Pijn herkennen bij demente ouderen

Veel demente ouderen kunnen niet goed aangeven of ze pijn hebben, waardoor velen onnodig pijn lijden. Sandra Zwakhalen stelde een checklist op waarmee verzorgenden pijn sneller kunnen signaleren.

Een wetenschapper aan de Universiteit van Maastricht deed onderzoek en heeft nu een checklist om pijn te herkennen.

Gezondheidswetenschapper Sandra Zwakhalen onderzocht 128 demente ouderen in vijf verpleeghuizen. Ze gaf hen dagelijks dezelfde pijnprikkels om vast te stelen wat standaardreacties op pijn zijn. Dat kan een gezichtsuitdrukking zijn, maar ook signalen van verzet of bepaalde emoties. Daarnaast controleerde ze dagelijks terugkerende handelingen waarbij pijn gepaard kan gaan, zoals het in of uit bed stappen. Dat resulteerde in een lijst van 24 controlepunten.

Een controle met positieve uitslag geeft geen absolute zekerheid dat een demente oudere pijn lijdt. Bepaalde reacties kunnen namelijk ook duiden op stress in plaats van pijn. Bovendien reageert niet iedereen hetzelfde op de pijnprikkels. Om eventuele pijn met zekerheid vast te stellen, moet de huisarts verder onderzoek doen. Maar het is wel een relatief snelle manier om de kans op pijn vast te stellen. Daarvoor zijn nu al alternatieven, zoals een hersenscan of het zoeken naar een bepaald hormoon in slijmvlies. Meze die methodes zijn niet alleen duur maar vooral heel tijdrovend.

De vijf verpleeghuizen waar Zwakhalen onderzoek deed, zijn enthousiast over de checklist. Naar alle waarschijnlijkheid wordt deze in gebruik genomen.