5 vragen over... diabetes en voeding

Kunt u met gezond eten diabetes voorkomen?

Alleen al in Nederland zijn er 1 miljoen diabetici. Minstens 250.000 van hen weten niet dat ze deze chronische ziekte hebben. Dr. Geert Verhelst is een voedingsdeskundige gespecialiseerd in diabetes. Hij legt zich toe op het voorkomen van diabetes type 2 door middel van gezonde leefgewoonten. PlusOnline stelde hem vijf vragen over diabetes en voeding.

1) 250.000 mensen hebben diabetes zonder het te weten. Wat zijn de symptomen van diabetes?
"Er zijn twee grote vormen van diabetes: type 1 en 2. Bij beide hebben patiënten een chronisch verhoogde bloedsuikerspiegel. In minder dan 10 procent van de gevallen gaat het om diabetes type 1. Dorst, een droge mond, veel moeten plassen en afvallen ondanks een grote eetlust zijn symptomen die kunnen wijzen op diabetes type 1.

Meer dan 90 procent van de diabetici heeft type 2. Deze vorm geeft vaak geen specifieke klachten. Dorst en vaak plassen kunnen diabetes type 2 als oorzaak hebben. Ook gewichtstoename, slechter zien, herhaalde infecties, vermoeidheid, slechte wondgenezing en schimmelinfecties van de huid kunnen in de richting van de ziekte wijzen. Als u deze symptomen heeft, kunt u het beste de huisarts raadplegen.

Ook als u geen klachten heeft, maar wel overgewicht, een zittende levensstijl of een gevorderde leeftijd loopt u een verhoogd risico op diabetes type 2. U doet er dan goed aan u regelmatig bij de huisarts te laten controleren. Om complicaties van diabetes op de langere termijn zoveel mogelijk te vermijden of uit te stellen kunt u er maar beter vroeg bij zijn."

2) Wat hebben overgewicht en diabetes met elkaar te maken?
"Er is vooral een bepaald type overgewicht dat het risico op diabetes type 2 verhoogt: de zogenaamde centrale obesitas, waarbij zich te veel vetweefsel in en rond de buikorganen opstapelt. Dergelijk vetweefsel scheidt een aantal stoffen af die ervoor zorgen dat er insulineresistentie ontstaat. De  lichaamscellen gaan dan onvoldoende reageren op het bloedsuikerverlagende hormoon insuline, waarbij ze te weinig glucose uit het bloed opnemen. Dat leidt tot een toename van de bloedsuikerspiegel.

In eerste instantie gaat de alvleesklier extra insuline produceren om de bloedsuikerspiegel omlaag te krijgen. Als  de alvleesklier het vervolgens laat afweten, gaat de bloedsuikerspiegel nog meer de hoogte in en spreken we van diabetes type 2." 

3) Mogen diabetici suiker eten? 
"Ja, maar u kunt beter zo min mogelijk suiker eten. Het is een dikmaker en overgewicht moet u nu juist zien te voorkomen. Daarnaast is suiker een sterk geraffineerd koolhydraat dat behoort tot de 'snelle' suikers. Het doet sneller de bloedsuikerspiegel stijgen dan 'trage' suikers, zoals koolhydraten uit groenten, volkoren granen en niet te zoet fruit. Een diabeticus die veel suiker gebruikt, zal zijn bloedsuikerspiegel minder goed onder controle kunnen houden. Ook geraffineerde graanproducten zoals wit brood, witte rijst en witte pasta beïnvloeden sneller de suikerspiegel.

De geraffineerde suiker die we het meest gebruiken is sucrose of sacharose, een molecuul dat voor de helft uit fructose en voor de helft uit glucose bestaat. Alleen de lever kan fructose verwerken. Hoe meer fructose uw lever moet verwerken, hoe meer vet zich opstapelt in de lever en buikorganen. Buikvet vergroot het risico op het ontwikkelen van insulineresistentie (zie ook de vorige vraag). Uit onderzoek blijkt dat hoe meer fructose u inneemt via suiker, frisdranken en vruchtensap, hoe meer kans u loopt op diabetes type 2."

4) Kan voeding diabetes voorkomen?
"Diabetes type 1 kunt u niet voorkomen. De oorzaak van diabetes type 1 is een combinatie van erfelijke aanleg en omgevingsfactoren waar u weinig invloed op heeft, zoals het doormaken van bepaalde virale infecties.

Type 2 kunt u in veel gevallen wel voorkomen. Meer bewegen, afvallen als dat nodig is en overschakelen op een gezonder dieet helpt. U kunt het beste kiezen voor groente, niet te zoet fruit en volkoren graanproducten als bronnen van koolhydraten. Als eiwitbronnen mogen de plantaardige bronnen niet uit het oog verloren worden: alle peulvruchten, noten en zaden. Qua dierlijke eiwitten hebben vooral zure zuivel zoals yoghurt en kwark, af en toe een eitje, vette vis, kwaliteitsgevogelte en mager vlees de voorkeur. Wat betreft de vetten is het zaak het accent te leggen op omega-3-vetzuren uit groene groenten, vette vis, koudgeperste lijnzaad- en koolzaadolie en noten (vooral walnoten)."

5) Gelden voor patiënten met diabetes type 1 en 2 dezelfde adviezen op het gebied van voeding en levensstijl?
"In principe wel, hoewel bepaalde accenten verschillen. Bij diabetes type 1 wordt de bloedsuikerspiegel onder controle gehouden via het toedienen van insuline. Daarnaast probeert u door een goede spreiding van de koolhydratenbronnen de bloedsuikerspiegel zo goed mogelijk te regelen. Dat kan bijvoorbeeld door met meerdere kleine maaltijden en eventuele gezonde tussendoortjes de koolhydrateninname en de insulinetoediening op elkaar af te stemmen.

Type 2 gaat vaak gepaard met overgewicht, dus het is belangrijk om de calorie-inname te beperken en meer te bewegen. Een gezond gewicht heeft een grote impact op de bloedsuikerspiegel. Als het buikvet afneemt, worden de lichaamscellen namelijk minder resistent tegen of meer gevoelig voor insuline. De cellen gaan dan beter glucose opnemen en het bloedsuikergehalte zal dalen. Zeker in de beginfase is het mogelijk terug te keren naar de pre-diabetesfase of naar een normale bloedsuikerspiegel."

Reactie toevoegen

2 Comments

Door henny (niet gecontroleerd) op di, 14-10-2014 - 23:39

ook mensen zonder overgewicht kunnen diabetis 2 krijgen.vooral als het in de familie voorkomt

Door Corry Westgeest... (niet gecontroleerd) op ma, 13-10-2014 - 12:37

Goed artikel. Beter bewegen zonder teveel inspanning kun je het beste doen met Ismakogie. Dit is een westerse houdings- en bewegingsleer waarbij je met subtiele bewegingen je lichaam en geest actief houdt. Het activeren van de spieren wordt aangeleerd vanuit de voeten, het zorgenkindje van veel diabetici. Er zijn vele lesmogelijkheden: mogelijkheden: groeps- en individuele lessen, workshops, dvd en 4 Nederlandstalige boeken. Doen, wees zuinig op jezelf, maakt je vrolijk en geeft energie. Mooi Toch? Kijk op www.ismakgieCW.nl lik naar de Nederlandse Anne Seidel Ismakogie Vereniging en naar de Duitse en Oostenrijkse Vereniging.