Groezelige werkjes en ongeduldige juffen: 7x handwerkles

Terwijl de jongens lekker aan het knutselen waren, moesten de meisjes naar handwerkles. Pannenlappen, poppenjurkjes, babysokjes. Met klamme handen ploeteren op katoenen lapjes die met de week groezeliger werden. Grimmige broddelwerkjes, ongeduldige juffen, en die steek die toch nog viel terwijl je bijna klaar was. Voor kinderen die er niet zo goed in waren, was handwerkles een verschrikking. Maar een hoop Pluslezers hadden er gelukkig ook wél plezier in.

Werkje mee naar huis

Was je niet gezegend met een vaste hand en een hoop geduld, dan moest je vast regelmatig je breiwerkje mee naar huis nemen. Het gebeurde Pluslezer Corrie van der Velden ook: "Ik moest heel vaak mijn breiwerk mee naar huis nemen, omdat ik er niets van kon. Mijn moeder kon heel goed breien en nam mijn taak over. Als ik dan de andere dag weer naar school moest en mijn breiwerk aan de juf liet zien, zag ze altijd dat ik het niet zelf had gedaan. Wat mijn moeder breide was schoner van kleur. Dat van mij was smoezelig. De juf moest eens weten dat ik jaren later de meest moeilijke breipatronen gebreid heb."

Foto: Het werkje van Cécile Timmermans: Bloed, zweet en tranen, daar deed je een heel jaar over. En als het niet af was, maakten de nonnen het af.

Linkshandig

Als je vroeger linkshandig was, werd het je niet gemakkelijk gemaakt. Schrijven met een kroontjespen was al lastig zat, maar tijdens handwerkles moest je ook nog eens in spiegelbeeld werken! De juffrouw deed het vaak rechtshandig voor. "Met borduren stonden mijn kruissteekjes de andere kant op. Maar als ik mijn werkje omdraaide, stonden we weer gelijk", schrijft Pluslezer Inez op Facebook.

Mazen

Zo noemden we gaten dichten. En die gaten maakte de juffrouw er vaak gewoon zelf in. Dichten maar. "Ik heb zeker een halfjaar met een groot gat in m'n gebreide pannenlap zitten worstelen. De pannenlap was wit van kleur, maar door mijn zweterige handjes was het helemaal gelig en bruin geworden. De breinaalden waren daardoor ook verroest", aldus Gerda van Alphen. 

Babysokjes

Wat een verschrikking, die kleine sokjes! Andrea Grofics kan het zich nog herinneren als de dag van gisteren: "Bij het sokjes breien, konden de meeste meisjes ze wel aantrekken, maar ik kon er iemand mee doodslaan, zo stijf waren ze. De naalden waren ook alle vier helemaal krom! Maar tegenwoordig handwerk ik juist heel graag, vooral borduren. Breien is nooit echt gelukt."


Foto: Pluslezer Liesbeth Moro heeft de sokjes die ze 52 jaar geleden moest breien nog. "Voor de één kreeg ik een 5, voor de ander een 7."

Oma

Voor veel Pluslezers die breien maar niet onder de knie konden krijgen op school, was daar gelukkig bij thuiskomt hun oma. Dat gold ook voor Pluslezer Trin: "Mijn handwerkjuf zei me dat ze mij niet kon leren breien, want ik was linkshandig. Ik kwam huilend thuis waar op dat moment mijn allerliefste oma op bezoek was. Deze aarzelde geen moment en zei dat ik naast haar op de bank moest gaan zitten en alles precies na moest doen wat zij deed. Zo heb ik breien geleerd. En wel... rechtshandig."

Naaimachine

Toen we iets ouder waren, mochten we soms ook met de naaimachine werken. Dat was wél leuk! "Tegen het eind van de lagere school mochten we een wiegje maken voor een nieuw popje. Deels op de handnaaimachine. Basis was een sigarenkistje. Dat vond ik echt leuk", zegt pluslezer Lia.

Eind goed al goed

Veel Pluslezers hadden als kind een hekel aan handwerkles, maar opvallend genoeg zeggen de meesten er later juist heel veel plezier in te hebben gekregen. "Het was altijd het laagste cijfer op mijn heel goede rapport. Jammer, het lag aan de druk van de pinnige handwerkjuf! Maar doorzetten deed ik wel en later liepen mijn vier kinderen in de meest moeilijke gebreide kleding", zegt Mia Boots bijvoorbeeld. En ook Marianne van Willenswaard-Aling heeft er later tóch nog plezier in gekregen. "De jaren na school nooit een naald in wat voor vorm aangeraakt en opeens zag ik de lol van handwerken in. Kleding maken, quilten, breien, haken. Wat geeft dat een ontspanning. Wie had dat vijftig jaar geleden gedacht? Ik niet en mijn eerste twee leraressen ook niet."

Wat zijn uw herinneringen aan handwerkles?

Reactie toevoegen

52 Comments

Door Petra van Rijn (niet gecontroleerd) op zo, 6-9-2020 - 22:04

Ik was vanaf het begin boos en teleurgesteld dat er blijkbaar andere regels golden voor meisjes als voor jongens. Met jaloerse blikken zag ik de jongens timmeren en andere handvaardigheid doen. Ik moest mee naar handwerken. Over de letterlap heb ik eindeloos gedaan omdat ik expres de naald zover doorstak dat ook mijn rok vast genaaid werd. Alles weer uithalen en volgende week dezelfde grap.Later moesten we ook breien. Ik vond dat nog wel leuk maar alles werd erg groot en wijd. Een babyslapje werd door mijn oma gezien als omslagluier voor een baby. Op een dag, ik denk dat ik al in de vijfde klas zat deelde de handwerkjuffrouw aan alle meisjes 4 pennen en een bolletje katoen uit. Mij sloeg ze over. Toen ik vroeg waarom ik niets kreeg, keek ze mij heel indringend aan en zei: ik heb al 3 nachten niet kunnen slapen van het idee dat jij sokjes zou moeten breien. Ik werd door haar aan een andere tafel gezet waar ik zeker een half jaar kluwens katoen en wol uit de klit heb zitten halen. Ik vond het niet aardig van de juf, maar aangezien ik al die dat handwerkgedoe toch niets vond, had ik er wel vrede mee. Alleen voor anderen was het een aanleiding tot pesten. Daar merkt zo'n juffrouw niets van, maar ze veroorzaakt het wel.
Toen ik stage liep voor mijn opleiding op de pabo, op een lagere school in mijn oude dorp, trof ik daar dezelfde handwerk juffrouw aan. Zij herinnerde zich ook meteen het verhaal en maakte toen haar excuses en vond het leuk dat ik toen, in de mode, met een zelfgebreide lange sjaal om mijn nek liep. Ik had later wel ontdekt dat als ik wilde op handwerk gebied ik dat prima kon, maar het moest wel nodig zijn. Ik heb nog veel zelf gemaakt en doe dat nog steeds, maar kan ook timmeren, schilderen en it-problemen oplossen als ik dat wil. Ik ben de laatste jaren zelfs klokkenmaker, een heel leuke hobby.
Over mijn tijd op de basisschool kan ik nog bladen vol schrijven. Ik heb het er over het algemeen niet naar mijn zin gehad en eb erg veel last gehad van mijn dislectie die toen door vrijwel alle juffen en meesters, gezien werd als domheid. Overigens wisten zelfs leraren op de Pabo daar geen raad mee. Mensen mopperen nu wel eens op alle kinderen met dislectie of HDAD, maar geen enkele herkenning en erkenning is een trauma voor je hele leven en dat is ook heel vervelend. Succes met jullie serie over de vijftiger jaren.

Door Jacqueline van ... (niet gecontroleerd) op za, 5-9-2020 - 17:34

Na de oorlog was er eigenlijk geen goed handwerkmateriaal.
Roestige breinaalden waarop je met transpirerende handjes (want inspannend) met katoen steken op moest zetten. Bij de volgende les, een week later, was alles vastgeroest en kon je opnieuw beginnen. Nooit iets geworden dus!

Door Xandra (niet gecontroleerd) op za, 5-9-2020 - 16:29

Ik was links en mijn moeder was de handwerkjuf op school. Ze deed het gewoon voor en door tegenover haar te staan kon ik het met links dezelfde kant op borduren. Breien heb ik ook "rechts " geleerd, maar ik gebruik wel de linker naald om in te steken. Haken van een patroon werd de achterkant, dat deed ik het minst graag.

Door Truus Steenkamp... (niet gecontroleerd) op za, 5-9-2020 - 15:21

Truusje lange draden zijn slechte naaisters, ik kreeg dit regelmatig te horen van de juf die naailes gaf, ik denk er vaak aan als ik iets maken moet en ik heb het nog steeds niet afgeleerd!--

Door Alie de Groot (niet gecontroleerd) op za, 5-9-2020 - 14:43

Het eerste wat bij naar boven komt is de naam van de handwerkjuf. Juffrouw Rikkers. Ze was beslist niet aardig. En een inklap was het eerste wat we moesten breien. En wat ook als erg oneerlijk aanvoelde was dat de jongens tijdens onze “handwerkmiddag” gewoon vrij waren.

Door Ria Ruijten (niet gecontroleerd) op za, 5-9-2020 - 00:23

ik ging graag naar handwerkles. Okee, het breien ging ook niet zo best. stroeve naalden,(even door je haar halen) en te strak breien. Borduren vond ik erg leuk en haken ook. Vooral Tunisch haken op een lange naald. Maar het leukst vond ik leren "smocken" jammer genoeg zie je dat tegenwoordig niet meer.

Door Anonymous (niet gecontroleerd) op vr, 4-9-2020 - 23:37

Ik moest een babyjasje breien. Daar deed ik het hele jaar over. Tegen de grote vakantie was het smoezelige ding af. Ik vond het een stom ding.
Mijn moeder had een breimachine. Ik mocht het lelijke ding meteen uithalen en de volgende dag verscheen ik op school in een truitje waarvan de wol verdacht leek op het babyjasje. Alleen wat schoner.

Door Engelien Gerrit... (niet gecontroleerd) op vr, 4-9-2020 - 22:09

In de eerste klas van de lagere school, kregen de meisjes handwerkles van juffrouw Willemsen, een dame in mantelpakje en een prachtige kanten blouse eronder. Juffrouw Willemsen had voor iedereen een brei-opzetje gemaakt van de een paar centimeter en daar moesten wij een langer werkstuk maken. Het was gebroken wit en mijn werkstuk werd alleen maar groezelig en niet langer omdat ik alleen de steken overbracht van de ene naar de andere naald. In de kerstvakantie moest ik het mee naar huis nemen met de uitdrukkelijke vermaning dat het na de vakantie een heel stuk langer moest zijn. Mijn vader heeft mij toen geleerd dat ik de draad moest omslaan en zo werd het werkstuk na de vakantie akkoord bevonden door de juffrouw.
Na deze moeizame start van breien, is mijn creativiteit alleen maar toegenomen en op het gebied van breien ben ik nu, al zeg ik het zelf een expert! Handwerken is voor mij een ontspanning en heel leuk om zelf iets te maken. Borduren, macrame, haken, naaien zijn dingen die ik nog regelmatig doe of heb gedaan, maar breien heeft mijn voorkeur. Als ik bij een wolwinkeltje voorbij ga, moet ik altijd naar binnen en ook mooie stoffen zijn nog steeds een uitdaging.

Door ans van beek (niet gecontroleerd) op vr, 4-9-2020 - 22:05

witte katoenen sokken breien. De een groter dan de ander en al vies voor dat ze klaar waren .

Door danielle H (niet gecontroleerd) op vr, 4-9-2020 - 21:48

onder de handwerkles stak ik mijn 2 vingers op als teken dat ik naar de WC moest. Toen ik terug kwam, zag ik mijn borduurnaald niet en zei ik spontaan, “ Nu kom ik van de WC en nu is mijn naald weer “pissen”! subiet werd ik de klas uitgestuurd. anno 1955.