Help, een gast met glutenintolerantie

Wat kun je koken voor iemand die geen gluten verdraagt?

Komt er iemand bij je eten die geen gluten verdraagt? Geen paniek! Ook voor iemand die een glutenvrij dieet volgt, kun je iets lekkers koken. En een borrelhapje of zoetigheid op tafel zetten. Waar zitten gluten in en waar moet je nog meer op letten?

Gluten zijn op zich niet ongezond, maar mensen met de auto-immuunziekte coeliakie (glutenintolerantie) of glutensensitiviteit krijgen er wel last van. Van een broodkruimeltje met gluten kan een coeliakiepatiënt al flink ziek worden.

Welke producten bevatten gluten?

Gluten zit in bepaalde granen, namelijk tarwe, spelt, khorasan tarwe (kamut), rogge, gerst (gort). Ook alle producten die gemaakt zijn van deze granen bevatten gluten. Hierbij kun je denken aan brood, muesli, havermout, koekjes, gebak, pizza, pasta, mie, bier, bulgur en couscous.

Ook meel, paneermeel, bloem en bindmiddelen zijn meestal gemaakt van granen met gluten. En deze ingrediënten kom je vaak tegen in kant-en-klare soep, sausjes, worst, toetjes en snoep.

Lees het etiket

Om zeker te weten of ergens gluten in zitten, moet je goed op het etiket kijken. De groepsnaam ‘gluten’ staat meestal niet op het etiket, maar de onderstaande afzonderlijke glutenbevattende granen moeten producenten wel duidelijk op de verpakking zetten. Wees dus alert op:

  • tarwe    
  • spelt
  • khorasantarwe (ook wel kamut)
  • rogge    
  • gerst    
  • haver    

Daarnaast staat er op een verpakking soms ‘Kan sporen van gluten bevatten’ of ‘Dit product is in een omgeving verwerkt waar gluten aanwezig is’. Deze vermeldingen zijn echter niet verplicht. Ook deze producten zijn niet geschikt voor een gast die geen gluten mag.

Glutenvrije ingrediënten

Misschien lijkt het nu alsof je gast niets mag eten. Gelukkig zijn er ook veel ingrediënten van nature glutenvrij.

Van nature glutenvrij zijn:

  • Alle soorten verse groente en fruit.
  • Aardappelen.
  • (Zilvervlies)rijst.
  • De granen sorghum, amaranth, teff, gierst en mais.
  • Havermout, havervlokken, havermeel, boekweitkorrels, -meel en –vlokken en quinoa (maar alleen als op de verpakking staat dat het glutenvrij is).
  • Onbewerkte vis, schaal- en schelpdieren, vlees, kip, tofu en tempé (een laagje paneermeel of marinade bevat wel gluten!)
  • Noten, zaden, pitten, pinda’s (maar borrelnootjes zijn niet glutenvrij).
  • Eieren.
  • Peulvruchten.
  • Melk, yoghurt, kwark en Hollandse kaas van koe-, geiten,- of schapenmelk (maar zuivelproducten met toevoegingen zoals vla, vruchtenkwark, smeerkaas en buitenlandse kazen kunnen wel gluten bevatten).
  • Olie en de meeste margarine en halvarine.

Glutenvrije producten

Daarnaast kun je glutenvrije versies kopen van sommige producten die normaal wel gluten bevatten, zoals pasta, brood, toastjes, koekjes, taart en meel om mee te bakken. Je vindt deze in steeds meer in supermarkten, vaak in het schap met dieetproducten. Reformwinkels hebben meestal een behoorlijk assortiment aan glutenvrije producten. Vraag je gast eventueel naar zijn of haar favoriete merk.

Staat er 'glutenvrij' op een etiket, dan weet je zeker dat het product geschikt is voor mensen die geen gluten mogen eten. Je kunt glutenvrije producten ook herkennen aan een symbool met een doorgestreepte aar.

Borrelhapjes en zoetigheid

Geschikte, gemakkelijke borrelhapjes zonder gluten zijn blokjes Hollandse kaas, pinda’s, noten, olijven, rauwkost (bijvoorbeeld stukjes komkommer en paprika, radijsjes en cherrytomaatjes), naturel chips, sommige vleeswaren. Taart is niet glutenvrij (afgezien van speciale glutenvrije taart), maar je kunt wel trakteren op chocolade, bitterkoekjes, nougat en allerlei snoep. Controleer voor de zekerheid altijd het etiket.

Water, melk, frisdrank, sapjes, koffie en thee zijn glutenvrij. Een uitzondering zijn sommige kruidentheeën. Wijn, port, champagne, jenever, heldere likeuren, sherry en whisky zijn ook glutenvrij. Bier bevat wel gluten.

Opletten in de keuken

Iemand met coeliakie kan al ziek worden van het kleinste broodkruimeltje. Alleen uitkijken met welke ingrediënten je gebruikt, is dus niet voldoende. Je moet ook voorkomen dat de glutenvrije producten in aanraking komen met de gluten die in jouw keuken rondzwerven, bijvoorbeeld via bestek, keukengerei, een theedoek, het aanrecht of een snijplank.

Maak het liefst als eerst het glutenvrije gerecht (of de glutenvrije hapjes). Was van tevoren goed je handen en was al het keukengerei dat je gaat gebruiken zorgvuldig af. Droog de spullen af met een schone theedoek. Serveer de glutenvrije maaltijden en hapjes op apart van producten met gluten. Bewaar glutenvrije producten niet in hetzelfde bakje of trommeltje als glutenbevattende producten.

Recepten zonder gluten

Gezondheidsnet stelde in samenwerking met ZonderMeer magazine een boekje met glutenvrije recepten samen. Download het gratis. Het Voedingscentrum heeft een uitgebreide database met bijna duizend glutenvrije recepten.

Je gast is natuurlijk een echte ervaringsdeskundige op het gebied van glutenvrij eten. Kom je er niet uit, vraag je gast gerust om tips!

7 Comments

Door Heleen (niet gecontroleerd) op do, 15-9-2016 - 16:36

Enkel als er glutenvrij opstaat; gewone haver is niet glutenvrij

Door Heleen (niet gecontroleerd) op do, 15-9-2016 - 16:35

Coeliakie is geen allergie het is een aangeboren aandoening. Whisky evenals jenever en biermoet je je gast enkel geven als je m iets slechts toewenst zoniet is het verboden drank. Van bier zijn er wel weer glutenvrije versies.Verder kan voor coeliakie wel vertrouwd worden op de aar met streep erdoor dat is een beschermd teken, "glutenvrij" is soms wel soms niet te vertrouwen.Denk er ook aan dat mayonaise en mosterd gluten kunnen bevatten

Door Coosje Verheggen (niet gecontroleerd) op zo, 21-8-2016 - 15:39

15jaar heb ik een gluten allergie maar whisky daar word ik ziek, echt niet gluten vrij.

Door Nely Hasselt (niet gecontroleerd) op zo, 21-8-2016 - 13:01

Bitterkoekjes alleen als er geen ouwel onderzit (mits het glutenvrije ouwel is)
Als het bij een Bakkerswinkel in de vitrine tegen andere koekjes/banketkoekjes ligt, goed opletten i.v.m. Kruisbesmetting.

Door marian (niet gecontroleerd) op zo, 21-8-2016 - 09:49

Is haver nou glutenvrij of niet??

Door Loes van Embden (niet gecontroleerd) op zo, 21-8-2016 - 09:25

In uw artikel over glutenvrij staat dat natural chips glutenvrij zijn. Dit is zeker niet het geval. Sterker: 75% bevat wel degelijk gluten.

Door Berdien (niet gecontroleerd) op zo, 21-8-2016 - 08:48

Ik heb een gluten intolerantie maar geen coeliakie! De laatste tijd worden deze begrippen in diverse media als hetzelfde euvel vermeld. Dat is niet waar en het levert verwarring op.
Bij coeliakie is er sprake van allergie en daar kom je nooit van af.
Intolerantie kun je in diverse gradaties hebben. Je kunt tijdelijk intolerant zijn voor stoffen bv. gluten. Meestal helpt het om te zorgen dat je een tijd (bv een jaar) van die stof niet eet, waarna je voorzichtig kunt proberen weer op te bouwen.
Bij regulier medisch onderzoek wordt alleen gekeken naar allergie en niet naar gradaties bij intoleranties. Dat is jammer, want er zouden een hoop klachten en medische kosten kunnen worden voorkomen met adequaat handelen na een juiste uitslag. Je kunt dit zelf laten onderzoeken dmv een onderzoek bij een goed laboratorium.