Als bleekneusje naar het Koloniehuis: hoe was dat?

Stadskinderen die vanwege slechte omstandigheden ziek waren of te weinig vet op hun botten hadden, werden in onze jeugd regelmatig naar een Koloniehuis gestuurd om aan te sterken. Enkele 'bleekneusjes' van toen delen herinneringen aan die tijd.

Bossen

Els Stoop (65): "Ik zat in het begin van de jaren 60 op de lagere school. Je moest er op gezette tijden naar de schoolarts, die je allerlei vragen stelde. Ik was 8 en sliep met drie andere kinderen van het gezin op één slaapkamer. Dat werd blijkbaar ongezond gevonden, want ik werd een paar keer naar een Koloniehuis in Elspeet gestuurd. Er zaten daar allemaal stadse kinderen, net zulke bleekneusjes als ik. Ik vond het heerlijk om zes weken niet naar school te hoeven en lekker in de bossen te lopen."


Foto: Het Koloniehuis in Elspeet.

Potlood

Eind jaren vijftig moest Sjaan Durberg als bleekneusje aansterken in Oostvoorne. Ze was acht jaar oud en vond er niets aan, daar in het Agathahuis. "Het was er streng, ik moest heel veel hangop eten. Eén keer per week moest je een brief naar huis schrijven met potlood, want als er iets negatiefs in stond, werd dat eruit gehaald. Gelukkig mocht ik na zes weken naar huis. Mijn buurjongen uit Rotterdam was niet genoeg aan gekomen, hij moest dus langer blijven."


Foto: Het Agathahuis in Oostvoorne.

Plus Magazine Tijdmachine

Krijgt u geen genoeg van de nostalgische verhalen en herinneringen? Word nu lid van de Plus Magazine Tijdmachine groep op Facebook en ga samen terug naar toen!

Schiermonnikoog

Sommige kinderen gingen vaker naar een Koloniehuis toe. Zo ook Henny Tuininga (80). Ze zat verschillende keren in huize Elim, op Schiermonnikoog. "Het waren gezonde tijden, maar ik ben toch nooit van m'n longprobleem afgekomen." Ze kent ook het lijflied nog, dat de kinderen zongen als ze ergens naartie liepen.
 
"Op mooi Elim moet je wezen, op mooi Elim moet je zijn,
word je helemaal genezen van je ziekte en je pijn,
en je speelt er heel de dag,
'k wou dat moeder dat eens zag,
Kom kinderen naar buiten, waar alle vogels fluiten,
naar buiten."
 

Foto: Het Hudighuis in Driebergen.

Opa

Van februari tot begin april 1958 zat Annèt Schaake-van Bottenburg in Koloniehuis De Ketelaar in Ellecom. De Leerdamse was toen zes jaar oud en kijkt nu terug op een 'bizarre tijd'. “Ik moest drie bekers melk per dag drinken en toen ik niet voldoende aankwam: zes bekers per dag. Mét vel. Ik gruwel nog steeds van melk. Je eten niet op? Net zo lang blijven zitten in je uppie tot het op was. Alleen aan zo'n lange tafel in je eentje. Ik was zes jaar!
 
Ik herinner me de vernedering als je had gespuugd. Je moest het zelf opruimen en voor straf naar de zaal van ‘de kleine meisjes’. De zalen waren verdeeld op lengte. Verder moest je verplicht slapen op je rechterzij. Handen boven de dekens. Niet praten.
 
Ook kreeg ieder kind op zijn verjaardag een 'taart'. Dat was een hele grote pappudding, versierd met een chocolaatje en overgoten met ranja. Die moest je opeten. Ik was heimelijk blij dat ik op mijn verjaardag naar huis zou gaan en dus geen taart zou krijgen. Als verrassing kreeg ik de taart een dag voor mijn verjaardag. Surprise! Ik kon hem niet op. Op mijn verjaardag de volgende ochtend kreeg ik hem weer voorgeschoteld, met het dreigement: als hij niet op is dan kun je niet naar huis. Ik herinner me dikke tranen en een misselijk gevoel toen hij op was.
 
We werden naar de bus gebracht, wat was ik blij dat ik naar huis ging. Helaas bleek dat de week ervoor mijn opa, die bij ons in huis woonde, was overleden.”
 

Foto: Annèt bij De Ketelaar in Ellecom (meisje met strik in haar achter de bok).

Liedje

Annèt kan zich ook nog twee liedjes herinneren, die volgens haar vele anderen koloniekinderen ook kennen. Het eerste ging zo:

Op de wijs van het bekende liedje Faria.

Kolonieleven dat is geen leven, Faria
Was ik maar bij m’n moeder gebleven, Faria
’s morgens is het water te koud,
’s middags is de soep te zout

Faria, Faria

Om 1 uur moet je onder de dekens, Faria,
Telkens wordt door de wacht gekeken, Faria

Lig je niet op je rechter zij,
Dan ben jij er heel lelijk bij! Faria

Het tweede liedje werd gezongen als je naar huis ging.

Directrice, wees gegroet,
’t spijt me dat ik, scheiden moet.
Want u hebt in deze tijd,
Heel veel goeds voor ons bereid.


Foto: Kinderen in het Hudighuis in Driebergen.
 

Uitstapjes

De herinneringen van Ida Pronk-Jillissen staan haaks op die van Annèt. Ida ging twee keer naar Kinabu, in Soesterberg. In 1962 en in 1963. "Ik heb er geen slechte herinneringen aan. We hadden zuster Janke en Veronica. Tsja, de warme melk in die ijzeren bekertjes en de levertraan was niet om over naar huis te schrijven. Maar het buiten zijn en spelen in de bossen, vond ik echt heerlijk. Er werd veel gedaan aan creativiteit en ik herinner me nog de bezoekjes aan een vliegveld en een onderduikershut. Lekker zingen met de hele groep tijdens het wandelen.

Mijn twee broers hebben andere ervaringen. Zij hebben in Koloniehuis Pelzerkamp gezeten, in Epe. We hebben het er nu weleens over. Ze hadden het daar niet naar hun zin."

Foto: Koloniehuis Kinabu in Soesterberg.

Bronchitis

Ook Leni van Loon, die een poosje in de Reggeberg in Hellendoorn doorbracht, zal haar tijd daar nooit vergeten. "In het begin was het erg wennen, streng. Met koud water je borst en rug wassen in de ochtend. En nog veel meer regels. Maar ik herinner me ook: veel buiten, spelen en wandelen. Ik ben daar lichamelijk beter van geworden en ik ben over mijn bronchitis heengegroeid."


Foto: Dokter onderzoekt een meisje in het Koloniehuis in Elspeet.

Reactie toevoegen

341 Comments

Door Alies van den B... (niet gecontroleerd) op ma, 3-1-2022 - 20:52

Ik werd met mijn 6de jaar, in 1947 , 2 jaar na de oorlog naar Elspeet gebracht! Ik was dikwijls ziek en wilde niet voldoende eten en mijn moeder kon het niet meer aan en ik werd toen op advies van de huisarts gedropt in de barakken bij deze villa stonden ! In de villa werd gegeten en onderzoeken gedaan of je wel dikker was geworden ! Mijn vader vond het verschrikkelijke dat hij mij moest wegbrengen. Het was een nachtmerrie! Eten wat je over moest geven moest je weer op eten , met slapen gaan moest je eerst plassen en je mocht daarna niet meer gaan. Iedere week een staalborstel ( zo voelde ik dat ) over je hoofd getrokken om de luizen en neten te verwijderen. Als je in bed had geplast moest je voor straf erin blijven liggen. Het eten was smerig met grijze poeder op de aardappelen ! Ik was aan de diarree en moest stiekem naar de jongerenafdeling afgeschermd met een hek , omdat de meisjes toilet op slot zat! Heb daar op een toiletpot gezeten die niet aan het riool verbonden was en tussen brokken cement en tegels nog moest worden aangesloten en kranten die ik kon gebruiken Wist ik veel als een meisje van net 6 jaar, maar de volgende dag moesten we vertellen wie dat had gedaan , ik zei niets en daarom mochten alle meisjes en jongens die dag niks leuks doen zoveel leuks was er niet , alleen op de heide met een doos waar je ( kaboutertjes) met mos en beestjes in kon doen en rood doorzichtig papier waar je dan doorheen kunt kijken ! Het waren nonnen die ons verzorgde en zeer streng ! Ik kwam niet aan en moest langer blijven en dat zorgde ervoor dat ik ziek werd en mijn vader mij kwam ophalen ! Het is een trauma geweest voor mij als kind ----

Door Anneke van Hei... (niet gecontroleerd) op zo, 2-1-2022 - 12:20

Zijn er ook nog herinneringen van Onze Woning in Nunspeet? Jaar 1957/1958

Door Francisca van d... (niet gecontroleerd) op vr, 31-12-2021 - 15:45

Rita ik was er in het zelfde jaar als jij samen met mijn zus dat was omdat mijn vader erg lang in het sanatorium moest verblijven en mijn moeder werkte.

Door Francisca van d... (niet gecontroleerd) op vr, 31-12-2021 - 15:33

Ik ben ook in st.antonius geweest en wilde ook 'smiddags niet slapen en je mocht niet praten toen hebben ze me met bed en al op de badkamer gezet ik wilde alleen maar lol maken.

Door Francisca van d... (niet gecontroleerd) op vr, 31-12-2021 - 15:22

In welk jaar was je in Boxtel (Antoniushove) toch? Ik en mijn zusje waren daar ook in 1957-1958. We moesten daar 'smiddags slapen en dat wilde ik niet ik lag te geinen en toe hebben ze mij met bed en al op de badkamer gezet, dat vergeet je niet meer. Maar verder hebben wij er geen nare herinneringen aan. Er was ook een toneelstuk met een krinolien jurk met van die gaten erin En dat was ook een liedje "Zuurkool is het beste eten tralala". Weet je dat nog?

Door Rikus Schipper (niet gecontroleerd) op do, 30-12-2021 - 23:00

Niet alleen de genoemde koloniehuizen waren er. Ook in Hoogeveen was een koloniehuis met de naam "Noorderhuis". Ik ben daar geweest met nog 2 kinderen uit Bellingwolde, ik meen in 1949 of 1950. Het liedje dat wij daar leerden was: In 't Noorderhuis" daar moet je wezen, in 't Noorderhuis" daar moet je zijn, Wordt je helemaal genezen van je ziekte of je pijn, En je speelt er de hele dag, 'k Wou dat moeder mij eens zag, Kom kind'ren naar buiten, waar alle vogels fluiten, naar buiten. Ik heb het als een prachtige tijd ervaren, vooral toen op een dag mijn zus Geertje er even kwam kijken .Die kwam er langs op schoolreis met de Westerschool uit Bellingwolde. Geweldig was dat.

Door Yvonne Plantema (niet gecontroleerd) op wo, 29-12-2021 - 21:54

Ik zat in Kerdijk in Egmond aan zee in 1958. Heb hier een trauma aan overgehouden. Zure melk drinken (knijp je neus maar dicht dan proef je het niet werd er dan gezegd) lammetjes pap eten, Af en toe mocht je een kaartje naar huis sturen, maar beviel hetgeen wat je erop geschreven had de leiding niet, werd de kaart voor je neus kapot gescheurd. Elke vrijdag werd je haar gewassen met een klodder groene zeep, verschrikkelijk wat een vernederingen hebben we daar moeten ondergaan. In bed rechterzijde en ogen dicht en waagde het niet om te draaien, want tot 11 uur ‘s avonds zat er een wacht op de slaapzaal. Nee dit wens je je grootste vijand niet toe.

Door Chris Timmermans (niet gecontroleerd) op wo, 29-12-2021 - 15:06

Zelf heb ik als Haags Bleekneusje in het koloniehuis in Elspeet gezeten. Bij het avondeten een kroes met een klein laagje water. Witlof verplicht eten. Ik gruwel er nog van. Ik vraag me af of er door het personeel van de diverse koloniehuizen (groeps)foto's werden gemaakt. De slaapzaal, waarvan een foto bij dit artikel herinner ik mij nog goed. Verder heb ik een aantal jaren geleden het boek "Bleekneusjes" gekocht.
Leuk boek! ISBN 90 6868 345 4

Door Lia Van V (niet gecontroleerd) op ma, 27-12-2021 - 09:58

Ik heb 3 maanden in Egmond aan Zee gezeten. Van augustus tot december 1960. Ik was 3 jaar en ben daar 4 geworden in oktober. Mijn ouders zijn mij na ongeveer 1x maand komen bezoeken. Na hun vertrek werd ik ziek, van heimwee en verdriet. Ik weet nog heel goed dat ze zouden komen op mijn verjaardag (oktober) Ik was opgetogen en superblij.
Uiteindelijk op de dag zelf mochten ze niet komen, want ik lag ziek in bed, van verlangen en hoop, zo erg keek ik naar ze uit.
Daarna werd ze verteld dat het beter voor mij was dat ze niet meer zouden komen, omdat het mij teveel aangreep. Ik heb dus geen leuke herinneringen.
Ik werd s'middags (helemaal alleen) opgesloten in pik donkere kamertje (om te rusten) Ik moest mijn pap, met dikke vellen, opeten. Ik lustte dat niet dus zat ik altijd ergens achterin een eetzaal, dan werd mijn neus dichtgehouden zodat ze de pap in mond konden stoppen. Ik weet natuurlijk niet alles meer. Ik was veel te klein. Wat ik nu wel weet dat het mij vervreemd had van mijn familie.
Ik was erg onzeker. Ik voelde mij een buitenstaander. Dat heeft als een rode draad door mijn leven heeft gelopen. In een negatieve zin. Ik heb het heel lang niet geweten waar het vandaan kwam. Het was weggestopt. Ik had het hele gebeuren en wat ik er zelf nog van wist altijd pragmatisch verteld, net of het buiten mij om gebeurd en mij niet aanging.
Pas een jaar of 15 geleden kwam het gevoel erbij pas naar boven hoe naar ik het daar echt gevonden had en wat het met mij als jong kind aangedaan had.
Het was een verschrikkelijk tijd.