Als bleekneusje naar het Koloniehuis: hoe was dat?

Stadskinderen die vanwege slechte omstandigheden ziek waren of te weinig vet op hun botten hadden, werden in onze jeugd regelmatig naar een Koloniehuis gestuurd om aan te sterken. Enkele 'bleekneusjes' van toen delen herinneringen aan die tijd.

Bossen

Els Stoop (65): "Ik zat in het begin van de jaren 60 op de lagere school. Je moest er op gezette tijden naar de schoolarts, die je allerlei vragen stelde. Ik was 8 en sliep met drie andere kinderen van het gezin op één slaapkamer. Dat werd blijkbaar ongezond gevonden, want ik werd een paar keer naar een Koloniehuis in Elspeet gestuurd. Er zaten daar allemaal stadse kinderen, net zulke bleekneusjes als ik. Ik vond het heerlijk om zes weken niet naar school te hoeven en lekker in de bossen te lopen."


Foto: Het Koloniehuis in Elspeet.

Potlood

Eind jaren vijftig moest Sjaan Durberg als bleekneusje aansterken in Oostvoorne. Ze was acht jaar oud en vond er niets aan, daar in het Agathahuis. "Het was er streng, ik moest heel veel hangop eten. Eén keer per week moest je een brief naar huis schrijven met potlood, want als er iets negatiefs in stond, werd dat eruit gehaald. Gelukkig mocht ik na zes weken naar huis. Mijn buurjongen uit Rotterdam was niet genoeg aan gekomen, hij moest dus langer blijven."


Foto: Het Agathahuis in Oostvoorne.

Plus Magazine Tijdmachine

Krijgt u geen genoeg van de nostalgische verhalen en herinneringen? Word nu lid van de Plus Magazine Tijdmachine groep op Facebook en ga samen terug naar toen!

Schiermonnikoog

Sommige kinderen gingen vaker naar een Koloniehuis toe. Zo ook Henny Tuininga (80). Ze zat verschillende keren in huize Elim, op Schiermonnikoog. "Het waren gezonde tijden, maar ik ben toch nooit van m'n longprobleem afgekomen." Ze kent ook het lijflied nog, dat de kinderen zongen als ze ergens naartie liepen.
 
"Op mooi Elim moet je wezen, op mooi Elim moet je zijn,
word je helemaal genezen van je ziekte en je pijn,
en je speelt er heel de dag,
'k wou dat moeder dat eens zag,
Kom kinderen naar buiten, waar alle vogels fluiten,
naar buiten."
 

Foto: Het Hudighuis in Driebergen.

Opa

Van februari tot begin april 1958 zat Annèt Schaake-van Bottenburg in Koloniehuis De Ketelaar in Ellecom. De Leerdamse was toen zes jaar oud en kijkt nu terug op een 'bizarre tijd'. “Ik moest drie bekers melk per dag drinken en toen ik niet voldoende aankwam: zes bekers per dag. Mét vel. Ik gruwel nog steeds van melk. Je eten niet op? Net zo lang blijven zitten in je uppie tot het op was. Alleen aan zo'n lange tafel in je eentje. Ik was zes jaar!
 
Ik herinner me de vernedering als je had gespuugd. Je moest het zelf opruimen en voor straf naar de zaal van ‘de kleine meisjes’. De zalen waren verdeeld op lengte. Verder moest je verplicht slapen op je rechterzij. Handen boven de dekens. Niet praten.
 
Ook kreeg ieder kind op zijn verjaardag een 'taart'. Dat was een hele grote pappudding, versierd met een chocolaatje en overgoten met ranja. Die moest je opeten. Ik was heimelijk blij dat ik op mijn verjaardag naar huis zou gaan en dus geen taart zou krijgen. Als verrassing kreeg ik de taart een dag voor mijn verjaardag. Surprise! Ik kon hem niet op. Op mijn verjaardag de volgende ochtend kreeg ik hem weer voorgeschoteld, met het dreigement: als hij niet op is dan kun je niet naar huis. Ik herinner me dikke tranen en een misselijk gevoel toen hij op was.
 
We werden naar de bus gebracht, wat was ik blij dat ik naar huis ging. Helaas bleek dat de week ervoor mijn opa, die bij ons in huis woonde, was overleden.”
 

Foto: Annèt bij De Ketelaar in Ellecom (meisje met strik in haar achter de bok).

Liedje

Annèt kan zich ook nog twee liedjes herinneren, die volgens haar vele anderen koloniekinderen ook kennen. Het eerste ging zo:

Op de wijs van het bekende liedje Faria.

Kolonieleven dat is geen leven, Faria
Was ik maar bij m’n moeder gebleven, Faria
’s morgens is het water te koud,
’s middags is de soep te zout

Faria, Faria

Om 1 uur moet je onder de dekens, Faria,
Telkens wordt door de wacht gekeken, Faria

Lig je niet op je rechter zij,
Dan ben jij er heel lelijk bij! Faria

Het tweede liedje werd gezongen als je naar huis ging.

Directrice, wees gegroet,
’t spijt me dat ik, scheiden moet.
Want u hebt in deze tijd,
Heel veel goeds voor ons bereid.


Foto: Kinderen in het Hudighuis in Driebergen.
 

Uitstapjes

De herinneringen van Ida Pronk-Jillissen staan haaks op die van Annèt. Ida ging twee keer naar Kinabu, in Soesterberg. In 1962 en in 1963. "Ik heb er geen slechte herinneringen aan. We hadden zuster Janke en Veronica. Tsja, de warme melk in die ijzeren bekertjes en de levertraan was niet om over naar huis te schrijven. Maar het buiten zijn en spelen in de bossen, vond ik echt heerlijk. Er werd veel gedaan aan creativiteit en ik herinner me nog de bezoekjes aan een vliegveld en een onderduikershut. Lekker zingen met de hele groep tijdens het wandelen.

Mijn twee broers hebben andere ervaringen. Zij hebben in Koloniehuis Pelzerkamp gezeten, in Epe. We hebben het er nu weleens over. Ze hadden het daar niet naar hun zin."

Foto: Koloniehuis Kinabu in Soesterberg.

Bronchitis

Ook Leni van Loon, die een poosje in de Reggeberg in Hellendoorn doorbracht, zal haar tijd daar nooit vergeten. "In het begin was het erg wennen, streng. Met koud water je borst en rug wassen in de ochtend. En nog veel meer regels. Maar ik herinner me ook: veel buiten, spelen en wandelen. Ik ben daar lichamelijk beter van geworden en ik ben over mijn bronchitis heengegroeid."


Foto: Dokter onderzoekt een meisje in het Koloniehuis in Elspeet.

Reactie toevoegen

417 Comments

Door Marian (niet gecontroleerd) op zo, 22-11-2020 - 12:41

Ook ik mocht naar een kolonie huis op advies van de huisarts omdat ik slecht zou eten en te klein, te dun etc. Ik ben in Vierhouten geweest en wat ik erg vond toen was het eten van pap met klonten en of dik vel....wist de non het dan kreeg je heel veel vel op je bord brrrr. Niet naar school maar wel het bos in, jongens en meisjes apart en o wee als de groep elkaar tegenkwam. Ik vond het erg streng maar misschien ook door de nonnen? begin jaren 60...

Door Elly (niet gecontroleerd) op vr, 20-11-2020 - 16:40

april 1953 was het, 5 jaar was ik, kerngezond. Maar mijn oudere zus werd door huisarts naar Egmond aan zee gestuurd en ik mocht mee. moeder was van 5e kind in verwachting. Was rustiger voor haar. Een buurmeisje van 10 jaar ging ook. Ik voelde mij heel veilig bij mijn grote zus en buurmeisje. Maar, aan gekomen in Egmond werden wij direct gescheiden. Ik bij de kleinsten, mijn zus Marijke bij de groep 2 hoger en Hennie, het buurmeisje bij de echte grote kinderen. Het begon al meteen met vreselijke smerige andijvie. Ik moest en zou het opeten. Heb de rest vd dag achter mijn bord moeten blijven zitten. Tot kokhalzend toe, en dat moest dan weer op. 's Nachts was ik gewend dat mijn vader mij even naar de wc bracht en dan sliep ik weer heerlijk door. In Egmond ging dat anders; je mocht er niet uit. Dus ik elke ochtend nat. Kinderen die in bed plasten kregen als straf 's morgens pap. En daar was ik niet gek op. Op de slaapzaal kon ik gelukkig wel mijn zus zien, maar praten was streng verboden. 's middags ook naar bed. De zee heb ik slechts 1 keer gezien. In mijn herinnering dan, ik was nog zo klein. Er in lopen mocht al helemaal niet. Wel in het zand even spelen. Op de cour werden we opgesteld in rijen per groep. We vertrokken bijna toen ik voelde naar de wc te moeten. Dat mocht nog net. Binnen in de lange gang naar de wc. Er was geen wc papier en ik had een grote gedaan. Met mijn onderbroek op de enkels de gang in. op zoek naar papier. En nu komt de enige mooie herinnering. Een juffrouw was aan het werk in de gang. Zij zag mij en zei: "kom maar gauw kind, ik help je wel even". Zo lief !. Op de speelplaats waren alle groepen al weg. Op 1 groep na en daar mocht ik mee mee. Aan de hand van buurmeisje Hennie. Ik was zo gelukkig. Een oom van ons bezocht ons met zijn auto. Wij mochten uit het middagslaapje uit bed en met hem mee. Een heerlijk ijsje gegeten en ik dacht dat hij ons mee zou nemen naar huis. Dat was dus niet zo. Nog langer blijven. Op de zondag middag werden de kaarten of brieven van thuis aan je gegeven. We stonden in de rij en mijn zusje zag ik het kaste onze naam staan. Daarin lagen ook 2 marsepeinen appeltjes. Wij stonden ons zo te verheugen, konden bijna niet wachten. Tot het meisje voor ons aan de beurt was; haar naam werd gevraags, maar haar kastje was leeg. DE hand van de non ging naar ons kastje en daar verdwenen onze appeltje. Voor ons was er dus niets.
Na 6 vreselijke weken, eindelijk met de trein naar Nijmegen, waar op het station niet onze moeder was, maar opa met de mededeling dat er een hele grote verrassing was thuis. Daar lag mijn babyzusje. Moeder nog amper tijd voor mij, ik was niet blij met dat zusje. Een trauma heb ik daar opgelopen. Mijn zusje is nog 2 keer naar een andere kolonie gestuurd. Daar heeft zij wel goede herinneringen aan. Maar Egmond aan zee was werkelijk kindermishandeling.

Door Maria (niet gecontroleerd) op vr, 20-11-2020 - 15:34

Zo werd vroeger gedacht: gezonde zee- en boslucht en ondertussen had het betreffende kind er een trauma bij: te lang van huis, absurd strenge regels enzo. Ben gelukkig van een latere generatie en heb deze schrijnende situaties niet meegemaakt.

Door Irene Utberg-St... (niet gecontroleerd) op vr, 20-11-2020 - 13:23

Margreet, weet niet waar u heeft gezeten, maar hier idem dito.Hele slechte ervaringen.

Vrgr,Irene

Door Irene Utberg-St... (niet gecontroleerd) op vr, 20-11-2020 - 13:22

Margreet, weet niet waar u heeft gezeten, maar hier idem dito.Hele slechte ervaringen.

Vrgr,Irene

Door jakob (niet gecontroleerd) op vr, 20-11-2020 - 11:55

Ik was 7 jaar oud en ook als bleek neusje bestempeld dus na de keuring op de achtergracht te Amsterdam werd ook ik te licht bevonden .Dus voor af werd er in mijn kleding mijn initialen genaaid maar helaas mijn nieuwe kleren raakten daar zoek verwisseld met een ander dus ik kwam met kapotte kleren weer na 8 weken thuis .Wat een verschrikkelijke tijd was dat poepen op komando helaas was dat niet mogelijk. Het eten was ook smerig walgelijk dat walvis vlees drilde op je bord en dan het ontbijt met melk en dat opgedoft met een vel er op dat leek op het hemd van de pastoor en ik was niet eens katholiek maar anders. Het wandelen in de duinen en strand was wel aangenaam maar stervenskoud in de tijd van het jaar. Soms werd er s'middags geslapen in de duin pan .Het wassen gebeurde met koud water en de haarkammen en tandenborstels gingen elke avond in de gloor kon je ze de volgende dag er weer zelf uit vissen . Het koloniehuis was huisterduin aan Egmond aan zee nu is dat een appartementen complex .

Door M Brandts (niet gecontroleerd) op vr, 20-11-2020 - 10:06

Ik was er ook
8jaar was ik het was toen carnaval in Maastricht ik vond het niet zo streng
Lekker aan de zee.dat was fijn.

Door Gerri Stegeman (niet gecontroleerd) op do, 19-11-2020 - 19:07

Ik heb dat boek. Enheb 15 jaar geleden gesproken met ern meneer due een heel archief had over vakantiekolonies in egmond

Door Els (niet gecontroleerd) op do, 19-11-2020 - 17:32

ik ben 3 keer in Bunde geweest, mijn 5de, 7de, en tiende jaar.Gelukkig geen trauma overgehouden , maar wel heimwee gehad.Ik ging op de wc pot bij de slaapzaal staan s'avonds, dan kon ik de 4 schoorstenen van de Ency in Maastricht zien waar ik woonde.
We moesten ook zingen tijdens het wandelen .Hier in Bunde is het heerlijk, hier in Bunde is het fijn, ieder jongen, ieder meisje wil er graag 6 weken zijn.

Door Ria v Antwerpen... (niet gecontroleerd) op do, 19-11-2020 - 10:48

Ik was 1x in Eersel bij de zusters verschrikkelijk daar na 2x op Schiermonnikoog en dan nog 1x in Egmond aan zee ik vond het niet zo erg had een leuke vriendin Willy Brink uit Lutjebroek die heb ik helaas uit het oog verloren