrijwilligers ingezet worden. Als er wel kosten aan verbonden zijn kun je die mogelijk vergoed krijgen vanuit:

  • De Wet Maatschappelijke ondersteuning: dit is mogelijk wanneer de zorgvrager zelf ondersteuning krijgt vanuit de Wmo. In dat geval kun je respijtzorg aanvragen bij de gemeente. Hiervoor geldt een eigen bijdrage van maximaal €17,50 per 4 weken.
  • De Wet Langdurige Zorg: als de zorgvrager zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) krijgt via een persoonsgebonden budget (pgb), kan vanuit datzelfde budget. Het zorgkantoor moet voor de aangevraagde pgb-logeeropvang de zorgbeschrijving en het zorgcontract goedkeuren.
  • De zorgverzekeraar van u of de hulpvrager: sommige zorgverzekeraars vergoeden vervangende zorg of een mantelzorgarrangement geheel of gedeeltelijk vanuit de aanvullende verzekering. Neem contact op met uw zorgverzekeraar voor de vergoedingen waar u recht op heeft.

Welke soorten van respijtzorg zijn er? 

Mantelzorg vanuit de Wet langdurige zorg:
Mantelzorgvervanging bij ziekte valt bij de meeste verzekeraars onder een aanvullende polis. Een overzicht van de verzekeringen en de vergoedingen voor respijtzorg vindt u op de website van Mezzo. Sommige zorgverzekeraars vergoeden respijtzorg geheel of gedeeltelijk binnen de aanvullende verzekering. Mezzo heeft de Consumentenbond laten onderzoeken welke vergoedingen de verzekeraars bieden. Bekijk het vergoedingenoverzicht. Als u zorg inkoopt met uw persoonsgebonden budget (pgb) kan vanuit dit budget ook respijtzorg ingekocht worden voor maximaal 2 dagen per week. Het zorgkantoor keurt de aangevraagde respijtzorg goed. 

Mantelzorg vanuit de Wmo:
Als uw taken als mantelzorger vooral bestaan uit hulp in huis en begeleiding, oftewel vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), vraagt u bij de gemeente respijtzorg aan. De gemeente beoordeelt uw aanvraag. U betaalt een eigen bijdrage die afhankelijk is van uw inkomen en vermogen. 

Inzet vrijwilligers:
Een andere mogelijkheid biedt de organisatie Handen-in-Huis. Deze vrijwilligersorganisatie richt zich op 24-uurs vervanging van de vaste mantelzorger. De periode van vervanging is minimaal 3 dagen (2 nachten). Voor een aanvraag bij Handen-in-huis hoeft u geen zorgindicatie te hebben. De organisatie bepaalt zelf of uw aanvraag te honoreren is vanuit het bestand van 170 vrijwilligers, of niet. De meeste aanvullende verzekeringen vergoeden deze respijtzorg: www.handeninhuis.nl of 030 - 659 09 70. Contact opnemen met vrijwilligersorganisaties in uw gemeente is ook aan te raden.

Logeeradressen en zorghotels:
Heeft de zorgvrager een indicatie, dan is een tijdelijk verblijf in een verzorgings- verpleeg- of logeerhuis een goede optie. Op deze website staat een landelijke database met respijtzorg voorzieningen. U vindt hier zorgboerderijen, logeerhuizen of vrijwilligerszorg.