Aantal diagnoses prostaatkanker stijgt flink: dit zegt de uroloog

Hoe komt het dat de diagnose steeds vaker wordt gesteld?

“De grootste oorzaak is vooral de vergrijzing. Door de ouder wordende bevolking zijn er nu meer mannen tussen de 50 en 70 jaar dan pakweg 10 jaar geleden en de ziekte treft vooral oudere mannen. Ook door veranderingen in de opsporing wordt de diagnose vaker gesteld. Voorheen was het opsporen onnauwkeuriger én onveiliger. Daarnaast komt er steeds meer bewustzijn dat prostaatkanker een dodelijke ziekte kan zijn. Niet elke prostaatkanker is even gevaarlijk, maar een agressieve vorm is dat wel. Jaarlijks sterven meer dan 3000 mannen aan deze ziekte. Verder laten ook steeds meer mannen een PSA-test doen.”

Wat is een PSA-test?

“Een bloedtest bij de huisarts waarbij mannen hun PSA-waarde kunnen laten meten, een verhoogde waarde kan wijzen op prostaatkanker. PSA staat voor Prostaatspecifiek Antigeen, een eiwit dat wordt gemaakt door de prostaat. Op deze manier kan een agressieve vorm van prostaatkanker tijdig worden ontdekt. Als mannen hun PSA-waarde willen laten meten, moeten ze er zelf om vragen bij de huisarts, want ze ontvangen hiervoor geen uitnodiging. Uit recent onderzoek van Andros Clinics blijkt dat bijna de helft niet weet dat zo’n test bestaat. Een hoge PSA-waarde wil overigens niet zeggen dat je ook prostaatkanker hebt. Andere aandoeningen zoals een vergrote prostaat of ontsteking kunnen een verhoogd PSA geven. Bij een verhoogde PSA-waarde is vervolgonderzoek bij de uroloog nodig. Het is wel belangrijk dat huisartsen zowel de voor- als nadelen uitleggen om mannen een goede afweging te laten maken voordat ze het doen. Door een gesprek, maar ook door te verwijzen naar online keuzehulp thuisarts.nl/keuzehulpen/psa.”

• Lees ook: Preventief onderzoek, zinvol of niet?

Met welke klachten moet je naar de huisarts?

“Je hebt in het begin weinig tot geen klachten van prostaatkanker. Dat maakt het moeilijk om prostaatkanker op tijd te ontdekken. Mannen weten dat vaak niet. Slechts 9 procent van de mannen die het onderzoek van Andros invulden weet dat prostaatkanker zelf herkennen in een vroeg stadium vrijwel onmogelijk is. Een man krijgt meestal pas klachten als prostaatkanker is uitgezaaid. En dat is te laat. Want een uitgezaaide prostaatkanker kan wel behandeld worden, maar daar kan je niet meer van genezen. Bij bijna 30 procent van de diagnoses is de prostaatkanker al uitgezaaid.”

Mannen denken vaak dat als ze geen plasklachten hebben, ze geen prostaatkanker hebben. Maar dat is niet het geval.

Heb je altijd plasklachten bij prostaatkanker?

“Nee, dat wordt wel vaak gedacht, maar dat is dus niet het geval. Ook mannen die zich gezond voelen en goed plassen kunnen prostaatkanker hebben. Plasklachten komen vaak door een prostaatvergroting die goedaardig is. Ook een lastige en vervelende aandoening, maar niet dodelijk.”

Wachten mannen te lang met naar de huisarts te gaan?

"Een groot deel van de mannen - bijna 37 procent - gaf aan direct naar de huisarts te gaan bij plasklachten of andere zorgen over de prostaat. Maar toch gaf ook een groep aan liever een ochtend schoon te maken dan de huisarts te bezoeken. Andere redenen om een bezoek uit te stellen, waren het opzien tegen het lichamelijke onderzoek dat mogelijk via de anus gaat, het horen van een eventueel slechte uitslag en gaven ze aan dat ze dachten dat hun klachten niet serieus genoeg waren."

Wordt iedereen met prostaatkanker geopereerd of bestraald?

“Prostaatkanker kan je grofweg onderverdelen in twee vormen: een agressieve die gelijk behandeld moet worden en een minder agressieve waarbij je onder controle kan blijven. Bij een minder agressieve vorm die alleen in de prostaat zit, is een ingreep niet of niet meteen nodig. De man moet wel goed gevolgd worden want bij één op de drie mannen ontwikkelt de prostaatkanker zich alsnog en dan is wel een behandeling nodig. Als een operatie nodig is, wordt de hele prostaat, met daarin de kanker, verwijderd met hulp van een robot. In Nederland wordt nu ook langzaamaan focale therapie geïntroduceerd: de man houdt zijn prostaat en we doden alleen de kwaadaardige cellen met energiegolven. Dat geeft minder bijwerkingen en een betere levenskwaliteit.”