Opa's en oma's hebben ook rechten!

Omgangsregeling voor grootouders

Opa's en oma's van gescheiden ouders hebben ook verdriet. Gelukkig bestaat er ook een kans op een omgangsregeling, stelt notaris Aniel Autar.

Een echtscheiding leidt vaak tot veel emoties en verdriet. Vroeger was er veel aandacht voor de belangen en gevoelens van de toekomstige ex-echtgenoten en ex-partners. In de afgelopen jaren heeft de positie van minderjarige kinderen ook meer belangstelling van de politiek gekregen. Zo zijn scheidende ouders van minderjarige kinderen sinds vorig jaar wettelijk verplicht een ouderschapsplan te maken. Eerder schreef ik hier al over in Geld en Recht. Maar hoe zit het met de rechten van opa’s en oma’s?

Oneerlijk
Ga even met mij terug in de tijd: dag en nacht stond u voor uw kinderen klaar. En toen uw zoon met de liefde van zijn leven ging trouwen, kreeg u het als eerst te horen. Van blijdschap deelde u dit nieuws met iedereen die het wilde horen. Ook tijdens hun huwelijk mochten uw zoon- en schoondochter op u bouwen. En toen uw kleindochter werd geboren, gingen zij er als vanzelfsprekend vanuit dat u tenminste een dag per week wilde oppassen. Het jonge stel wilde namelijk ook carrière maken en in hun koophuis blijven wonen. Natuurlijk deed u alles met veel liefde. Maar wat gebeurt er eigenlijk als uw zoon en schoondochter besluiten te scheiden?  Of wat gebeurt er als u ruzie krijgt met uw zoon en schoondochter? Mag u dan nog steeds iedere woensdag voor uw kleindochter zorgen? Of bent u afhankelijk van de grimmen van haar ouders? Jaarlijks leggen veel opa’s en oma’s zich met pijn in het hart er bij neer dat ‘het over en uit is’.

Nauwe persoonlijke betrekking?
En toch zijn grootouders niet altijd afhankelijk van hun (ex-schoon)kind. Als er sprake is van ‘family-life’ hebben zij namelijk ook een omgangsrecht met hun kleinkinderen. Dit recht ontlenen de grootouders aan het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens. In artikel 8 van dat verdrag is bepaald dat family-life beschermd wordt. Nederlandse juristen spreken van een nauwe persoonlijke betrekking (als ik voor niet-juristen spreek, heb ik het over een hechte familie relatie). Maar wanneer is er sprake van een nauwe persoonlijke betrekking waarop oma’s en opa’s een beroep kunnen doen?

Uitspraak Gerechtshof Arnhem (2005)
Op 2 augustus 2005 oordeelde het Gerechtshof te Arnhem over de vraag of de grootouders recht hadden op een omgangsregeling (lees uitspraak). In die zaak ging het om grootouders die een omgangsregeling wensten met de kinderen van hun overleden dochter. Toen hun schoonzoon enkele jaren na het overlijden van hun dochter een nieuwe relatie kreeg,  verslechterde de verstandhouding met de schoonzoon. Een aantal keren escaleerde dit zelfs. De grootouders verklaarden later dat zij spijt van hun gedrag hadden. Het Gerechtshof was van mening dat je in het algemeen ervan mag gaan dat het belangrijk is als kleinkinderen een goede omgang houden met hun grootouders. Vanwege de ernstig verstoorde verhoudingen vond het Gerechtshof een omgangsregeling echter niet in het belang van de kinderen.

Uitspraak Gerechtshof Den Haag (2010)
Op 31 maart 2010 deed het Gerechtshof te Den Haag een verrassende uitspraak. Wat was er aan de hand? Na de scheiding van haar zoon en schoondochter, werd het kleinkind aan de ex-schoondochter toegewezen. Laten we het kleinkind Florentine noemen. De ex-schoondochter wilde dat Florentine zo min mogelijk contact had met oma (van vaderskant). De teleurgestelde grootmoeder liet het hier niet bij zitten en stapte naar de rechter. Tijdens de juridische procedure werd duidelijk dat zij haar kleinkind  ruim zes jaar wekelijks op de donderdag had opgevangen. Daarnaast logeerde Florentine regelmatig bij haar oma en verbleef zij bij haar als oma ziek was. Als gevolg van dit alles, was het Gerechtshof van mening dat er een nauwe persoonlijke betrekking tussen Florentine en zijn oma bestonden.
Nu de rechter ‘family life’ had vastgesteld, kon de ex-schoondochter maar één ding doen: de rechter ervan te proberen te overtuigen dat het niet in het belang van Florentine was als er een omgangsregeling zou komen. Zo vertelde zij aan de rechter dat Florentine moe was en regelmatig hoofd- en buikpijn had. De ex-schoondochter vertelde voorts dat de familieverhoudingen zodanig verslechterd waren dat zelfs de politie er aan te pas moest komen. Ten slotte stelde de ex-schoondochter dat het nonsens was dat de oma  een omgangsregeling wenste. Florentine’s vader was na de scheiding namelijk bij zijn moeder ingetrokken. En omdat Florentine eens in de twee weken een weekend bij haar vader verbleef, zag zij haar grootmoeder dus al.
Het Gerechtshof maakte korte metten met het standpunt van Florentine’s moeder. Het Hof gaf toe dat verhoudingen verstoord waren en dat Florentine als gevolg daarvan klem was komen te zitten. Maar het was de raadsheren ook duidelijk dat Florentine contact wilde hebben met haar oma. Om die reden besloot het Gerechtshof de Raad voor de Kinderbescherming onderzoek te laten doen naar de mogelijkheden een omgangsregeling tussen oma en Florentine tot stand te brengen. In de tussentijd kreeg grootmoeder haar kleindochter één donderdagmiddag per vier weken toegewezen.

Mr. A.R. Autar is als notaris verbonden ben aan Kooijman Lambert Notarissen te Rotterdam en docent aan een aantal opleidingsinstituten

29 Comments

Door MSING (niet gecontroleerd) op ma, 22-1-2018 - 18:09

u hebt helemaal gelijk Coortje.alles wat een oma doet is in alleen om haar kind de tekorten die ze niet krijgen bij hun ouders aan te vullen. het is meestal liefde, aandacht en te korten die ze bij hun kind niet hebben kunnen geven. wat is er hier mis mee.

Door Neeltje (niet gecontroleerd) op vr, 12-1-2018 - 08:07

Een kind van 12 ervaart een scheiding/ nieuw adres/ nieuwe school en het bewustzijn dat haar vader echt niet meer bij haar en moeder woont als dusdanige bedreiging dat ook ik niet meer welkom ben. Ik probeer begrip te tonen voor de situatie, maar lieve hemel nog aan toe, mijn verdriet en rouw om dit verlies is zo heftig dat ik er van schrik. Zelf ben ik als baby afgestaan en nu pas komt ook dit grote verlies naar boven. Ondanks alle liefde van mijn pleegouders weet ik me soms geen raad meer met mijn verdriet. 8 jaar hebben wij mogen oppassen en veel plezier beleeft, nu dit alles wegvalt omdat mijn kleindochter de realiteit niet aan kan en haar moeder geen moeite doet om ons op de hoogte te houden van het wel en wee merk ik dat het soms obsessief wordt niet aan hun te denken. Mijn zoon schippert verder met zijn jongste dochter die hij wel mag zien. Deze scheiding was nodig helaas heb ik niet zien aan komen hoezeer wij en voornamelijk ik, zo diep getroffen zou raken.

Door Vader (niet gecontroleerd) op za, 6-1-2018 - 02:21

u heeft dus recht op omgang! Ga eens naar een rechtwinkel en klop daar eens aan met uw verhaal! Laat het er niet bij zitten Succes

Door Elly (niet gecontroleerd) op do, 7-12-2017 - 21:40

Ik zie mij kleinkinde helaas ook niet meer omdat de moeder van mijn kleinkinderen dit niet wilt ...mijn zoon is gescheiden van zijn ex vrouw en een gedoe om de kinderen ..ze had plannen om te verhuizen ...toch zijn ze her weer gaan proberen ...dus hij mee naar het noorden van het landcwij hadden hem nog gewaarschuwd...dut us een spelletje ..en ha hoir na een half jaar kon hij zn spulletjes pakken ..nu mocht ze daarcblijven wat hij had er inmiddels mee ingestemd dat ze zo ver gingen wonen ..weer een gedoei over de kinderen ..hij had de kinderen uiteindelijk weer om de zoveel weken maar uedere keer een drama en ja wie waten de dupe de kids mijn zoon woonde bij ons in en de kleintjes kwamen om de 2 of 3 weken hij moest ze halen en brengen..maar hij had het ervoor over ook was ze dan als hij kwam soms er niet ...kortom een heel gedoe ..mijn zoon us plotseling overleden ..nu de kindjes hebben geen afscheid van hun pappa kunnen nemen hoe triest is dat ze waren 8 en 6 jaar dat wilde ze volgens moeder niet ...wij als grootouders belden dan maar moesten dan op een bepaalde tijd terug belken stuurden kaarten enz naar nu weigert moeder ieder contact ze heeft ons in alles geblokeerd wij hebben als grootouders heel veel verdriet ervan je bent niet alleen je zoon kwijt naar ook nog eens je kleinkinderen ...en als grootouder heb je niks intebrengen en dit is onze 2 zoon die is overleden dus u begrijp ons verdriet maar de kinderen zijn het laatste wat er nog van onze zoon is ...toen ik een ván de kindjes aan de lijn had was hij zo blij ..en hij vereldeover school ben bewust niet over mn zoon begonnen ondat he niet weet hoe de kindjes zullen reageren ...dus wie zijn huer de dupe de kindjes en de grootouders

Groetjes van een verdrietige oma

Door eni (niet gecontroleerd) op ma, 9-10-2017 - 14:41

mijn schoonouders(inmiddels niet meer in leven) hebben het recht verloren om hun kleinkinderen te kunnen zien want ik werd een keer midden in mijn gezicht geslagen door mijn schoonmoeder ze zei dat de kinderen niet van mijn man/haar zoon waren
waar de kinderen bij waren ze waren toen nog klein en noemde haar daarna stoute oma en wilde ook niet meer naar hun toe ik liet mijn man vaak alleen gaan ,mijn man had namelijk niks ondernomen tegen zijn moeder tijdens dit voorval en dus herstelde wij het contact met zijn vader pas weer na haar overlijden,en gingen de kinderen weer vrolijk mee naar opa.

Door Cootje Pier (niet gecontroleerd) op zo, 8-10-2017 - 20:02

Met volle verbazing lees ik hier onder de commentaren. Schandalig gewoon zoals Jose reageert, dus als alles goed is, mag oma ,met kleinkinderen naar de kinderboerderij, pretparken, consultatiebureau, tandarts, logeerpartijtjes...want de ouders hebben geen tijd...werken, werken en nog eens werken.En dan komt er een scheiding. En mag oma haar kop houden. En nog maar afwachten of ze haar kleinkinderen ooit nog kan en mag zien. Noemen ze dit niet iemand gebruiken waar hij goed in is..

Door Lietje (niet gecontroleerd) op za, 3-6-2017 - 14:19

Mijn eigen moeder doet haar best voor zowel haar kinderen en kleinkinderen. Niet alleen voor de kleinkinderen zoals je vaak ziet bij geobsedeerde grootouders. Ik snap wel dat kinderen zich dan achtergesteld voelen en het belang van de band met grootouders voor hun kinderen niet als prioriteit zien. Je moet als ouder juist zorgen dat je met je eigen kinderen aan de relatie werkt. Dan gaat de rest vanzelf. Als grootouders iets willen 'inhalen' met hun kleinkinderen betekent dat toch juist dat je eerst met je kinderen wat te herstellen hebt?

Door Greet (niet gecontroleerd) op wo, 22-3-2017 - 17:49

We hoorden het wel als je zelf Oma bent !
Wedden dat de rollen dan omgedraaid zijn ?? Alles heeft twee kanten !!!!

Door José (niet gecontroleerd) op za, 11-3-2017 - 06:39

Ik blijf het verbazingwekkend te vinden hoe sommige mensen denken recht te hebben op *andermans* kinderen. Hoe is het in het belang van het kind om familietijd van haar eigen ouders weg te nemen? Enkel omdat er wekelijks is opgepast? Hebben de werknemers van het kinderdagverblijf ook recht om je je kind op te eisen? Nee en gelukkig maar. Schandalig dit. Grootouders kunnen hun kleinkinderen zien als er een normale band met een van de ouders bestaat. Iets meer dan dat tast de rechten van de ouders aan als wettelijke voogden.