Hoe weet je dat je diabetes type 2 hebt?
De diagnose diabetes type 2 komt vaak als donderslag bij heldere hemel; je merkt er lange tijd niets van. Gelukkig kan het ziekteproces vertraagd en soms zelfs omgekeerd worden – mits je er op tijd bij bent. Huisarts Servaas Bingé schreef er een boek vol tips over.
Waarom heb je het boek 'Diabetes Type 2 omkeren' geschreven?
Servaas Bingé: “Vooral omdat diabetes type 2 zo vaak voorkomt en veel mensen niet eens weten dat ze het hebben. De ziekte ontstaat niet plotseling, zoals een verkoudheid. Het is een aandoening die zich ontwikkelt in een periode van vijf tot vijftien jaar. De medische wereld grijpt pas in als je symptomen krijgt en dus al behoorlijk ziek bent, terwijl het lichaam reeds in een vroeg stadium signalen geeft. Je kunt dus ook eerder ingrijpen. Diabetes type 2 wordt namelijk voor 70 procent veroorzaakt door je leefstijl, en daar kun je zelf veel aan doen.”
Diabetes type 2 wordt voor 70 procent veroorzaakt door je leefstijl, daar kun je zelf veel aan doen
De signalen zijn best vaag: gewichtstoename, prikkelbaarheid, vermoeidheid, … Hoe weet je dan dat het diabetes is?
“Die signalen kunnen inderdaad op van alles en nog wat wijzen. Daarom zouden we proactief naar diabetes op zoek moeten gaan. We hebben screenings voor borstkanker, prostaat-, darm- en baarmoederhalskanker. Waarom dan ook niet voor diabetes? Op dit moment wordt bij een routine-bloedonderzoek alleen de hoeveelheid bloedsuiker bepaald. Als die te hoog is, is de ziekte al vrij ver gevorderd. Daarom zouden we beter ook de insulinespiegel in het bloed kunnen controleren, of de gemiddelde bloedsuikerwaarde over de afgelopen drie maanden. Want meten is weten, het uiterlijk zegt niet alles. Veel mensen met diabetes type 2 hebben overgewicht en veel buikvet, maar ook zonder klachten of risicofactoren kun je de ziekte hebben. Er spelen voor 30 procent genetische factoren mee, dus als diabetes in je familie voorkomt, is het nuttig om dit met de huisarts te bespreken.”
Is er een punt waarop je de ontwikkeling van diabetes niet meer kunt stoppen?
"Het lichaam heeft een buffer. Wanneer je al vijf jaar verschillende geneesmiddelen gebruikt, zal die kreukelzone kleiner zijn. Toch blijft het de moeite waard om eraan te werken, ik word soms verrast door de mogelijkheden van het lichaam en vooral door die van mensen. Wanneer zij zich door hun behandeling weer energieker voelen, kunnen ze in een positieve spiraal terechtkomen. Ze gaan nog meer bewegen, voelen zich sterker en krijgen een beter zelfbeeld. Als je dan de bloedresultaten vergelijkt met die van drie jaar eerder, zie je alle gezondheidsrisico’s dalen. Ook die op hart- en vaatziekten.
Het is dus altijd nuttig om je leefstijl aan te passen, liefst met kleine stapjes. We willen vaak te drastisch veranderen, bijvoorbeeld met een streng dieet, maar dat is een recept voor falen. Zodra je de teugels even hebt laten vieren, denk je: nu heeft het geen zin meer. Je laat je goede voornemens varen en eindigt vaak slechter dan je begon. Maar beslis je bijvoorbeeld om ’s avonds niet meer te snoepen, dan kan dat na een aantal maanden een groot effect hebben. Je brein is veranderd en het voelt niet meer goed om na het avondeten nog te snoepen. Dat is precies de kunst van gepersonaliseerde geneeskunde: wat is voor jou haalbaar? In mijn praktijk doe ik het vaak per maand. Je stopt bijvoorbeeld in Dry Januari met alcohol, en in februari pak je het volgende actiepunt aan.”
Alleen al ’s avonds niet meer snoepen kan na een aantal maanden een groot effect hebben
De suggesties in je boek, zoals periodiek vasten en grotendeels plantaardig gaan eten, zijn niet echt kleine stapjes.
“Maar dat hoeft niet allemaal tegelijk. Intermittent fasting werkt ook als je de duur van het vasten geleidelijk verlengt. Zo kan je lichaam zich aanpassen. Stop bijvoorbeeld in eerste instantie met eten na acht uur ’s avonds. Als dat lukt, kun je na een paar weken een uurtje later ontbijten, of het overslaan.”
Is intermittent fasting beter dan een gewoon caloriebeperkend dieet?
“Het gaat bij intermittent fasting niet om minder calorieën, maar vooral om het beperken van het aantal suikerpieken. Die drijven immers de insuline elke keer omhoog. Langere pauzes tussen de maaltijden helpen het lichaam om weer de natuurlijke insulinegevoeligheid te krijgen. Studies tonen aan dat zelfs slechts twee of drie keer per week het ontbijt overslaan op termijn mooie resultaten kan geven op de gemiddelde bloedsuikerwaarden. Ook daar is personalisatie belangrijk. Eet je ’s avonds veel meer door intermittent fasting, dan is deze manier misschien niet geschikt voor jou, of kun je beter wat minder langdurig vasten.”
De voeding die je aanbeveelt, zoals tofu, tahin en chiapudding, is vrij exotisch voor veel mensen.
“Dat kun je stap voor stap opbouwen. De recepten in populaire kookboeken zijn trouwens ook anders dan tien jaar geleden, en het aanbod aan gezonde producten in de supermarkten stijgt. Maar lees vooral goed de etiketten. Voeding kan gezond lijken, terwijl uit de lange ingrediëntenlijst blijkt dat het erg bewerkt is.”
Supermarkten staan vol ultrabewerkte voeding en veel mensen laden er hun kar ermee vol…
“We worden dan ook bestookt met reclame daarvoor. De psychologische principes erachter, de vrolijke personages en de muziekjes, doen ons ernaar verlangen. Die grotendeels onbewuste beïnvloeding is heel sterk. In Chili en Mexico zijn cartoonfiguurtjes inmiddels verboden op de verpakking van gesuikerde ontbijtgranen, dat heeft effect. Kinderen moeten juist uitleg krijgen over gezonde voeding, op een duidelijke en vooral inspirerende manier. Nu is de boodschap vaak belerend, dat werkt niet. Als de marketingtrucs voor bewerkte voeding ingezet worden voor gezond eten, krijgen we daar misschien meer zin in.”
Wat vind je van geneesmiddelen zoals Ozempic?
“Die zijn gemaakt om diabetes type 2 te behandelen. Soms is het gebruik verantwoord omdat hierdoor de gezondheidsrisico’s bij mensen met overgewicht of diabetes type 2 afnemen. Ze kunnen ook een steuntje in de rug zijn om de leefstijl te verbeteren, iets wat je sowieso eerst moet proberen. Maar deze middelen zijn bepaald geen quick fix. Die bestaat niet in de geneeskunde.”
Bij wie kun je het beste aankloppen wanneer je risico loopt op diabetes type 2 of het al hebt?
“Bij iemand die je vertrouwt. De huisarts kan helpen met de diagnose en controles, een diëtist of voedingsdeskundige kan helpen met een dieet. Maar grijp je altijd naar ongezonde voeding bij stress, dan heb je misschien de begeleiding van een psycholoog nodig. Nóg beter is het als die deskundigen daarover ook met elkaar communiceren. In ziekenhuizen gebeurt dit vaak al, maar daarbuiten moet je er als patiënt meestal zelf om vragen.”
Dr. Servaas Bingé is huisarts en gespecialiseerd in sportgeneeskunde. Omdat veel topsporters advies willen over gezond blíjven, heeft hij zich verdiept in preventie en leefstijlgeneeskunde. Onlangs verscheen zijn boek Diabetes type 2 omkeren – Signalen, oorzaken en behandeling van suikerziekte en glucosepieken.
Een andere versie van dit artikel verscheen eerder in Plus Gezond januari 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.
- Plus Gezond
