Laten we straks al onze aankopen bestellen door AI?
Stel je voor: je vertelt AI wat je wilt kopen, en hij regelt alles voor je. Je hoeft zelf niks meer te zoeken, vergelijken of betalen. Dat klinkt handig, toch? Maar daar zitten ook grote risico’s aan.
AI is de afkorting van 'artificial intelligence' ofwel kunstmatige intelligentie. Dat is een slimme techniek waarbij een computer kan leren en nadenken, een beetje zoals een mens.
AI-shopping betekent dat een slimme computer namens jou shopt. Bij AI-shopping geef je bijvoorbeeld een opdracht zoals: 'Ik wil een lichtblauwe spijkerbroek van maximaal 50 euro, maat 30 en binnen drie dagen geleverd.' Grote bedrijven zoals Google, OpenAI en Klarna zijn hier nu mee bezig. Ze noemen het 'agentic commerce', of makkelijker gezegd: AI-winkelen. De computer zoekt dan automatisch webwinkels af, vergelijkt prijzen en laat zien welke broek het beste past bij jouw wensen. Als jij zegt 'koop maar', dan vult de AI al je gegevens in en betaalt. Jij hoeft het gesprek niet eens te verlaten.
Wat betekent dat voor webwinkels?
Volgens experts komt er door AI-shopping een grote verandering in het online winkelen. Mensen zullen minder vaak rechtstreeks naar een webshop gaan. In plaats daarvan laten ze een AI-agent alles regelen. Dat betekent dat gewone webshops straks veel minder bezoekers krijgen. Webshops zullen moeten samenwerken met grote AI-platforms om nog te kunnen verkopen. Anders worden ze niet meer gevonden.
Je kunt het vergelijken met hoe het nu bij hotels werkt: de meeste mensen boeken via een site zoals Booking.com, niet via de eigen website van het hotel. Zo zou er straks één grote ‘AI-marktplaats’ kunnen ontstaan, waar bijna alles via computers wordt verkocht.
De gevaren van AI-shopping
Het probleem is dat AI niet altijd het product kiest dat het beste bij je past. Het kan zijn dat de AI vooral producten aanbeveelt waar hij zelf geld aan verdient. Jij denkt dat je de beste deal krijgt, maar eigenlijk stuurt het systeem je naar een product dat gunstig is voor het bedrijf achter de AI.
Een bijkomend probleem is: wie is verantwoordelijk als er iets misgaat? Ben jij dat, omdat je de opdracht gaf? Of de maker van de AI? Of de winkel? Dat is nu nog onduidelijk. De regels bestaan nog niet echt. Daardoor heb je als klant minder controle. Je weet misschien niet precies wat je hebt betaald, waarom de AI dat gekozen heeft of hoe je iets kunt annuleren.
Meer kans op impulsaankopen
Een ander risico is dat we nog sneller dingen kopen die we eigenlijk niet nodig hebben. Nu al kopen veel mensen spullen via reclames op sociale media. Dat zijn impulsaankopen – spullen die je koopt zonder er goed over na te denken.
Met AI-shopping kan dat gedrag nog erger worden. De computer onthoudt namelijk wat je koopt, wanneer en waarom. Als je bijvoorbeeld een jurkje hebt gekocht, kan de AI later sturen: 'Dat jurkje dat je vorige week kocht is nu in de uitverkoop. Zal ik het voor je bestellen?'
Met één klik is de bestelling gedaan. Zo wordt kopen wel héél makkelijk – misschien té makkelijk. Volgens deskundigen is dat gevaarlijk, want het stimuleert overconsumptie: te veel kopen, meer dan je nodig hebt.
Achteraf betalen wordt nog makkelijker
Bedrijven zoals Klarna, Riverty en Afterpay werken ook mee aan AI-shopping. Zij bieden diensten aan waarmee je eerst iets kunt kopen en pas later betaalt. Dat heet Buy Now, Pay Later (BNPL).
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarschuwt dat vooral jongeren hierdoor snel in de schulden raken. Je vergeet makkelijk hoeveel je nog moet betalen, omdat het allemaal zo simpel gaat. Als AI-shopping dit soort betalingen nóg makkelijker maakt, kunnen de schuldenproblemen groter worden.
Wat gebeurt er met je gegevens?
Een ander groot probleem is de privacy – dat betekent dat jouw persoonlijke gegevens beschermd moeten blijven. Wanneer je AI iets laat kopen, verzamelt het systeem een heleboel informatie over jou: wat je hebt gekocht, waar, wanneer, en zelfs hoe vaak. Die gegevens worden niet alleen opgeslagen door de winkel, maar ook door het AI-bedrijf zelf.
Soms gaan die gegevens zelfs naar servers in andere landen. Dat betekent dat jouw informatie door meerdere bedrijven wordt bekeken en gebruikt. En je weet nooit precies wat er daarna mee gebeurt.
Het is dus slim om goed na te denken voor je zo’n dienst gebruikt. Technologie maakt ons leven makkelijker, maar niet altijd beter. Soms is even zelf rondkijken toch veiliger – en stiekem ook gewoon leuker.
