Zo ga je weer met vertrouwen de weg op
Ook op latere leeftijd kun je last krijgen van rijangst. Je voelt je overweldigd door het drukke verkeer, hebt al een paar jaar niet meer achter het stuur gezeten of bent door een vervelende situatie bang dat er onderweg iets gebeurt. Daardoor kan de drempel opeens om achter het stuur te kruipen ineens behoorlijk hoog liggen. Gelukkig valt rijangst te overwinnen.
Rijangst (ook wel 'amaxofobie') houdt in dat iemand spanning of angst ervaart tijdens het autorijden. Die spanning gaat verder dan gezonde voorzichtigheid. Sommige mensen stappen bijvoorbeeld helemaal niet meer achter het stuur; anderen durven de snelweg niet meer op of vermijden autorijden in de nacht.
Je bent niet de enige
Als je rijangst heeft, ben je zeker niet de enige. Volgens Psyned ervaren bijna een miljoen Nederlanders regelmatig stress of angst tijdens het rijden. Die spanning kan zo erg zijn dat mensen zelfs autorijden volledig vermijden, afspraken afzeggen of overal met het openbaar vervoer naartoe gaan.
Wat is de oorzaak van rijangst?
De oorzaak van rijangst is vaak een optelsom van gedachten, ervaringen en omstandigheden die samen spanning veroorzaken als je autorijdt of aan autorijden denkt. Dit zijn een paar oorzaken van rijangst die vaker voorkomen:
- Je twijfelt aan je eigen rijvaardigheid. Zo ben je misschien bang dat je niet voldoende alert bent achter het stuur of niet goed genoeg rijdt. Die angst kan toenemen naarmate je de auto vaker laat staan.
- Je hebt een vervelende ervaring in de auto meegemaakt, bijvoorbeeld een bijna-ongeluk of een paniekaanval achter het stuur. Dat maakt je bang voor toekomstige ritten.
- Je voelt je snel overweldigd, bijvoorbeeld door drukke wegen, bochten of slecht weer. Daardoor vraag je je af of rijden wel veilig is.
- Je bent in het algemeen angstig of gestrest. Mensen die wat angstiger zijn aangelegd of langdurige stress ervaren, hebben meer kans op rijangst. Soms is dit tijdelijk en neemt de angst af zodra je ook minder stress ervaart.
Daarnaast is rijangst soms een vicieuze cirkel. Angst wakkert vaak fysieke symptomen aan, zoals hartkloppingen, zweten of gespannen spieren. Het brein kan die signalen vervolgens koppelen aan autorijden, waardoor je na een tijdje al spanningsklachten ervaart voordat je de weg op gaat. Hoe vaker je autorijden vermijdt, hoe groter de angst en daarmee ook de drempel om auto te rijden wordt. Je doet dan namelijk geen succeservaringen op waaruit je leert dat het rijden je wel degelijk goed afgaat.
Hoe kom je van rijangst af?
Rijangst overwinnen lukt vooral door daadwerkelijk de weg op te gaan, zelfs als je dat spannend vindt. Het helpt vaak om dit in kleine stapjes te doen. Je hoeft niet meteen in de spits over de snelweg te rijden. Begin bijvoorbeeld met een kort ritje binnen de eigen woonplaats of over een bekende weg. Zeven praktische tips die kunnen helpen om de rijangst te overwinnen en weer met vertrouwen te rijden:
1. Begin met kleine uitdagingen en bouw het op
Het helpt om verschillende uitdagingen te bedenken, en daarbij met de kleinste uitdaging te beginnen. Rijd bijvoorbeeld als eerste stap een stukje van 10 minuten over wegen die je al kent en waar je je veilig voelt.
Als een rit van 10 minuten eenmaal lukt, kun je dit opbouwen naar 20 minuten en dan naar 30 minuten. Misschien kunt je na een tijdje ook een eerste stuk op de snelweg proberen. Pak meteen weer de eerste afrit, zodat het behapbaar blijft.
Tip: vraag of een bekende op de bijrijdersstoel wil zitten. Soms geeft dat extra vertrouwen als je het spannend vindt om weer kilometers te maken.
2. Rijd regelmatig en maak er een gewoonte van
Vermijding lijkt een goede manier om minder angst te ervaren, maar in werkelijkheid voedt dit juist de angst. Hoe langer je niet rijdt, hoe groter de drempel wordt om opnieuw achter het stuur te kruipen.
Probeer daarom om na de eerste ritjes regelmatig de auto te pakken, al is het maar voor een korte rit. Spreek bijvoorbeeld met jezelf af dat je één of twee keer per week een stukje rijdt. Zo wordt autorijden weer een routine en daardoor minder spannend.
3. Bedenk voor de zekerheid een plan B
Ervaar je echt veel spanning voordat je de auto pakt? Dan kan het helpen om een noodplan te maken. Waarschijnlijk gebeuren de bedachte noodsituaties nooit, maar soms geeft het rust om bij voorbaat een plan B te hebben. Je kunt namelijk allerlei dingen doen als je toch onderweg opeens paniek ervaart of niet verder kunt of wilt rijden:
• Zoek alvast op waar je kunt pauzeren.
• Kies een route die je prettig vindt om te rijden, ook als dat een omweg is.
• Sta jezelf toe om op de rechterbaan te blijven rijden als je het spannend vindt om auto’s in te halen. Let wel op dat je niet te langzaam gaat rijden; dat kan juist gevaarlijk zijn.
• Vind je parkeren spannend? Zoek vooraf op waar je kunt parkeren, zodat je voorbereid bent op de parkeersituatie.
• Neem iemand mee in de auto en vraag of diegene het stuur kan overnemen als het niet gaat.
4. Neem eventueel rijlessen bij een rijangsttrainer
Merk je dat de rijangst je erg in de weg zit in het dagelijks leven? Dan kun je ook een speciale opfriscursus of rijangsttraining boeken. Daarin oefen je opnieuw met rijden onder begeleiding van een ervaren instructeur. Deze instructeurs zijn gespecialiseerd in rijangst, dus ze kijken nergens vreemd van op. Vaak leren ze je niet alleen hoe je goed kunt rijden, maar ook hoe je spanning kunt herkennen en verminderen.
5. Bedenk rij-uitdagingen met een leuk doel
Verder kan het helpen om rij-uitdagingen te bedenken waarbij je naar een leuke bestemming rijdt. Zo ga je het autorijden associëren met iets positiefs. Je kunt bijvoorbeeld naar je kind of kleinkind rijden, waardoor er tijdens de rit iets is om naar uit te kijken. Of ga naar een natuurgebied of een andere plek die je graag wil zien.
Lees ook: Zo overwin je je vliegangst
6. Zet de autoradio aan
Daarnaast kan het helpen om leuke muziek aan te zetten tijdens het rijden. Soms leidt dat af van de spanning die je onderweg voelt. Kies specifiek voor muziek waar je van ontspant. Dat kan helpen om met minder lichamelijke en mentale spanning achter het stuur te zitten.
7. Laat bij redenen voor twijfel een rijbewijskeuring doen
Twijfel je door gezondheidsredenen aan je rijvaardigheid, bijvoorbeeld omdat je zicht verminderd is of omdat je medicatie slikt die de rijvaardigheid kan beïnvloeden? Dan is het belangrijk om altijd een rijbewijskeuring te laten doen. Dat kan bij het CBR. Hier beoordeelt een specialist of je veilig de weg op kunt. Als je succesvol door die keuring komt, kun je erop vertrouwen dat je veilig de weg op kunt.
