Veilig vuurtje stoken: zo doet u dat

Winter betekent stoofpotten, warme choco en ’s avonds natuurlijk knus rond de openhaard. Maar voordat u gaat stoken: is de schoorsteen wel schoon? En stookt u wel volgens de laatste inzichten?

Wist u dat er in Nederland jaarlijks ruim tweeduizend grote en kleine schoorsteenbranden ontstaan? Door het rookkanaal jaarlijks te laten onderhouden, beperkt u het risico op zo’n schoorsteenbrand. Verder heeft ook de manier van stoken invloed op de veiligheid. We zetten de tips voor u op een rij.

Het gevaar van de onverbrande deeltjes

Wanneer u een hout-, pellet- of haardkachel stookt, komen er onverbrande deeltjes in het rookkanaal terecht. Deze deeltjes hechten zich aan de wand van het rookkanaal waar ze langzaam maar zeker een teerachtige en uiterst brandbare laag vormen – dit wordt creosoot genoemd. Wanneer nu de kachel wordt gestookt, kan deze laag in brand vliegen – niet zo vreemd als u weet dat de temperatuur tijdens het stoken al snel richting de 500 graden Celsius gaat.

Dodelijk: koolmonoxidevergiftiging

Een vogelnestje, maar ook stenen of specie kunnen ervoor zorgen dat de schoorsteen verstopt raakt. Als u de kachel of haard opstookt terwijl de schoorsteen verstopt is, krijgt het vuur te weinig trek met als gevolg dat de rook terugslaat in de kamer. Het risico op een dodelijke koolmonoxidevergiftiging is dan aanwezig.

Schoorsteenvegen

De schoorsteenveger maakt het rookkanaal weer schoon en controleert daarbij ook op eventuele loszittende delen en scheuren. Voor een vakbekwame schoorsteenveger raadpleegt u de Algemene Schoorsteenvegers Patroon Bond (ASPB): de hierbij aangesloten schoorsteenvegers hebben een toelatingsexamen afgelegd en zijn verplicht een aansprakelijkheidsverzekering af te sluiten. Na afloop van het werk levert hij een factuur waarop zijn gegevens staan en de uitgevoerde werkzaamheden duidelijk zijn omschreven.

Hoe vaak moet de schoorsteen worden geveegd?

Als de kachel of openhaard als hoofdverwarming wordt gebruikt, moet de schoorsteen twee keer per jaar worden geveegd. Voor kachels en haarden die vooral voor de sfeer worden gestookt – en dus niet de hele dag branden – is één keer per jaar voldoende. Verder moeten kachel of haard en schoorsteen regelmatig worden gecontroleerd op eventuele gebreken.

Schoorsteen en de verzekering

Nederland kent geen wettelijke veegplicht en als er brand uitbreekt in het rookkanaal, bent u in principe verzekerd. Wel wil de verzekeraar altijd de laatste onderhoudsfactuur zien. Sommige verzekeraars eisen dat het schoorsteenbedrijf is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Is er sprake van achterstallig onderhoud, dan kan de verzekeraar van uitkering afzien.

Gaskachel: ook vegen?

Hoewel gaskachels en gasgestookte cv-ketels het rookkanaal in principe niet vervuilen, is het wel verstandig ook dan de schoorsteen af en toe te laten vegen: een verstopping als gevolg van bijvoorbeeld een vogelnestje kan vervelende gevolgen hebben. U kunt de controle van de schoorsteen mee laten nemen tijdens het periodieke onderhoud van de gaskachel of ketel.

Verstandig stoken: zó doet u dat

  • Gebruik alleen schoon en droog hout voor de kachel of openhaard
  • Stook volgens de Zwitserse methode, ook wel omgekeerd stoken genoemd. Hierbij legt u wat grote houtblokken onderin waarna u de stapel met steeds kleinere houtjes kruislings naar boven toe opbouwt. De kleine houtjes bovenin steekt u aan, waarna het vuur rustig van bovenaf begint te branden. Deze methode zorgt ervoor dat de rookontwikkeling minimaal is, zeker in vergelijking met de ouderwetse stookmethode waarbij de houtstapel van onderaf met een prop kranten wordt aangestoken. Bovendien is de verbranding bij de Zwitserse methode vele malen beter
  • Zorg altijd voor een klein laagje as op de bodem van de vuurplaats. Dit beschermt de onderliggende vloer tegen te grote hitte
  • Regelmatig wat droge aardappelschillen meestoken vermindert de afzetting van creosoot in de schoorsteen
  • Smoor de kachel nooit te veel, want dat veroorzaakt onvolledige verbranding en dus extra aanslag in het rookkanaal
  • Zorg voor voldoende lucht in de ruimte: houd tijdens stoken ventilatieopeningen of roosters in ramen en deuren open
  • Plaats voor een openhaard een vonkenscherm en laat het vuur niet onbewaakt achter
  • Houd brandbare materialen (kleden, meubilair) op veilige afstand van het vuur
  • Plaats een vuurplaat onder de kachel of haard en leg daaronder nog een laag onbrandbaar isolatiemateriaal
  • Houd kleine kinderen en huisdieren uit de buurt van de kachel of haard en laat ze niet zonder toezicht in een ruimte waar een haard brandt
  • Doof het vuur niet, maar laat het vanzelf uitgaan. Houd de luchttoevoeropeningen van de (haard)kachel open wanneer de haard nog brandt

Schoorsteenbrand – snel handelen!

Een schoorsteenbrand is te herkennen aan een loeiend geluid uit het rookkanaal. Snel handelen kan de schade binnen de perken houden:

  • Doof het vuur met zand. Gebruik NOOIT water om het haardvuur te doven: de stoomvorming die dan ontstaat, kan zoveel druk veroorzaken dat het rookkanaal scheurt, waarna zelfs een explosie mogelijk is
  • Sluit indien mogelijk de schoorsteenklep en de luchttoevoer van de kachel
  • Bel de brandweer: 112
  • Ventileer de ruimte zodra het vuur is gedoofd – dit vanwege de vorming van koolmonoxide
  • Na een schoorsteenbrand moet u de schoorsteen eerst laten vegen en inspecteren voor u weer gaat stoken

5 Comments

Door Robert Lionel (niet gecontroleerd) op do, 10-11-2016 - 19:20

Beste Kachelknecht (heet u echt zo? hoe toevallig): dat 'beetje hout' waar u het over hebt, dat was in 1999 in Nederland 600.000.000 kilo en in 2012 ruim 1.200.000.000 kilo (cijfers van TNO, 2016) - trend: stijgend. Dat is niet 'een beetje hout', dat is een bosbrand. Met de bijbehorende hoeveelheid giftige rook, die ook u inademt. Waarom stookt u eigenlijk hout? Een cv op gas is goedkoper en geeft veel minder werk. Is ook schoner.

Door Kachelknecht, (niet gecontroleerd) op do, 10-11-2016 - 16:03

Wat een gezeur over het stoken van een beetje hout.
Honderden jaren was dit enige brandstof voor miljoenen
mensen en nog wordt er in vele gebieden blij hout gestookt.
Ga maar eens in de winter naar Scandinavië.
Natuurlijk niet stoken daar waar dit kwaad kan op windstille
dagen.
Al die klagers zijn natuurlijk keurige burgers die uit principe
geen auto/motor/brommer- rijden (benzine gassen),kaarsen branden (walm en druipvet ) en nooit gerookt hebben.
Kort om ...model burgers.

Door Robert Lionel (niet gecontroleerd) op wo, 9-11-2016 - 18:15

Waarom zou je op hout stoken?
Ik heb een cv op gas - dat is goedkoper, ik krijg er geen longkanker van, mijn kinderen krijgen er geen astma van, mijn buren zijn mijn vrienden en het is veel warmer. In gas zit veel meer energie dan in hout en het verbrandt veel en veel schoner.
Mensen, laat je niet voorliegen door kachelverkopers! Houtstook in NIET CO2-neutraal, het is NIET milieuvriendelijk, het is NIET klimaatneutraal en het is NIET duurzaam - al deze claims zijn door de Reclamecodecommissie veroordeeld als MISLEIDEND. Kijk op https://www.reclamecode.nl/zoekscherm.asp?hID=72 en zoek op trefwoord "houtkachel".
Laten we de lucht in Nederland schoon maken en ophouden met die onzin van fikkie stoken. We zijn toch geen Flintstones?

Door Jos Merks (niet gecontroleerd) op wo, 9-11-2016 - 17:05

Een goed artikel, u vergeet echter het belangrijkste.
Bij het stoken van hout komen veel voor de gezondheid gevaarlijke stoffen vrij, waaronder het kankerverwekkende fijnstof PM2.5, zowel in de eigen woning als in de woonomgeving. De hoeveelheden die vrijkomen door het verbranden van hout zijn groter dan de hoeveelheden die vrijkomen door het autoverkeer. Dat zegt toch wel genoeg.
Dat betekent in de praktijk dat alle houtkachels en aanverwante producten omgebouwd zouden moeten worden naar gas, als uw gezondheid en de gezondheid van uw buren u lief is.
Men maakt zich druk om rubber korreltjes op de voetbalvelden, waarvan helemaal niet bewezen is, dat dit slecht is.
Van rook weet men dat het slecht is. Meer dan een miljoen mensen met luchtwegproblemen lijden er dagelijks onder en miljoenen anderen lopen onnodig risico inclusief uzelf en uw kinderen.
Ik reageer niet anoniem, omdat ik weet waar ik over praat. Ik maak u graag attent op het absolute misverstand dat gezelligheid boven alles gaat. Dat is onjuist. Uw gezondheid en die van uw kinderen is veel belangrijker dan de gezelligheid die een houtvuurtje geeft.

Door Anonymous (niet gecontroleerd) op wo, 9-11-2016 - 09:34

U vergeet te vermelden : STOOK NIET IN WOONWIJKEN EN ANDERE DICHTBEVOLKTE GEBIEDEN. GA MET UW KACHEL OP DE TOENDRA ZITTEN . Zonder dat is dit een handleiding stoken voor asocialen .In deze tijd is er zoveel over hout stoken in dichtbevolkte wijken in de media geweest dat u nu met deze handleiding misdadig bezig bent .Die dient namelijk alleen om de stoker te beschermen De afgewerkte rook daalt twee drie huizen verder naar binnen en daar mogen de mensen de moord stikken en dodelijke ziekten ontwikkelen.Want in houtrook zitten nogal wat ernstige stoffen net als in sigarettenrook.Steeds vaker draaien buren van stokers met een beroerte het ziekenhuis in, ontwikkelen de buurkinderen astma ,zieke longen Langdurig bloot staan aan houtrook vergroot de kans op longkanker enorm. Ook mensen met donorlongen leven niet lang meer.Om maar niet te spreken over de psychische schade en angst die stokers veroorzaken door hun vaak uitermate agressieve gedrag dat aangemoedigd wordt door dit soort tekesten. Houd hiermee op met deze domme praat of krijgt u hier geld voor van de kachelhandel ? Stoken in een dichtbevolkt land als Nederland is asociaal, crimineel en bovendien laf Iedereen weet nu wel dat houtrook ziek maakt www.houtrookoverlast.nl www.lomgfonds .nl www.rtvnh.nl/nhpeilt De meerderheid van de wil die rotzooi niet .Goed stoken bestaat niet evenals goed/gezond roken .1 stoker kan een hele straaat in de goftige rook zetten .