Als bleekneusje naar het Koloniehuis: hoe was dat?

Stadskinderen die vanwege slechte omstandigheden ziek waren of te weinig vet op hun botten hadden, werden in onze jeugd regelmatig naar een Koloniehuis gestuurd om aan te sterken. Enkele 'bleekneusjes' van toen delen herinneringen aan die tijd.

Bossen

Els Stoop (65): "Ik zat in het begin van de jaren 60 op de lagere school. Je moest er op gezette tijden naar de schoolarts, die je allerlei vragen stelde. Ik was 8 en sliep met drie andere kinderen van het gezin op één slaapkamer. Dat werd blijkbaar ongezond gevonden, want ik werd een paar keer naar een Koloniehuis in Elspeet gestuurd. Er zaten daar allemaal stadse kinderen, net zulke bleekneusjes als ik. Ik vond het heerlijk om zes weken niet naar school te hoeven en lekker in de bossen te lopen."


Foto: Het Koloniehuis in Elspeet.

Potlood

Eind jaren vijftig moest Sjaan Durberg als bleekneusje aansterken in Oostvoorne. Ze was acht jaar oud en vond er niets aan, daar in het Agathahuis. "Het was er streng, ik moest heel veel hangop eten. Eén keer per week moest je een brief naar huis schrijven met potlood, want als er iets negatiefs in stond, werd dat eruit gehaald. Gelukkig mocht ik na zes weken naar huis. Mijn buurjongen uit Rotterdam was niet genoeg aan gekomen, hij moest dus langer blijven."


Foto: Het Agathahuis in Oostvoorne.

Plus Magazine Tijdmachine

Krijgt u geen genoeg van de nostalgische verhalen en herinneringen? Word nu lid van de Plus Magazine Tijdmachine groep op Facebook en ga samen terug naar toen!

Schiermonnikoog

Sommige kinderen gingen vaker naar een Koloniehuis toe. Zo ook Henny Tuininga (80). Ze zat verschillende keren in huize Elim, op Schiermonnikoog. "Het waren gezonde tijden, maar ik ben toch nooit van m'n longprobleem afgekomen." Ze kent ook het lijflied nog, dat de kinderen zongen als ze ergens naartie liepen.
 
"Op mooi Elim moet je wezen, op mooi Elim moet je zijn,
word je helemaal genezen van je ziekte en je pijn,
en je speelt er heel de dag,
'k wou dat moeder dat eens zag,
Kom kinderen naar buiten, waar alle vogels fluiten,
naar buiten."
 

Foto: Het Hudighuis in Driebergen.

Opa

Van februari tot begin april 1958 zat Annèt Schaake-van Bottenburg in Koloniehuis De Ketelaar in Ellecom. De Leerdamse was toen zes jaar oud en kijkt nu terug op een 'bizarre tijd'. “Ik moest drie bekers melk per dag drinken en toen ik niet voldoende aankwam: zes bekers per dag. Mét vel. Ik gruwel nog steeds van melk. Je eten niet op? Net zo lang blijven zitten in je uppie tot het op was. Alleen aan zo'n lange tafel in je eentje. Ik was zes jaar!
 
Ik herinner me de vernedering als je had gespuugd. Je moest het zelf opruimen en voor straf naar de zaal van ‘de kleine meisjes’. De zalen waren verdeeld op lengte. Verder moest je verplicht slapen op je rechterzij. Handen boven de dekens. Niet praten.
 
Ook kreeg ieder kind op zijn verjaardag een 'taart'. Dat was een hele grote pappudding, versierd met een chocolaatje en overgoten met ranja. Die moest je opeten. Ik was heimelijk blij dat ik op mijn verjaardag naar huis zou gaan en dus geen taart zou krijgen. Als verrassing kreeg ik de taart een dag voor mijn verjaardag. Surprise! Ik kon hem niet op. Op mijn verjaardag de volgende ochtend kreeg ik hem weer voorgeschoteld, met het dreigement: als hij niet op is dan kun je niet naar huis. Ik herinner me dikke tranen en een misselijk gevoel toen hij op was.
 
We werden naar de bus gebracht, wat was ik blij dat ik naar huis ging. Helaas bleek dat de week ervoor mijn opa, die bij ons in huis woonde, was overleden.”
 

Foto: Annèt bij De Ketelaar in Ellecom (meisje met strik in haar achter de bok).

Liedje

Annèt kan zich ook nog twee liedjes herinneren, die volgens haar vele anderen koloniekinderen ook kennen. Het eerste ging zo:

Op de wijs van het bekende liedje Faria.

Kolonieleven dat is geen leven, Faria
Was ik maar bij m’n moeder gebleven, Faria
’s morgens is het water te koud,
’s middags is de soep te zout

Faria, Faria

Om 1 uur moet je onder de dekens, Faria,
Telkens wordt door de wacht gekeken, Faria

Lig je niet op je rechter zij,
Dan ben jij er heel lelijk bij! Faria

Het tweede liedje werd gezongen als je naar huis ging.

Directrice, wees gegroet,
’t spijt me dat ik, scheiden moet.
Want u hebt in deze tijd,
Heel veel goeds voor ons bereid.


Foto: Kinderen in het Hudighuis in Driebergen.
 

Uitstapjes

De herinneringen van Ida Pronk-Jillissen staan haaks op die van Annèt. Ida ging twee keer naar Kinabu, in Soesterberg. In 1962 en in 1963. "Ik heb er geen slechte herinneringen aan. We hadden zuster Janke en Veronica. Tsja, de warme melk in die ijzeren bekertjes en de levertraan was niet om over naar huis te schrijven. Maar het buiten zijn en spelen in de bossen, vond ik echt heerlijk. Er werd veel gedaan aan creativiteit en ik herinner me nog de bezoekjes aan een vliegveld en een onderduikershut. Lekker zingen met de hele groep tijdens het wandelen.

Mijn twee broers hebben andere ervaringen. Zij hebben in Koloniehuis Pelzerkamp gezeten, in Epe. We hebben het er nu weleens over. Ze hadden het daar niet naar hun zin."

Foto: Koloniehuis Kinabu in Soesterberg.

Bronchitis

Ook Leni van Loon, die een poosje in de Reggeberg in Hellendoorn doorbracht, zal haar tijd daar nooit vergeten. "In het begin was het erg wennen, streng. Met koud water je borst en rug wassen in de ochtend. En nog veel meer regels. Maar ik herinner me ook: veel buiten, spelen en wandelen. Ik ben daar lichamelijk beter van geworden en ik ben over mijn bronchitis heengegroeid."


Foto: Dokter onderzoekt een meisje in het Koloniehuis in Elspeet.

Reactie toevoegen

307 Comments

Door Barry (niet gecontroleerd) op di, 23-11-2021 - 17:09

Ik zat in Boxtel, 7 jaar oud. Vréselijk! Ik had een lieve schooljuf die in de buurt woonde en mij kwam bezoeken, wat bij de gratie gods toegestaan werd. Ze had wat snoepgoed mee, wat ze aan de leiding moest geven onder het mom van: Op een later tijdstip mag ze het hebben. Die krengen hebben het lekker zelf opgevreten, ik heb het niet teruggezine. Ze waren streng en het eten was vies, om van de warme melk met vellen nog niet te spreken. Nee, ik heb er alleen maar nare herinneringen aan

Door Lies Arts (niet gecontroleerd) op vr, 22-10-2021 - 20:52

Kolonie huis in bunde Limburg, wie was er in díe tijd daar in 1959 en 1971,graag reactie

Door Lies Arts (niet gecontroleerd) op di, 19-10-2021 - 22:39

Ikzat in groep 8,was te mager, moest naar het kolonihuis in bunde Limburg, ik ben nu 72 moeder van twee lieve dochters, 5 kleinkinderen en één achterkleinzoon, graag reactie wíe daar in díe tijd daar naar toe moest via de schoolarts.

Door Yvonne Braam (niet gecontroleerd) op zo, 10-10-2021 - 00:38

Hoewel wij mager maar gezond waren, was het simpele feit dat mijn moeder gescheiden was blijkbaar aanleiding om mij en mijn jongere broer naar verschillende kolonie huizen te sturen. Hij ging naar Oostvoorne . Ik ging naar De Bijsterbos in Epe. Zes weken horror!ijzeren bekers met warme melk met vellen. Aangebrande pap met klonten, ik heb daarna nooit meer melk gedronken. Eén meisje, waarvan ik nu begrijp dat zij anorexia had, kotste elke naar binnen gewurmde
warme maaltijd terug in haar bord en moest dat dan weer opeten. Dat kon heel lang duren. Daar zaten wij dan bij. Een Indisch vijfjarig meisje, na het overlijden van haar ouders bij een lieve tante en oom in Nederland in het gezin opgenomen, moest eerst opdikken in die horror kolonie. Niet echt gelukt natuurlijk. Dat kind smolt weg van heimwee. Ik hoor haar in mijn dromen nog huilen, een zacht gejammer als een klein katje. Ik ben nu 82 en ben twee jaar geleden nog eens door mijn dochter naar het betreffende huis gebracht, om zoals zij zei:'af te rekenen met mijn jeugd trauma' we hebben er eens omheen gelopen, ik wilde er wel een Jericho taktiek op loslaten: zeven keer omheen lopen om de zaak tegen de vlakte te krijgen, maar ja er wonen nu andere mensen.

Door Yvonne Braam (niet gecontroleerd) op zo, 10-10-2021 - 00:18

Hoewel wij mager maar gezond waren, was het simpele feit dat mijn moeder gescheiden was blijkbaar aanleiding om mij en mijn jongere broer naar verschillende kolonie huizen te sturen. Ik ging naar De Bijsterbos in Epe. Zes weken horror!ijzeren bekers met warme melk met vellen. ik heb daarna nooit meer melk gedronken. Een meisje, waarvan ik nu begrijp dat zij anorexia had, kotste elke naar binnen gewurmde
n warme maaltijd terug

Door Yvonne Mul (niet gecontroleerd) op vr, 8-10-2021 - 22:17

Ik was in 1958 in Elim op Schiermonnikoog. Was 7 jaar. Het moeilijkst vond ik dat er na 3 weken een broertje thuis geboren werd en ik niet thuis was. Het regime was redelijk streng, ik moest een keer een tijd in een grote kast staan omdat ik bij mijn wastafeltje een slokje water had gedronken. Verder voelde ik mij erg onvrij en tevens erg gecontroleerd op alles. Als je een pakje van thuis kreeg, dat mocht een keer, werden het zakje snoepjes en andere lekkere misschien ongezonde dingen er al uit gehaald voordat je zelf het pakje kreeg. We moesten beslist roggebrood met kokosbrood erop eten, brrr. Vind het nog steeds erg vies, lust zelfs geen bounties en zo. Wel waren de wandelingen door de duinen en bij het strand leuk. Fijn dat ik na 6 weken weer naar huis mocht. Ik was 4 kilo aangekomen, maar dat was er gauw weer af, ik was een beweeglijk kind. Elim is nu omgebouwd tot een Landal vakantieverblijf. Ik ben er 5 jaar geleden geweest met man en kinderen om hen te laten zien hoe het is als klein kind. Er zijn nog een paar herkenningspunten en er hangen veel oude foto's, dat is leuk. Maar mijn jeugdherinneringen zijn niet fijn. 7 jaar zijn en 6 weken van huis is erg lang. Mijn vader is 1x geweest, mijn moeder lag in het kraambed.

Door Paul van Gardingen (niet gecontroleerd) op vr, 8-10-2021 - 16:32

ik zat in Egmond aan zee samen met mijn broer ik 10 jaar oud mijn broer 12 jaar oud in 1966 voor zes weken in de winter mijn broer ging naar één week weer terug naar huis hij werd nog zieker daar dan hij al was ,ik heb me uitstekend vermaakt sleeën in de duinen slapen samen grote slaapzaal, het wassen was koud grote ronde wasbak met kranen aan weerzijde, je kreeg voor het eten één grote eetlepel levertraan bah wat vies was dat.het tehuis bestaat nog steeds,er zijn arpartemente ingemaakt en als je in de hal komt hangen al de foto's van alle kinderen die daar zes weken hebben gelogeerd,was een leuke tijd daar in Egmond aan zee.

Door Marian Brouwer (niet gecontroleerd) op vr, 8-10-2021 - 14:59

Ook ik heb in het Hudighuis in Driebergen gezeten samen met mijn zus. Ik kan wel zeggen dat ik daar een flink trauma aan overgehouden heb 6 weken moesten we in de bus er naar toe werd het snoepje wat je van huis mee kreeg afgepakt het eten was verschrikkelijk elke dag aangebrande melk en aangebrande pap met vel niet te vergeten het warme eten was een ramp want als je vol zat moest je toch je bord leeg eten en als je dat niet deed ik was een kleine eter dus elke dag hetzelfde, werd je geholpen en als je zij er kan niets meer bij blieven ze doorgaan met gevolg dat ik alles uitkotste en op hun voor straf moest ik alles schoonmaken en een bord soep eten in de keuken. Wat ze deden als je moest gaan slapen was echt vernederend als je moest plassen wat niet mocht maar je kon het niet meer ophouden werd ik midden in de zaal op de pot gezet een uur lang of ik moest in het waslokaal wachten tot het slaapuur voorbij was, het was midden in de winter steenkoud en daar sta je dan in je nachtjapon op blote voeten mijn verdere leven heb ik ik altijd koud gehad. Met buitenspelen moest ik een rok en lange broek dragen dat wilde ik niet want zo draag je geen kleding dan wordt je gestraft Driebergen kon ik op mijn duimpje omdat oma daar woonde dus liep ik weg naar haar toe maar werd direct terug gehaald en voor straf in de ziekenboeg gelegd 5 weken opgesloten en in verplicht de hele dag in bed. Er kwam op een dag een verpleegster naar mij toe of ik een snoepje wilde ik kreeg iets waarvan ik wist dat het van een meisje uit de bus was afgepakt zij zat voor mij ik zag dat zij kauwgom had in verpakking als chocola met sinterklaas, dat dachten de verpleegsters ook want zij aten alle snoep op wat afgepakt werd dus toen ze er achter kwamen dat er kauwgom in zat moest ik het gelijk uitspugen. Toen mijn ouders een keer kwamen kijken mochten ze niet naar mij want ze ware veel te bang van wat ik zou vertellen schrijven mocht ook niet had het geprobeerd maar ze controleerden alles dus werd het niet verstuurd deze 6 weken waren een hel ik heb heel wat vernederingen en pesterijen meegemaakt trauma's aan overgehouden wat je nooit meer kwijt raakt.

Door Yvonne Valk (niet gecontroleerd) op wo, 6-10-2021 - 17:26

Ik was in Bethanie in 1965.in mijn poezie album,kom ik de namen van de leidsters tegen.ook van de kinderen die er waren.

Door Patula arnold. (niet gecontroleerd) op ma, 4-10-2021 - 23:34

Begin jaren 60 was ik ook in Huis Ter Duin in Egmond aan zee. Ik herinner mij nog de mattenklopper die aan de muur hing in de slaapzaal. Als niet iedereen stil was,dan moest je naast je bed staan en kreeg iedereen een pak slaag. Tantes werd de leiding genoemd. Brieven naar huis werden gecontroleerd. Pap met vellen die je op moest eten. Ik herinner mij een meisje die Ester heette met een kleiner zusje dat vaak geslagen werd. Als wij ons s morgens hadden gewassen. Ik weet niet waarom dat gebeurde. Maar ik vond het vreselijk.