Uit onderzoek van Plus Magazine blijkt dat tweederde van de ondervraagden niet geweldig slaapt. Vooral naarmate we ouder worden, kan dat een grotere rol gaan spelen. Komt dat misschien door het matras? Maar hoe weet u of dat aan vervanging toe is?
Het moment waarop een matras vervangen moet worden, is lastig te bepalen. Het ligt er elke nacht, vertrouwd en ogenschijnlijk onveranderd. Toch verliest een matras ongemerkt zijn ondersteuning. Juist op latere leeftijd kan dat merkbaar invloed hebben op hoe we slapen en hoe we ons overdag voelen.
Draaien, tintelen…
Misschien draait u vaker dan vroeger. Of u wordt wakker met tintelende armen, een pijnlijke onderrug of het gevoel dat u niet lekker ligt. Overdag bent u sneller moe of wat minder soepel. Veel mensen schrijven dit toe aan de leeftijd, terwijl het slaapoppervlak een minstens zo grote rol kan spelen.
Een matras dat niet meer goed ondersteunt, dwingt uw lichaam in een houding die eigenlijk niet past. Dat hoeft geen scherpe pijn te zijn; het kan ook een vage onrust zijn of het gevoel dat u nooit echt diep slaapt.
Wanneer is een matras eigenlijk ‘op’?
Er is geen vaste datum waarop elk matras vervangen moet worden. Gemiddeld gaan matrassen zo’n acht tot tien jaar mee, maar gebruik, lichaamsgewicht en materiaal maken veel verschil. Uit slaaponderzoek van Plus Magazine in 2025 bleek dat veel mensen al langer dan tien jaar op hetzelfde matras slapen.
Belangrijker dan een precieze vervangingsdatum is hoe uw lichaam reageert. Slaapt u ergens anders beter dan thuis? Wordt u uitgerust wakker na een nacht in een hotel of logeerbed? Dat kan een duidelijke aanwijzing zijn dat uw eigen matras niet meer optimaal is.
Signalen van een versleten matras
Sommige veranderingen vallen pas op als u er bewust bij stilstaat. Vaak gaat het om een optelsom van kleine dingen.
Een kuil is een duidelijk teken, maar ook zonder zichtbare vervorming kan een matras zijn veerkracht verliezen. Draaien kost dan meer moeite. Dat is belangrijk, want we liggen ’s nachts niet stil: de meeste mensen draaien tientallen keren per nacht. Gaat dat gemakkelijk, dan slaapt u beter. Kost het moeite, dan kan dat de slaap verstoren.
Bij oudere matrassen neemt bovendien vaak de ventilatie af. Dat kan zorgen voor een warmer bed en meer nachtzweten, wat niet altijd met leeftijd te maken hoeft te hebben.
En het hoofdkussen dan?
Wie nadenkt over een nieuw matras, doet er goed aan ook het hoofdkussen mee te nemen. Dat lijkt een detail, maar juist de combinatie van matras en kussen bepaalt of uw wervelkolom ’s nachts goed wordt ondersteund.
Een hoofdkussen ondersteunt het hoofd en de nek en zorgt ervoor dat de wervelkolom in één lijn blijft liggen. Als die ondersteuning niet meer klopt, kan dat leiden tot een onrustige slaap, een stijve nek of hoofdpijn bij het opstaan. Veel mensen wennen ongemerkt aan een kussen dat eigenlijk niet meer bij hen past.
Net als bij een matras, is een hoofdkussen dat goed bij u past, maatwerk. Zijslapers hebben doorgaans meer nekondersteuning nodig dan rugslapers, terwijl buikslapers vaak beter af zijn met een lager en soepeler kussen. Verandert uw matras of slaaphouding, dan verandert ook de ideale kussenhoogte. Een nieuw, steviger matras kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat een oud kussen ineens te hoog of juist te laag aanvoelt.
Ook de levensduur van een kussen is beperkt: na een jaar of twee zijn de meeste wel op. De meeste kussens verliezen na verloop van tijd hun vorm en veerkracht. Daarnaast speelt hygiëne een rol: in een kussen hopen zich zweet, huidschilfers en huisstofmijt op, wat kan bijdragen aan allergische klachten.
Wordt u regelmatig wakker met nek- of schouderklachten? Voelt het kussen plat of ongelijk aan? Of slaapt u elders beter dan thuis? Dan is het zinvol om het kussen kritisch te bekijken. Een kleine aanpassing kan soms een verrassend groot verschil maken.
Wat een goed matras moet doen
Een matras hoort uw lichaam te volgen en te ondersteunen, zonder dat u daarover hoeft na te denken. Uw wervelkolom ligt zo recht mogelijk, ongeacht of u op uw zij of rug slaapt. Drukpunten bij schouders en heupen worden opgevangen, zodat spieren kunnen ontspannen.
Naarmate we ouder worden, verandert ons lichaam. Spieren worden minder soepel en gewrichten gevoeliger. Een matras dat tien jaar geleden prima was, kan nu simpelweg niet meer passen bij wat uw lichaam nodig heeft.
Checklist: nieuwe matras nodig?
- Wordt u regelmatig wakker met rug-, nek- of schouderklachten?
- Heeft uw matras zichtbare kuilen of voelt het ongelijk aan?
- Draait u ’s nachts veel omdat u geen comfortabele houding vindt?
- Slaapt u elders merkbaar beter dan in uw eigen bed?
- Is uw matras ouder dan acht jaar?
- Voelt u zich ’s ochtends minder uitgerust dan vroeger?
Als u meerdere vragen met ‘ja’ beantwoordt, is het zinvol om na te denken over een nieuw matras.
Welk matras? En welk bed?
Een passend matras is altijd persoonlijk. Lengte, gewicht, slaaphouding en eventuele klachten spelen allemaal mee. Daarom is het waardevol om niet alleen naar het matras zelf te kijken, maar naar het totale slaapsysteem: bedbodem, instaphoogte en ondersteuning.
Een beddenadviseur kan laten zien wat verschillende ondersteuningsniveaus doen met uw houding. Door proef te liggen merkt u soms direct verschil. Informeer ook naar de mogelijkheid om een matras thuis uit te proberen, zodat u zeker weet dat het ook op de langere termijn prettig slaapt.
Checklist: ook een nieuw bed?
- Wilt u makkelijker kunnen in- en uitstappen?
- Is verstelbaarheid belangrijk voor comfort of zorg in de toekomst?
- Slaapt u alleen of samen, met verschillende wensen?
- Wilt u later eenvoudig aanpassingen kunnen doen?
- Is service en nazorg belangrijk voor u, zoals bezorging en het meenemen van het oude matras?
- Moet het bed eventueel verplaatsbaar zijn?
In veel gevallen is een nieuw bed niet direct nodig, maar het kan verstandig zijn om er alvast over na te denken wanneer u een nieuw matras overweegt. Goed slapen bepaalt in hoge mate hoe u zich overdag voelt.
Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Well-Fair.