Wat u moet weten over blaaskanker

Relatief onbekende tumor

Het aantal patiënten met blaaskanker is het afgelopen decennium met bijna 30 procent toegenomen. Het is de vierde meest voorkomende tumor bij mannen en ook bij vrouwen staat blaaskanker in de top tien. Toch is het volgens uroloog Joost Boormans een beetje een ondergeschoven kindje. Het krijgt weinig aandacht van het grote publiek en onderzoeksinstellingen.

Volgens Boormans is blaaskanker relatief onbekend. En dat terwijl in Nederland ongeveer 6000 tot 6500 patiënten per jaar de diagnose blaaskanker krijgen. In 2001 was dit nog ruim 4000. Jaarlijks sterven er ongeveer 1300 mensen aan de gevolgen van blaaskanker: dat komt neer op 25 per week.

Oudere mannen

De belangrijkste verklaring voor de toename is dat we steeds langer leven. Net als bij andere vormen van kanker, is ook blaaskanker een ziekte van de oudere patiënt. Daarnaast is roken een van de belangrijkste risicofactoren. En het effect van roken zie je pas twintig tot dertig jaar later. Nu roken er steeds minder mensen, maar dertig jaar geleden werd er nog volop gerookt.

Mannen krijgen vaker blaaskanker dan vrouwen: de verhouding is ongeveer drie op een. Dit verschil wijten we vooral aan het rookgedrag van mannen in het verleden. De frequentie van blaaskanker bij vrouwen neemt echter wel toe. Verder spelen ook andere genetische factoren een rol, maar we weten niet precies welke.

Risicofactoren

Werken met chemicaliën is ook een risicofactor voor blaaskanker. En mannen werken vaker met chemicaliën dan vrouwen. Maar ook dat verklaart maar een deel van het verschil.

Chronische urineweginfecties verhogen bij vrouwen het risico. Nu hebben natuurlijk veel vrouwen vaak een blaasontsteking en dat wil echt niet zeggen dat zij allemaal blaaskanker krijgen, maar er is wel een licht verhoogd risico. Hetzelfde geldt voor patiënten die een permanente katheter in de blaas hebben.

Blaaskanker is niet erfelijk zoals bepaalde vormen van borstkanker of eierstokkanker. Het is wel zo dat het soms familiair kan voorkomen, maar daar spelen omgevingsfactoren vaak ook een rol.

Symptomen

Het belangrijkste symptoom voor blaaskanker is bloedplassen zonder klachten: pijnloze hematurie. Als er bloed in de urine zit en u hebt pijnklachten, dan is er vaker sprake van een infectie of steen. Bloedplassen zonder pijnklachten is direct een reden om met uw huisarts te overleggen en eventueel een verwijzing naar een uroloog te vragen.

De aandoening kan zich echter ook op andere manieren uiten. Bijvoorbeeld in de vorm van andere plasklachten zoals vaak plassen of pijn bij het plassen. Soms komt blaaskanker per toeval in beeld: bijvoorbeeld tijdens een scan voor iets anders.

Naar de huisarts

Als u met deze klachten naar de huisarts gaat, krijgt u vaak een doorverwijzing naar een uroloog. Het belangrijkste onderzoek is vervolgens een cystoscopie: met een cameraatje via de plasbuis inspecteert de arts de binnenkant van de blaas. Als er sprake blijkt van een tumor wordt vaak een (kijk)operatie gepland en een CT-scan afgesproken. Soms is er ook een echo  van de buik en de nieren nodig. In de blaas is 95 procent van de tumoren kwaadaardig.

Niet-invasief

Driekwart van de blaaskankertumoren is niet-invasief. Deze tumoren groeien niet in de diepere lagen van de blaas. In de volksmond noemen we zo’n tumor ook wel poliep, maar dat is eigenlijk een verkeerde term. Het is namelijk wel degelijk een kwaadaardige tumor.

De officiële naam is papillaire blaastumor en het ziet eruit als een bloemkool of zeeanemoon. De behandeling gebeurt door middel van een kijkoperatie via de plasbuis. Daarbij wordt tumorweefsel weg geschaafd: een transurethrale resectie. Daarna volgt meestal een chemotherapiespoeling in de blaas. Soms worden er ook poliklinisch nog wel spoelingen gegeven. Dit kan chemotherapie of immunotherapie zijn.

Niet-invasieve tumoren zijn goed te behandelen, maar de kans op recidief – terugkeer – is vrij groot. Patiënten moeten daarom langdurig onder controle blijven, met veel controlecystoscopieën. Een cystoscopie is niet echt een prettig onderzoek, omdat het via de plasbuis gaat.

Invasief

Bij een kwart van de patiënten is sprake van een agressieve tumor: de tumor is dan vergroeid met de blaasspier. We noemen dit invasief. Patiënten met deze tumoren hebben een slechte prognose. Na vijf jaar is nog maar 50 tot 60 procent van deze patiënten in leven: ongeacht de behandeling.

Behandeling van invasieve tumoren gaat middels een grote operatie waarbij de blaas verwijderd wordt. Tijdens deze operatie wordt vervolgens een urinestoma aangelegd of een nieuwe blaas gemaakt Deze zogenaamde neo-blaas maakt de arts van een stuk dunne darm.

Het verwijderen van de blaas is een zware operatie met veel risico’s. Als een patiënt niet fit genoeg is voor een operatie, dan is bestraling eventueel gecombineerd met chemotherapie een alternatief. De keuze voor een neo-blaas of stoma gaat in overleg tussen patiënt en arts. In de regel krijgen 70-plussers een stoma.

De impact van zo’n operatie is groot. Met een stoma of een nieuwe blaas is het leven wel definitief veranderd. Voor een neo-blaas moet een patiënt kunnen katheteriseren (goede handfunctie) en ook weer opnieuw willen leren plassen en continent worden. Daarom is het belangrijk dat bij de behandeling van blaaskanker niet alleen de uroloog, maar ook een oncoloog en bestralingsarts betrokken zijn. Een gespecialiseerde verpleegkundige en seksuoloog zijn ook nodig.

Stoppen met roken

Bepaalde stoffen uit tabak komen tijdens het inademen in het bloed terecht en die scheid je vervolgens weer uit via de urine. U plast op een dag maar een keer of vijf, dus die urine blijft een tijdje staan in de blaas. En dat is waarschijnlijk het moment dat de kankerverwekkende stoffen het blaasslijmvlies aantasten.

Om blaaskanker te voorkomen, is stoppen met roken dus cruciaal. Daarbij is het ook zinvol om te stoppen met roken als je diagnose hebt gekregen of behandeld bent voor blaaskanker. Patiënten die blaaskanker hebben en blijven roken, doen het slechter dan patiënten die stoppen.

Joost Boormans is uroloog en werkzaam in het Erasmus MC. In juni 2012 is het Blaaskankercentrum geopend. Een multidisciplinair initiatief van het Erasmus MC – Daniel den Hoed Oncologisch Centrum in Rotterdam. Het Blaaskankercentrum is voor patiënten met een agressieve vorm van blaaskanker. Verschillende specialisten die betrokken zijn bij de behandeling van blaaskanker bundelen er hun krachten.
 

Reactie toevoegen

6 Comments

Door Anne (niet gecontroleerd) op zo, 22-12-2019 - 12:42

Mijn moeder is aan blaaskanker overleden in 2012. Mijn moeder rookte niet maar mijn vader wel. Ik ging altijd mee naar het ziekenhuis en daar had de uroloog het altijd over poliepen die weggehaald moesten worden omdat zij kwaadaardig konden worden. Na dit een keer gedaan te hebben, kreeg zij blaasspoelingen. Nooit werd het woord blaaskanker gebruikt. Na verloop van tijd werd mijn moeder doorverwezen naar het AMC voor uitgebreid onderzoek en een mogelijk behandelplan. Aangekomen bij de arts daar, die haar gegevens en scan had bekeken, werd mijn moeder verteld dat er geen mogelijkheid was voor een behandelplan omdat zij al uitzaaiingen in de lymfeklieren van het buikvlies en longen had. Behandeling om beter te worden was er niet, wel palliatieve behandeling. Mijn moeder voelde zich nog prima en had verder geen klachten. Haar beslissing was om geen chemotherapie of bestraling te ondergaan omdat zij toch niet meer beter kon worden. Het was een mokerslag die uitgedeeld werd. Na dit gesprek heeft mijn moeder nog 8 maanden geleefd. De laatste 2 maanden waren zwaar voor haar. Ik vind nog steeds dat het Zuiderzee ziekenhuis in Lelystad hier in gebreke is geweest. De uroloog had mijn moeder en mij naar waarheid moeten informeren. Pas later en ook ook na het lezen van dit artikel is mij een heleboel duidelijk geworden. De boosheid over het ziekbed van mijn moeder en de hulp van de artsen in het ziekenhuis en de huisarts is beneden alle peil geweest. Gelukkig was er de Apotheker die alles in het werk heeft gesteld om mijn moeder zo goed mogelijk te helpen met pijnbestrijding. Over de artsen in Lelystad ben ik niet te spreken. Nog steeds maakt het mij boos. Voor iedereen blijf alert en stel vragen. (Dit heb ik wel gedaan maar geen oprecht antwoord gehad, iets met patientprivacy) Ik ben haar dochter en heb haar laatste 3 maanden met de thuiszorg zo aangenaam mogelijk proberen te maken. Zij is uit eindelijk thuis overleden. Haar grootste wens.

Door J.A. Meijeren (niet gecontroleerd) op wo, 28-11-2018 - 15:41

Ik kan mij niet voorstellen dat alleen roken een aanleiding is voor blaaskanker. Er zijn ook patiënten die niet roken die blaaskanker krijgen. Misschien is het een optie om ook eens te kijken naar de aanwezigheid van micro deeltjes plastiek in ons drinkwater. Onderzoek hierop kan geen kwaad.

Door Maria (niet gecontroleerd) op wo, 28-11-2018 - 14:48

Vorig jaar werd bij mij blaaskanker geconstateerd en de tumoren zijn verwijderd. Voorlopig gaat het goed. Wat mij alleen dwars zit is dat ik me nog steeds afvraag hoe ik er aan kom. Nooit gerookt, nooit met chemicaliën gewerkt en nog nooit een blaasontsteking gehad. Omdat ik relatief jong ben voor deze vorm van kanker kreeg ik ook een chemokuur. Volgens de behandeld arts heb ik gewoon pech, maar dat stelt niet echt gerust.

Door BAS van Stijn (niet gecontroleerd) op wo, 28-11-2018 - 13:32

tijdens een keuring van een bloed donor keuring zag me toch iets wat niet goed was en het bleek blaaskanker te zijn na een behandeling in het diaconessen ziekenhuis in leiden is het hoenlijk na25 jaar nog goed gelukkig was ik er vroeg bij en een goede behandeling van de specialisten bedankt

Door inekevelden@live.nl (niet gecontroleerd) op wo, 28-11-2018 - 12:29

Ik ben best geschrokken over het artikel. Miet nl mijn hel d leven heel erg vaak plassen . Overdag zeker wel 10x en snachts minstens 3x......verhoogde kans dus op blaaskanker (?)

Door eva r (niet gecontroleerd) op za, 10-5-2014 - 13:34

bij mij n zus is de blaas er in gebleven maar zij krijgt botax in spuitingen en veel controle tot nu toe gaat het goed het is nu met alles bij elkaar 2 jaar verder ,en hoop dat ze het red veel gerookt ,nu zon nep sigaret hoop dat het geen kwaat kan