Als bleekneusje naar het Koloniehuis: hoe was dat?

Stadskinderen die vanwege slechte omstandigheden ziek waren of te weinig vet op hun botten hadden, werden in onze jeugd regelmatig naar een Koloniehuis gestuurd om aan te sterken. Enkele 'bleekneusjes' van toen delen herinneringen aan die tijd.

Bossen

Els Stoop (65): "Ik zat in het begin van de jaren 60 op de lagere school. Je moest er op gezette tijden naar de schoolarts, die je allerlei vragen stelde. Ik was 8 en sliep met drie andere kinderen van het gezin op één slaapkamer. Dat werd blijkbaar ongezond gevonden, want ik werd een paar keer naar een Koloniehuis in Elspeet gestuurd. Er zaten daar allemaal stadse kinderen, net zulke bleekneusjes als ik. Ik vond het heerlijk om zes weken niet naar school te hoeven en lekker in de bossen te lopen."


Foto: Het Koloniehuis in Elspeet.

Potlood

Eind jaren vijftig moest Sjaan Durberg als bleekneusje aansterken in Oostvoorne. Ze was acht jaar oud en vond er niets aan, daar in het Agathahuis. "Het was er streng, ik moest heel veel hangop eten. Eén keer per week moest je een brief naar huis schrijven met potlood, want als er iets negatiefs in stond, werd dat eruit gehaald. Gelukkig mocht ik na zes weken naar huis. Mijn buurjongen uit Rotterdam was niet genoeg aan gekomen, hij moest dus langer blijven."


Foto: Het Agathahuis in Oostvoorne.

Plus Magazine Tijdmachine

Krijgt u geen genoeg van de nostalgische verhalen en herinneringen? Word nu lid van de Plus Magazine Tijdmachine groep op Facebook en ga samen terug naar toen!

Schiermonnikoog

Sommige kinderen gingen vaker naar een Koloniehuis toe. Zo ook Henny Tuininga (80). Ze zat verschillende keren in huize Elim, op Schiermonnikoog. "Het waren gezonde tijden, maar ik ben toch nooit van m'n longprobleem afgekomen." Ze kent ook het lijflied nog, dat de kinderen zongen als ze ergens naartie liepen.
 
"Op mooi Elim moet je wezen, op mooi Elim moet je zijn,
word je helemaal genezen van je ziekte en je pijn,
en je speelt er heel de dag,
'k wou dat moeder dat eens zag,
Kom kinderen naar buiten, waar alle vogels fluiten,
naar buiten."
 

Foto: Het Hudighuis in Driebergen.

Opa

Van februari tot begin april 1958 zat Annèt Schaake-van Bottenburg in Koloniehuis De Ketelaar in Ellecom. De Leerdamse was toen zes jaar oud en kijkt nu terug op een 'bizarre tijd'. “Ik moest drie bekers melk per dag drinken en toen ik niet voldoende aankwam: zes bekers per dag. Mét vel. Ik gruwel nog steeds van melk. Je eten niet op? Net zo lang blijven zitten in je uppie tot het op was. Alleen aan zo'n lange tafel in je eentje. Ik was zes jaar!
 
Ik herinner me de vernedering als je had gespuugd. Je moest het zelf opruimen en voor straf naar de zaal van ‘de kleine meisjes’. De zalen waren verdeeld op lengte. Verder moest je verplicht slapen op je rechterzij. Handen boven de dekens. Niet praten.
 
Ook kreeg ieder kind op zijn verjaardag een 'taart'. Dat was een hele grote pappudding, versierd met een chocolaatje en overgoten met ranja. Die moest je opeten. Ik was heimelijk blij dat ik op mijn verjaardag naar huis zou gaan en dus geen taart zou krijgen. Als verrassing kreeg ik de taart een dag voor mijn verjaardag. Surprise! Ik kon hem niet op. Op mijn verjaardag de volgende ochtend kreeg ik hem weer voorgeschoteld, met het dreigement: als hij niet op is dan kun je niet naar huis. Ik herinner me dikke tranen en een misselijk gevoel toen hij op was.
 
We werden naar de bus gebracht, wat was ik blij dat ik naar huis ging. Helaas bleek dat de week ervoor mijn opa, die bij ons in huis woonde, was overleden.”
 

Foto: Annèt bij De Ketelaar in Ellecom (meisje met strik in haar achter de bok).

Liedje

Annèt kan zich ook nog twee liedjes herinneren, die volgens haar vele anderen koloniekinderen ook kennen. Het eerste ging zo:

Op de wijs van het bekende liedje Faria.

Kolonieleven dat is geen leven, Faria
Was ik maar bij m’n moeder gebleven, Faria
’s morgens is het water te koud,
’s middags is de soep te zout

Faria, Faria

Om 1 uur moet je onder de dekens, Faria,
Telkens wordt door de wacht gekeken, Faria

Lig je niet op je rechter zij,
Dan ben jij er heel lelijk bij! Faria

Het tweede liedje werd gezongen als je naar huis ging.

Directrice, wees gegroet,
’t spijt me dat ik, scheiden moet.
Want u hebt in deze tijd,
Heel veel goeds voor ons bereid.


Foto: Kinderen in het Hudighuis in Driebergen.
 

Uitstapjes

De herinneringen van Ida Pronk-Jillissen staan haaks op die van Annèt. Ida ging twee keer naar Kinabu, in Soesterberg. In 1962 en in 1963. "Ik heb er geen slechte herinneringen aan. We hadden zuster Janke en Veronica. Tsja, de warme melk in die ijzeren bekertjes en de levertraan was niet om over naar huis te schrijven. Maar het buiten zijn en spelen in de bossen, vond ik echt heerlijk. Er werd veel gedaan aan creativiteit en ik herinner me nog de bezoekjes aan een vliegveld en een onderduikershut. Lekker zingen met de hele groep tijdens het wandelen.

Mijn twee broers hebben andere ervaringen. Zij hebben in Koloniehuis Pelzerkamp gezeten, in Epe. We hebben het er nu weleens over. Ze hadden het daar niet naar hun zin."

Foto: Koloniehuis Kinabu in Soesterberg.

Bronchitis

Ook Leni van Loon, die een poosje in de Reggeberg in Hellendoorn doorbracht, zal haar tijd daar nooit vergeten. "In het begin was het erg wennen, streng. Met koud water je borst en rug wassen in de ochtend. En nog veel meer regels. Maar ik herinner me ook: veel buiten, spelen en wandelen. Ik ben daar lichamelijk beter van geworden en ik ben over mijn bronchitis heengegroeid."


Foto: Dokter onderzoekt een meisje in het Koloniehuis in Elspeet.

Reactie toevoegen

422 Comments

Door Hilda dijkstra.... (niet gecontroleerd) op ma, 11-4-2022 - 18:48

3x in oostvoorne geweest in naar buiten en ons genoegen kijk er wel heel leuk op terug kwam kilo s aan en groeide ook nog

Door Noortje Missler (niet gecontroleerd) op ma, 11-4-2022 - 15:52

Ik heb daar ook gezeten in 1956. Vond het vreselijk.

Door Noortje Missler (niet gecontroleerd) op ma, 11-4-2022 - 15:51

Ik zat rond 1956 in het koloniehuis in Egmond aan Zee. Het was vreselijk. Pap met klonten die je moest opeten. Weer of geen weer naar buiten. Ik heb het er niet naar mijn zin gehad.

Door Marja duijsters-maas (niet gecontroleerd) op zo, 10-4-2022 - 17:02

Het was vreselijk in 1953 in Vierhouten Nunspeet.
Behalve het strenge regime en pudding met vel en het slechte eten, heb ik daar jarenlang een trauma van opgelopen.
Ik werd ziek, een bacteriële keelontsteking,maar stelde me aan volgens de leiding.
Toen ik een keer alles heb overgegeven aan de tafel, moest ik voor straf alleen op de zaal blijven, helemaal alleen in bed.
Ik zie nog voor me, de ijzeren bedjes met geblokte dekens. Er werd helemaal niet naar mij omgekeken.
Ik mocht ook geen contact hebben met thuis. Toen een tante op bezoek kwam, bleef er een zuster bij zitten en mocht ik niets zeggen over de toestand
Mijn ouders herkenden mij niet toen ik uit de trein stapte. Ik was vreselijk vermagerd
Mijn moeder verzekerde mij, dat ik nooit meer weg hoefde.
Echter een paar weken later kon ik plotseling niet meer lopen. Het was reuma, ten gevolge van een verwaarloosde keelontsteking.
Ik heb weken in het ziekenhuis gelegen, ( waar weer zo'n strenge kloosterzuster het hoofd was ).Heb daarna nog lang medicijnen geslikt. En er altijd last van gehouden.
Dus vakantie-oord, laat me niet lachen.

Door Ab Aartsen (niet gecontroleerd) op zo, 10-4-2022 - 10:26

In 1939 verbleef ik in een vakantie kolonie te Oostvoorne, 7 jaar jong. TBC gehad , een jaar lang "kuren"in het ziekenhuis te Velp[gld] . Moeder overleden ook aan "tb".
Vond het een verschrikkelijk oord. Mochten er ondanks veel dorst door het spelen op het strand heel weinig water drinken [onder toezicht] want je moest ter eer een glorie , "aankomen". En na het verplicht slapen in de middag allemaal naar buiten en in een lange rij met dezelfde lepel levertraan. Wel ,ook met eenzelfde lepeltje een schepje suiker toegediend.
We zouden er 6 weken verblijven , maar door de oorlogsspanning gelukkig na 3 weken weer naar huis. Kan me nog vaag iets herinneren dat bij het strand waar versperringen "werden aangelegd.
Nee heb er geen prettige herinneringen aan.

Ab Aartsen
Doorn.

Door Ireen Ragetli (niet gecontroleerd) op vr, 8-4-2022 - 20:31

Ik heb 6 weken in Oostvoorne gezeten. Had behoorlijk astma en in 1951 waren daar geen medicijnen voor. Wat een ramp was dat voor een kind van 6. Net zo lang aan tafel blijven ziten tot je eten op was. En nog veel meer nare dingen. Ik herinner me dat ik me zo veel mogelijk onzichtbaar maakte om maar niet op te vallen. En dan gingen we naar het strand en moesten we achter elkaar aan een lang touw vasthouden en op het strand mocht niks en gingen we weer naar huis.
Zo'n verschil met astmacentrum Bosch en Heide in Blaricum waar ik op mijn 8e naar toeging. Lieve " tantes" veel in het bos spelen en overdag naar school. En s'avonds kniebuigingen omdat ik nogal eens niet kon slapen en lag te kletsen.Ik heb daar nooit straf gehad of nare dingen meegemaakt. Behalve dat er kinderen waren die heimwee hadden. Dat vond ik zielig.
Later heb ik me vaak afgevraagd wat voor pedagogen er in Oostvoorne werkten. Verstand van kinderen hadden ze niet.

Door Jos Rijnders (niet gecontroleerd) op vr, 8-4-2022 - 19:50

ik heb op Willemijntje “gewoond” in de jaren 1958-1963… op school in Soesterberg… wie nog meer …??

Door Ger Koekkoek (niet gecontroleerd) op vr, 8-4-2022 - 12:12

Ik heb zes weken in de kolonie Ketelaar in Ellecom doorgebracht in het voorjaar van 1958.. maar ik heb een tegenovergestelde ervaring. Ik vond het heerlijk om daar te zijn. Het eten was prima en de activiteiten geweldig. Lekker wandelen in de bossen, het zwijnenbos, de duivelsteen, de zandverstuiving.Na de zes weken moest ik weer naar huis, maar ik wilde graag een verlenging, maar kreeg dat niet. Ik was dus jaloers op een aantal andere jongens die wel langer konden blijven. Ben benieuwd naar uw ervaringen en in het bijzonder waarom dat zon'n verschrikkelijke tijd is geweest. Heel spijtig om te horen.

Door Trudy Vissers (niet gecontroleerd) op do, 7-4-2022 - 19:20

in het Hudighuis in Driebergen gezeten in 1960 . het was niet leuk als 6 jarige melk met vel en bonen verplicht op te eten anders mocht je niet van tafel !heb nooit meer bonen gegeten ! ik was daar voor bedplassen en kreeg voor het naar bed gaan een rolletje rookvlees met zout erin en werd er s'nachts uitgehaald om te plassen hoe verzin je het !ging met een kale plek naar huis omdat ik van ellende mijn haar had uitgetrokken !

Door Lenny (niet gecontroleerd) op do, 7-4-2022 - 16:54

Ik heb in div koloniehuizen gezeten eerst in Oostvoorne Ons Genoegen later in Nunspeet in de Berenbos dat leek wel een strafkamp met ongetrouwd personeel dus nul gevoel voor kinderen en het ergste was de directrice Mevr de Loof Boon. Ze had een hond corja die behandelde ze beter dan de kinderen. Naar school gaan was ons enige uitje dat hadden de meesters ook in de gaten die maakte het allemaal dragelijk voor ons. Maar 2 zusters waren ook niet lief de ene hete Nel en de andere Gery. Ik heb later in een ander koloniehuis gezeten in Nunspeet Valentijn heette dat was er leuk maar ik had erge heimwee. Dus ik knapte niet echt op.