Wat doet (reformer) pilates voor je lichaam? Dit zegt de expert erover

Ook in ons land is ­pilates populair: veel lessen zitten zo vol dat je soms weken van tevoren moet ­reserveren. Het past in de bredere trend waarin sporten met een lage inspanning en mindful exercise populairder worden: bewegen met aandacht, in plaats van steeds harder en sneller. “Pilates is géén gewone work-out”, zegt docent ­Esther Swen. “Het is een methode die gaat over controle, precies voelen wat je doet en alle spieren op de juiste manier laten samenwerken. Je leert je lichaam begrijpen, en gebruiken zoals het ­bedoeld is.” 

In tegenstelling tot veel groepslessen draait het dus niet om de beweging nadoen van de instructeur, maar om hoe die beweging voor jou aanvoelt. Het gaat om traagheid, beheersing en subtiele spieractivatie.

Balans en coördinatie

Veel mensen beginnen met pilates omdat ze stijver worden, vaker vallen, lagerugklachten krijgen of merken dat opstaan uit een stoel zwaarder wordt. “Dat zijn precies de momenten waarop pilates het verschil kan maken. Je traint niet alleen kracht, maar ook balans, stabiliteit, lichaamshouding en ­coördinatie. Dat zijn juist de vaardigheden die na je 50ste belangrijker worden.”

Pilates past perfect in de trend waarin steeds meer mensen kiezen voor low-intensity training. Deze oefeningen zijn vriendelijk voor het lichaam, maar bijzonder effectief omdat ze het diepe spiersysteem aanspreken. Je versterkt de connectie tussen brein en ­lichaam, wat het concentratie­vermogen en het reguleren van stress verbetert. Het is beweging die rust brengt, zonder stil te zitten. Langzaam bewegen is verrassend hard werken. Doordat je elke centimeter bewust uitvoert en elke spiergroep precies moet inzetten, train je intensiever dan je denkt. “Maar na de les zie je mensen lichter en rechter de deur uit lopen.”

Voor het hele lichaam

Pilates pakt alles tegelijk aan. Je activeert de diepe rompspieren – de basis voor houding en stabiliteit – waardoor het hele lichaam beter gaat functioneren. “We trainen niet op de gewrichten, maar op de spieren eromheen. Daardoor ontlast je het gewricht en bouw je wel kracht en stabiliteit op. Dat maakt pilates ideaal voor wie klachten heeft of wil revalideren. In Swens studio ­werken drie fysiotherapeuten. “Daardoor kunnen we verantwoord trainen met mensen met heup- of knieproblemen, MS, ­parkinson, evenwichtsproblemen, chronische rugklachten of na operaties.” Bovendien vergroot pilates het lichaams­bewustzijn. Veel mensen voelen niet hoe ze bewegen, waardoor ze sneller struikelen, hun rug overbelasten of in een verkeerde houding zitten. “Pilates werkt aan het hele lichaam als systeem. Wie regel­matig traint beweegt makkelijker, maar voelt zich ook zelfverzekerder en stabieler. ­Tijdens pilates leer je letterlijk ­opnieuw luisteren naar je lichaam. Je reactievermogen wordt beter. Als je dan een stoepje mist, vangt je ­lichaam dat veel sneller op.”

Bij pilates denken de meeste mensen aan trainen op een matje, maar de klassieke methode ­bestaat uit een complete set ­apparaten, waarvan de reformer de ­bekendste is: een glijdend platform met veren. Bij reformer ­pilates gebruik je de weerstand van je eigen lichaamsgewicht. Door veren toe te voegen of te ­verwijderen, kun je elke oefening zwaarder of lichter maken. Het ­resultaat is een training die je ­volledig kunt aanpassen aan je lichaam.

Sportclubs en studio’s

De populariteit van de sport heeft ook een keerzijde. De term pilates is niet beschermd. Dat betekent dat sportclubs en studio’s de naam vrij mogen gebruiken. De opleiding tot instructeur is evenmin vast omkaderd. Sommige opleidingen rond je al in enkele weken af, terwijl andere certificaten minstens twee jaar en regelmatige bijscholing vereisen. En omdat de vraag zo groot is, worden personal trainers soms in een weekend met een spoedcursus bijgeschoold om ‘pilateslessen’ te mogen geven.“Je ziet studio’s waar tien apparaten op een rij staan en waar de les vooral lijkt op een sportschool-work-out op een machine,” vertelt Swen. “Dat kan leuk zijn en is prima voor wie wil zweten, maar het is geen klassieke pilatesmethode. In de sportschool denken ze vaak alleen aan de grote spieren. Lekker je bovenbenen, billen, rug en buik trainen. Daar zijn ze minder bezig met techniek. Het verschil merk je vooral in de begeleiding. Spieren moeten samenwerken, het lichaam moet in balans blijven en elke oefening heeft een specifieke volgorde. 

Je kunt niet zomaar willekeurig een serie oefeningen doen. Als ­docent kijk je continu: welke spieren zet iemand aan? Zijn dat de juiste? Hoe blijft ­iemand stabiel? Dat maakt het veilig én effectief, zeker voor 50-plussers.” Wie wil weten of een studio echt volgens de klassieke methode werkt, kan volgens Swen het beste letten op de aanwezigheid van meerdere apparaten, ­zoals de cadillac, wunda chair en ladder barrel en op de opleiding van docenten. Wordt er een harde sportschoolbeat gedraaid, dan zegt dat ook wel iets, want muziek hoort niet bij pilates. “Wie alleen een reformer heeft staan en nooit iets zegt over anatomie, techniek of veiligheid, biedt meestal geen klassiek pilates aan.”

Mat of reformer?

“Sommige mensen vinden de ­reformer eigenlijk fijner omdat ze makkelijker kunnen werken met de weerstand van de veren dan met hun eigen lichaamsgewicht. Maar het één is niet beter dan het ander. Meneer Pilates, de grondlegger van de methode, heeft de reformer ontworpen om mensen te laten trainen die de matposities of -beweging niet aankonden. Zij hadden een beetje hulp nodig. Als je het beste uit de pilatesmethode wilt halen, dan zou je allebei moeten doen. Met de mat kun je ook thuis extra trainen. Maar: je moet wel eerst live geleerd hebben wat je doet. Anders ga je compenseren, en dan komt de beweging niet meer uit de juiste spieren.”

Reformerlessen bieden meer ­ondersteuning én uitdaging. Vooral mensen die kracht missen of moeite hebben met balans, merken dat ze op de reformer sneller vooruitgang boeken. De veren ­begeleiden de zwakke spieren en dagen de sterke uit. “Als je klachten hebt, doe je er goed aan te starten met een paar privélessen. Dan leer je hoe de methode werkt, hoe je lichaam ­reageert en hoe je veilig beweegt. Daarna kun je makkelijk door naar een groep.” 

Volgens Swen voelen veel mensen al na enkele lessen verschil: minder spanning in de nek, meer ruimte in de rug, betere balans. Maar de echte verandering komt na verloop van tijd. “Meneer Pilates zei: na tien lessen voel je het verschil, na twintig zie je het verschil, na dertig heb je een ander lichaam.” 

Esther Swen is sinds 2004 pilatesdocent en werkt daarnaast als fysiotherapeut, gespecialiseerd in revalidatie op pilatesapparatuur. Ze volgde haar opleiding in Londen en de VS en is eigenaar van Pilates Studio Utrecht.

Een andere versie van dit artikel verscheen eerder in Plus Magazine februari 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.