Na Ozempic: dit zijn de nieuwe afslankmedicijnen die eraan komen

Ernstig overgewicht, oftewel obesitas, is wereldwijd uitgegroeid tot een van de grootste gezondheidsproblemen van deze tijd. Volgens het CBS had in 2024 zo’n 16 procent van de volwassen Nederlanders obesitas. Dat is ruim drie keer zoveel als begin jaren 80, toen dat nog 5 procent was. De medische wereld zoekt dan ook naarstig naar een oplossing, en kwam vijf jaar geleden met Ozempic. Wat begon als medicijn tegen diabetes groeide uit tot hét afslankmiddel van de 21ste eeuw. Maar het was slechts een kwestie van tijd voordat de fabrikanten met iets nieuws zouden komen. En dat moment is nu aangebroken. Farmaceutische reuzen als Novo Nordisk en Eli Lilly hopen in 2026 in Amerika goedkeuring te krijgen voor hun nieuwste afslankinjecties, die voor nog meer gewichtsafname zouden zorgen.

Het 'ik-zit-vol-signaal'

Diabetesmedicijn Ozempic (semaglutide) bleek als bijwerking opvallend veel gewichtsverlies te veroorzaken. De Deense farmareus Novo Nordisk ontwikkelde daarop een speciale versie van het medicijn tegen overgewicht: Wegovy, met een hogere dosering semaglutide dan Ozempic. Wegovy is officieel nog niet in ons land verkrijgbaar. Vooralsnog wordt het niet vergoed en via commerciële wegen is het heel duur. Dus grijpen veel mensen nog altijd naar Ozempic om af te vallen – al is het daar officieel dus niet voor bedoeld. Het geheim van semaglutide is dat het het hormoon GLP-1 (glucagonachtig peptide-1) nabootst. Dat is het hormoon dat door onze darmen van nature wordt aangemaakt zodra we gaan eten. GLP-1 werkt als een sleutel die op slotjes in organen past, zoals in de alvleesklier en de hersenen. Zodra de sleutel in het slot zit, starten er processen: de alvleesklier geeft insuline af en in de hersenen gaat na een tijdje het ‘ik zit vol-signaal’ af. Bovendien worden de maagspieren afgeremd in hun activiteit, waardoor eten daar langer blijft zitten. Dat zorgt voor een extra verzadigd gevoel. Dankzij slimme chemische trucjes blijft semaglutide langer actief in het lichaam dan het natuurlijke GLP-1, waardoor één wekelijkse injectie volstaat. Uit studies blijkt dat Wegovy-gebruikers in iets meer dan een jaar gemiddeld zo’n 10 tot 15 procent van hun gewicht verliezen, bovenop wat ze met leefstijladvies alleen bereiken. Met Ozempic zijn vergelijkbare resultaten te verwachten, mits dezelfde dosering wordt gebruikt. 

Ons Zorginstituut is voorzichtig

Het commerciële succes van Ozempic en Wegovy heeft ook andere farmaceutische bedrijven aangespoord afslankmiddelen te produceren. Zo lanceerde het Amerikaanse bedrijf Eli Lilly in 2022 het middel Mounjaro, aanvankelijk voor diabetes type 2, maar inmiddels ook goedgekeurd voor gebruik bij obesitas. Toch vergoeden zorgverzekeraars het in Nederland voorlopig alleen bij diabetes en niet bij ernstig overgewicht, omdat het Zorginstituut nog niet heeft vastgesteld of de gezondheidswinst op de lange termijn opweegt tegen de hoge kosten.

Dit zeggen de experts

Hoogleraar farmacologie bij het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) Hiddo Lambers Heerspink legt uit: “De werkzame stof in Mounjaro, tirzepatide, kun je zien als een sleutel die niet op één, maar op twee slotjes past: het GLP-1-slot én het GIP-slot (glucoseafhankelijk insulinotropisch polypeptide). Daardoor is het effectiever dan semaglutide.” Want ook GIP kan bijdragen aan gewichtsverlies; het is een natuurlijk hormoon dat helpt bij het reguleren van insuline en de vetstofwisseling. 

In klinische studies leidde Mounjaro bij mensen die anderhalf jaar lang de hoogste dosis gebruikten tot een gemiddeld gewichtsverlies van 21 procent. In de dagelijkse praktijk ligt dat volgens Edo Aarts, obesitas-chirurg en mede-eigenaar van Overgewicht Nederland en van Weight-Works Clinics, een stuk lager: “Dat komt vooral doordat veel gebruikers, in tegenstelling tot in die studies, nauwelijks of geen begeleiding krijgen. Denk aan voedingsadviezen, coaching en regelmatige controles.” 

Risico op kanker en hartaanvallen óók lager

GLP-1-medicijnen lijken meer gezondheidsvoordelen op te leveren. In een grootschalige studie, vorig jaar gepubliceerd in Nature Medicine werden de gezondheidsgegevens van ruim twee miljoen Amerikaanse veteranen geanalyseerd. Daaruit bleek dat de medicijnen niet alleen helpen tegen overtollige kilo’s, maar ook het risico op kanker, hartaanvallen, beroertes en leveraandoeningen verlagen. Daarnaast lijken ze de kans op verslavingsproblemen en sommige infecties te verminderen. Bovendien wijst het onderzoek uit dat de medicijnen mogelijk ook beschermen tegen hersenziektes zoals alzheimer. 

Steeds sterkere opvolgers

Novo Nordisk ontwikkelt intussen opvolgers zoals CagriSema, een combinatie van semaglutide en cagrilintide. Die tweede stof versterkt het verzadigingsgevoel via een ander hormoonsysteem (‘slotje’): de amylinereceptor. Door twee routes tegelijk aan te spreken, hopen onderzoekers op een sterker effect. Novo Nordisk sloot onlangs ook een deal van 2 miljard dollar met het Chinese United Laboratories International voor het wereldwijd vermarkten van een ander experimenteel medi-cijn: UBT251. Heerspink: “Deze triple agonist (drievoudige sleutel) richt zich niet op één of twee, maar op drie hormoonsystemen tegelijk: GLP-1, GIP én glucagon. Dat klinkt technisch, maar het doel is simpel: maximale controle over honger en energieverbruik.” In een kleine Chinese studie verloren deelnemers gemiddeld 15,1 procent van hun gewicht in slechts twaalf weken. De concurrentie is hevig, Eli Lilly test nu ­retatrutide, dat is mogelijk nog krachtiger dan Mounjaro.

Pil in plaats van prik

In de toekomst zullen de medicijnen uit steeds sterkere combinaties bestaan, verwacht Heerspink. “Farmaceuten ontwikkelen nu technieken waardoor je de medicijnen nog maar één keer per maand of zelfs om de drie maanden hoeft te injecteren. En hoewel veel patiënten die injecties wel prima vinden, verwacht ik dat ze ook in pilvorm beschikbaar zullen komen. “Tabletten zijn goedkoper en makkelijker te vervoeren en te bewaren dan injecties, die je altijd gekoeld moet bewaren. AstraZeneca werkt aan AZD5004, een dagelijkse GLP-1-pil die zowel de bloedsuikerspiegel verlaagt als gewichtsverlies stimuleert. Het is een kleiner molecuul dat niet wordt afgebroken in de maag en dus als tablet kan worden ingenomen. Onderzoekers testen nu veiligheid en effectiviteit. Ondertussen is Roche een heel eind met de ontwikkeling van een GLP-1-pil die naar verwachting binnen twee à drie jaar op de markt zal komen. 

Bijwerkingen: van braken tot galstenen

Niet iedereen reageert even goed op GLP-1-medicatie. Bij sommige mensen werkt het niet of leidt het tot verlies van spiermassa als ze te weinig bewegen. Daarnaast zijn er, zoals bij de meeste medicijnen, bijwerkingen. Edo Aarts: “Een veelvoorkomende bijwerking is misselijkheid. Sommige mensen krijgen ook last van braken, een opgeblazen gevoel of diarree. Deze klachten treden vooral op in de eerste weken. In mijn praktijk zie ik dat een kwart van de patiënten uiteindelijk stopt of dat overweegt vanwege deze vervelende klachten.”

Langetermijneffecten van GLP-­1-medicijnen bij mensen met obesitas zijn nog niet helemaal duidelijk. Er zijn zorgen over een mogelijk verhoogd risico op alvleesklierontsteking, al is het bewijs daarvoor beperkt. Galstenen en galblaasontstekingen komen wél aantoonbaar vaker voor, waarschijnlijk door het snelle gewichts-verlies.

Soms treden oogproblemen op, vooral bij mensen met diabetes. Verder zijn er zeldzamere bijwerkingen zoals nierstenen, lage bloeddruk en lichte hoofdpijn. Toch zijn GLP-1-medicijnen volgens experts nog steeds veelbelovend. “Ze lijken relatief veilig, zeker als je ziet hoeveel minder vaak aandoeningen als hart- en vaatziekten, hartfalen, nierproblemen, knie-artrose en slaapapneu voorkomen bij gebruikers”, benadrukt Heerspink.

Na het dieet weer aankomen…

De experts zijn het over één ding roerend eens: ondanks de mooie resultaten vormen medicijnen geen blijvende oplossing voor de grote – en groeiende – groep mensen met obesitas. In de praktijk blijkt dat veel gebruikers weer aankomen als ze ermee stoppen. En een toekomst waarin miljoenen mensen afhankelijk zijn van medicijnen om hun gewicht te beheersen, roept ethische én praktische vragen op. 

"Medicijnen als Wegovy bestrijden vooral symptomen", stelt Anne Roefs, hoogleraar psychologie en neurowetenschappen van abnormaal eetgedrag. “De obesitas-epidemie los je niet op met een prikje. Duurzaam gewichtsverlies vraagt om een blijvend gezonde levensstijl. Je zou per individu moeten bekijken wat gezond leven zo lastig maakt. Stress, mentale problemen, ingesleten gewoonten, tijdgebrek of financiële zorgen, het zijn stuk voor stuk factoren die een gezonde leefstijl in de weg kunnen staan. Daar moeten we mensen actief bij ondersteunen."

Een omgeving met betere voeding, meer tijd en ruimte voor beweging, minder stress en verleiding maakt het makkelijker om gezonde keuzes vol te houden. Het lichaam maakt zelf ook GLP-1 aan: door vezelrijk te eten, goed te kauwen en regelmatig te bewegen, stimuleer je dat natuurlijke systeem − zonder te hoeven prikken.

Een andere versie van dit artikel verscheen eerder in Plus Magazine januari 2026 en KIJK Magazine. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.