Als bleekneusje naar het Koloniehuis: hoe was dat?

Stadskinderen die vanwege slechte omstandigheden ziek waren of te weinig vet op hun botten hadden, werden in onze jeugd regelmatig naar een Koloniehuis gestuurd om aan te sterken. Enkele 'bleekneusjes' van toen delen herinneringen aan die tijd.

Bossen

Els Stoop (65): "Ik zat in het begin van de jaren 60 op de lagere school. Je moest er op gezette tijden naar de schoolarts, die je allerlei vragen stelde. Ik was 8 en sliep met drie andere kinderen van het gezin op één slaapkamer. Dat werd blijkbaar ongezond gevonden, want ik werd een paar keer naar een Koloniehuis in Elspeet gestuurd. Er zaten daar allemaal stadse kinderen, net zulke bleekneusjes als ik. Ik vond het heerlijk om zes weken niet naar school te hoeven en lekker in de bossen te lopen."


Foto: Het Koloniehuis in Elspeet.

Potlood

Eind jaren vijftig moest Sjaan Durberg als bleekneusje aansterken in Oostvoorne. Ze was acht jaar oud en vond er niets aan, daar in het Agathahuis. "Het was er streng, ik moest heel veel hangop eten. Eén keer per week moest je een brief naar huis schrijven met potlood, want als er iets negatiefs in stond, werd dat eruit gehaald. Gelukkig mocht ik na zes weken naar huis. Mijn buurjongen uit Rotterdam was niet genoeg aan gekomen, hij moest dus langer blijven."


Foto: Het Agathahuis in Oostvoorne.

Plus Magazine Tijdmachine

Krijgt u geen genoeg van de nostalgische verhalen en herinneringen? Word nu lid van de Plus Magazine Tijdmachine groep op Facebook en ga samen terug naar toen!

Schiermonnikoog

Sommige kinderen gingen vaker naar een Koloniehuis toe. Zo ook Henny Tuininga (80). Ze zat verschillende keren in huize Elim, op Schiermonnikoog. "Het waren gezonde tijden, maar ik ben toch nooit van m'n longprobleem afgekomen." Ze kent ook het lijflied nog, dat de kinderen zongen als ze ergens naartie liepen.
 
"Op mooi Elim moet je wezen, op mooi Elim moet je zijn,
word je helemaal genezen van je ziekte en je pijn,
en je speelt er heel de dag,
'k wou dat moeder dat eens zag,
Kom kinderen naar buiten, waar alle vogels fluiten,
naar buiten."
 

Foto: Het Hudighuis in Driebergen.

Opa

Van februari tot begin april 1958 zat Annèt Schaake-van Bottenburg in Koloniehuis De Ketelaar in Ellecom. De Leerdamse was toen zes jaar oud en kijkt nu terug op een 'bizarre tijd'. “Ik moest drie bekers melk per dag drinken en toen ik niet voldoende aankwam: zes bekers per dag. Mét vel. Ik gruwel nog steeds van melk. Je eten niet op? Net zo lang blijven zitten in je uppie tot het op was. Alleen aan zo'n lange tafel in je eentje. Ik was zes jaar!
 
Ik herinner me de vernedering als je had gespuugd. Je moest het zelf opruimen en voor straf naar de zaal van ‘de kleine meisjes’. De zalen waren verdeeld op lengte. Verder moest je verplicht slapen op je rechterzij. Handen boven de dekens. Niet praten.
 
Ook kreeg ieder kind op zijn verjaardag een 'taart'. Dat was een hele grote pappudding, versierd met een chocolaatje en overgoten met ranja. Die moest je opeten. Ik was heimelijk blij dat ik op mijn verjaardag naar huis zou gaan en dus geen taart zou krijgen. Als verrassing kreeg ik de taart een dag voor mijn verjaardag. Surprise! Ik kon hem niet op. Op mijn verjaardag de volgende ochtend kreeg ik hem weer voorgeschoteld, met het dreigement: als hij niet op is dan kun je niet naar huis. Ik herinner me dikke tranen en een misselijk gevoel toen hij op was.
 
We werden naar de bus gebracht, wat was ik blij dat ik naar huis ging. Helaas bleek dat de week ervoor mijn opa, die bij ons in huis woonde, was overleden.”
 

Foto: Annèt bij De Ketelaar in Ellecom (meisje met strik in haar achter de bok).

Liedje

Annèt kan zich ook nog twee liedjes herinneren, die volgens haar vele anderen koloniekinderen ook kennen. Het eerste ging zo:

Op de wijs van het bekende liedje Faria.

Kolonieleven dat is geen leven, Faria
Was ik maar bij m’n moeder gebleven, Faria
’s morgens is het water te koud,
’s middags is de soep te zout

Faria, Faria

Om 1 uur moet je onder de dekens, Faria,
Telkens wordt door de wacht gekeken, Faria

Lig je niet op je rechter zij,
Dan ben jij er heel lelijk bij! Faria

Het tweede liedje werd gezongen als je naar huis ging.

Directrice, wees gegroet,
’t spijt me dat ik, scheiden moet.
Want u hebt in deze tijd,
Heel veel goeds voor ons bereid.


Foto: Kinderen in het Hudighuis in Driebergen.
 

Uitstapjes

De herinneringen van Ida Pronk-Jillissen staan haaks op die van Annèt. Ida ging twee keer naar Kinabu, in Soesterberg. In 1962 en in 1963. "Ik heb er geen slechte herinneringen aan. We hadden zuster Janke en Veronica. Tsja, de warme melk in die ijzeren bekertjes en de levertraan was niet om over naar huis te schrijven. Maar het buiten zijn en spelen in de bossen, vond ik echt heerlijk. Er werd veel gedaan aan creativiteit en ik herinner me nog de bezoekjes aan een vliegveld en een onderduikershut. Lekker zingen met de hele groep tijdens het wandelen.

Mijn twee broers hebben andere ervaringen. Zij hebben in Koloniehuis Pelzerkamp gezeten, in Epe. We hebben het er nu weleens over. Ze hadden het daar niet naar hun zin."

Foto: Koloniehuis Kinabu in Soesterberg.

Bronchitis

Ook Leni van Loon, die een poosje in de Reggeberg in Hellendoorn doorbracht, zal haar tijd daar nooit vergeten. "In het begin was het erg wennen, streng. Met koud water je borst en rug wassen in de ochtend. En nog veel meer regels. Maar ik herinner me ook: veel buiten, spelen en wandelen. Ik ben daar lichamelijk beter van geworden en ik ben over mijn bronchitis heengegroeid."


Foto: Dokter onderzoekt een meisje in het Koloniehuis in Elspeet.

Reactie toevoegen

290 Comments

Door Wilma Slofstra ... (niet gecontroleerd) op ma, 30-8-2021 - 23:23

Ik ben in Zwartendijk geweest in Egmond aan zee,de bedden hadden krasjes zover moest het laken overgeslagen worden over de deken, dat moesten we natuurlijk zelf opmaken en allemaal precies gelijk.Nadat we in de zon hadden gespeeld of op het strand ,moesten we na het eten rusten op bed,dan kwam eriemand met een grote pot nivea langs en gaf on een dikke lik op de neus,dat moest je dan zelf uitsmeren maar je mocht niet weer je bed uit om je handen schoon te maken,ik was toen ongeveer 8 .Ik kan nog geen crème verdragen op de binnenkant van mijn handen.Ik ben nu 61.Ik haatte het daar ik was geen bleekneusje maar ik werd erheen gestuurd omdat mijn moeder ziek was ,ik was thuis maar alleen maar de dokter dacht dat dat rustiger voor haar was,6 weken in hel!!!Ze lieten me tot 5 uur achter een bord pap zitten,als ze me er 3 dagen hadden laten zitten had ik het nog niet op gegeten.Na 3 weken kwam mijn vader op bezoek ik heb gesmeekt of ik naar huis mocht,van kwaadheid heb ik steeds Fries gesproken er waren geen Friezen op dat moment.En je kousen aan elkaar naaien voor ze in de was gingen was ook zo leuk,dat snap ik wel anders vonden ze ze nooit weer bij elkaar,maar toen we aankwamen moesten we ons direkt uitkleden douchen en we werden met een soort poeder bestrooid, alsof we luizen hadden,allemaal naakt net een concentratiekamp voor sommige meisjes heel erg die kregen al puberhaar,en dan bij een soort Matrone in een wit schort langs ,naakt om je nagels te laten zien,of ze niet te lang waren.Je raakt het nooit weer kwijt.De brieven mochten niet dichtgeplakt naar huis ,de direktrice wilde ze eerst lezen.Ik bleef ze dichtplakken en het Fries kon ze haast niet lezen,totdat ik niet meer naar huis mocht schrijven.Mijn vader heeft me eerder opgehaald gelukkig.De kapper kwam langs na een week of 3 ,voor de jongens ,maar wij plaagden een akelig meisje uit Rotterdam dat haar vlechten eraf moesten.Zij zei dat ze de meeste anzichtkaarten had,totdat ik van de hele klas thuis een kaartje kreeg en er geen plaats genoeg was op mijn prikbord.Ik heb de groepsfoto verscheurd, ik heb mezelf nog nooit zo triest op een foto zien staan,het moet ongeveer 1968 zijn geweest.Wilma.

Door José kraaij (niet gecontroleerd) op ma, 30-8-2021 - 22:58

Ik ben geboren in 1958, had chronische bronchitis en heb 1 x de zomer vakantie doorgebracht op Kinabu. Het spelen buiten was wel fijn, ook bij de zgn Berenkuil maar ik heb er geen fijne tijd gehad.

Door Herman (niet gecontroleerd) op zo, 29-8-2021 - 21:18

Ik ben er ook geweest. Ik dacht ook in Ellecom de Steeg? Ik heb er geen herinnering meer aan of het leuk, goed of minder leuk of goed was! Ik ben van "52.

Door Yvonne Valk (niet gecontroleerd) op zo, 29-8-2021 - 19:07

was het Bethanie. Hier heb ik rond 1966 gezeten voor een 1/2 jaar.
Merk nu pas hoeveel (negatieve)invloed zo'n tijd in een kinderkolonie heeft gehad om mijn levern.
Later ook nog in Ons Genoegen geweest in Oostvoorne, helaas doet de naam niet zijn eer aan. Zo'n genoegen was het niet

Door Wilma Hamersveld (niet gecontroleerd) op za, 28-8-2021 - 15:34

Ook ik ben in Egmond aan zee geweest,in Beatrix.Vond het vreselijk vieze dikke pap met klonten.Wat had ik een heimwee.Na 3 wkn kwamen je ouders op bezoek.Na afloop moch niet mee naar huis.Vreselijk.

Door Joke van de Ven (niet gecontroleerd) op vr, 27-8-2021 - 16:26

Ik zat zeker een half jaar in de Krabbenbossen, was 5 jaar en werd niet beter na de mazelen. Het was 1962.Wat ik me herinner dat je pap moest opeten met grote brokken en de zuster je neus dichthield(zat op schoot)tot je het ophalen. Mijn moeder moest door een luikje kijken geen bezoek.Lag veel op ziekenboeg en kreeg veel spuiten. Ook verplicht poepen s'middags en dan slapen op een matrasje op de grond in een grote zaal. Ook wel buiten spelen. Maar mijn moeder kon me niet meer tillen toen ik terugkwam. Was geen spillebeen meer....

Door Ben Dubbeldam (niet gecontroleerd) op di, 24-8-2021 - 21:00

Vreselijk , in Egmond aan Zee. Verplicht pap met bellen eten. Echt een strafkamp . En weg van je familie en vrienden. Dan de vernedering en geplaag als je weer thuis naar school ging.

Door A. Smulders (niet gecontroleerd) op do, 19-8-2021 - 21:21

Niemand die iets kan vertellen over huize Dorht 't Joppe ???

Door Tineke Lijster (niet gecontroleerd) op wo, 18-8-2021 - 18:53

3x naar Elim geweest ,heb het altijd heel leuk gevonden .1952,1954 ,1957!Heb het tv programma gezien over Elim maar dit vond ik zo negatief

Door J. Roefstra (niet gecontroleerd) op di, 17-8-2021 - 16:20

Ik heb bijzonder fijne herinneringen aan het verblijf in het Hoge Huis in Elspeet. Was maar 5 jaar, maar zou gewenst hebben daar langer te mogen verblijven. Het bestaat nog steeds als hotel. Ik had slechts een foto ervan dat je als groepje kinderen op een trapje zat met begeleidsters. Op zoek naar antwoorden ben ik het gaan zoeken en heel aardig ontvangen. Ik kreeg de antwoorden die ik zocht van een hele aardige receptioniste en mocht rondkijken en kreeg wat afdrukken over de geschiedenis van dit huis. Blij was ik om te horen dat ik gelukkig niet de enige ben die er heerlijke herinneringen aan overgehouden heeft, je hoort zo vaak wat anders helaas. De speeltuin is weg, maar de plek is nog duidelijk. Een mooie reis terug in de tijd.