Als bleekneusje naar het Koloniehuis: hoe was dat?

Stadskinderen die vanwege slechte omstandigheden ziek waren of te weinig vet op hun botten hadden, werden in onze jeugd regelmatig naar een Koloniehuis gestuurd om aan te sterken. Enkele 'bleekneusjes' van toen delen herinneringen aan die tijd.

Bossen

Els Stoop (65): "Ik zat in het begin van de jaren 60 op de lagere school. Je moest er op gezette tijden naar de schoolarts, die je allerlei vragen stelde. Ik was 8 en sliep met drie andere kinderen van het gezin op één slaapkamer. Dat werd blijkbaar ongezond gevonden, want ik werd een paar keer naar een Koloniehuis in Elspeet gestuurd. Er zaten daar allemaal stadse kinderen, net zulke bleekneusjes als ik. Ik vond het heerlijk om zes weken niet naar school te hoeven en lekker in de bossen te lopen."


Foto: Het Koloniehuis in Elspeet.

Potlood

Eind jaren vijftig moest Sjaan Durberg als bleekneusje aansterken in Oostvoorne. Ze was acht jaar oud en vond er niets aan, daar in het Agathahuis. "Het was er streng, ik moest heel veel hangop eten. Eén keer per week moest je een brief naar huis schrijven met potlood, want als er iets negatiefs in stond, werd dat eruit gehaald. Gelukkig mocht ik na zes weken naar huis. Mijn buurjongen uit Rotterdam was niet genoeg aan gekomen, hij moest dus langer blijven."


Foto: Het Agathahuis in Oostvoorne.

Plus Magazine Tijdmachine

Krijgt u geen genoeg van de nostalgische verhalen en herinneringen? Word nu lid van de Plus Magazine Tijdmachine groep op Facebook en ga samen terug naar toen!

Schiermonnikoog

Sommige kinderen gingen vaker naar een Koloniehuis toe. Zo ook Henny Tuininga (80). Ze zat verschillende keren in huize Elim, op Schiermonnikoog. "Het waren gezonde tijden, maar ik ben toch nooit van m'n longprobleem afgekomen." Ze kent ook het lijflied nog, dat de kinderen zongen als ze ergens naartie liepen.
 
"Op mooi Elim moet je wezen, op mooi Elim moet je zijn,
word je helemaal genezen van je ziekte en je pijn,
en je speelt er heel de dag,
'k wou dat moeder dat eens zag,
Kom kinderen naar buiten, waar alle vogels fluiten,
naar buiten."
 

Foto: Het Hudighuis in Driebergen.

Opa

Van februari tot begin april 1958 zat Annèt Schaake-van Bottenburg in Koloniehuis De Ketelaar in Ellecom. De Leerdamse was toen zes jaar oud en kijkt nu terug op een 'bizarre tijd'. “Ik moest drie bekers melk per dag drinken en toen ik niet voldoende aankwam: zes bekers per dag. Mét vel. Ik gruwel nog steeds van melk. Je eten niet op? Net zo lang blijven zitten in je uppie tot het op was. Alleen aan zo'n lange tafel in je eentje. Ik was zes jaar!
 
Ik herinner me de vernedering als je had gespuugd. Je moest het zelf opruimen en voor straf naar de zaal van ‘de kleine meisjes’. De zalen waren verdeeld op lengte. Verder moest je verplicht slapen op je rechterzij. Handen boven de dekens. Niet praten.
 
Ook kreeg ieder kind op zijn verjaardag een 'taart'. Dat was een hele grote pappudding, versierd met een chocolaatje en overgoten met ranja. Die moest je opeten. Ik was heimelijk blij dat ik op mijn verjaardag naar huis zou gaan en dus geen taart zou krijgen. Als verrassing kreeg ik de taart een dag voor mijn verjaardag. Surprise! Ik kon hem niet op. Op mijn verjaardag de volgende ochtend kreeg ik hem weer voorgeschoteld, met het dreigement: als hij niet op is dan kun je niet naar huis. Ik herinner me dikke tranen en een misselijk gevoel toen hij op was.
 
We werden naar de bus gebracht, wat was ik blij dat ik naar huis ging. Helaas bleek dat de week ervoor mijn opa, die bij ons in huis woonde, was overleden.”
 

Foto: Annèt bij De Ketelaar in Ellecom (meisje met strik in haar achter de bok).

Liedje

Annèt kan zich ook nog twee liedjes herinneren, die volgens haar vele anderen koloniekinderen ook kennen. Het eerste ging zo:

Op de wijs van het bekende liedje Faria.

Kolonieleven dat is geen leven, Faria
Was ik maar bij m’n moeder gebleven, Faria
’s morgens is het water te koud,
’s middags is de soep te zout

Faria, Faria

Om 1 uur moet je onder de dekens, Faria,
Telkens wordt door de wacht gekeken, Faria

Lig je niet op je rechter zij,
Dan ben jij er heel lelijk bij! Faria

Het tweede liedje werd gezongen als je naar huis ging.

Directrice, wees gegroet,
’t spijt me dat ik, scheiden moet.
Want u hebt in deze tijd,
Heel veel goeds voor ons bereid.


Foto: Kinderen in het Hudighuis in Driebergen.
 

Uitstapjes

De herinneringen van Ida Pronk-Jillissen staan haaks op die van Annèt. Ida ging twee keer naar Kinabu, in Soesterberg. In 1962 en in 1963. "Ik heb er geen slechte herinneringen aan. We hadden zuster Janke en Veronica. Tsja, de warme melk in die ijzeren bekertjes en de levertraan was niet om over naar huis te schrijven. Maar het buiten zijn en spelen in de bossen, vond ik echt heerlijk. Er werd veel gedaan aan creativiteit en ik herinner me nog de bezoekjes aan een vliegveld en een onderduikershut. Lekker zingen met de hele groep tijdens het wandelen.

Mijn twee broers hebben andere ervaringen. Zij hebben in Koloniehuis Pelzerkamp gezeten, in Epe. We hebben het er nu weleens over. Ze hadden het daar niet naar hun zin."

Foto: Koloniehuis Kinabu in Soesterberg.

Bronchitis

Ook Leni van Loon, die een poosje in de Reggeberg in Hellendoorn doorbracht, zal haar tijd daar nooit vergeten. "In het begin was het erg wennen, streng. Met koud water je borst en rug wassen in de ochtend. En nog veel meer regels. Maar ik herinner me ook: veel buiten, spelen en wandelen. Ik ben daar lichamelijk beter van geworden en ik ben over mijn bronchitis heengegroeid."


Foto: Dokter onderzoekt een meisje in het Koloniehuis in Elspeet.

Reactie toevoegen

218 Comments

Door Marrie de Graaf (niet gecontroleerd) op zo, 28-3-2021 - 14:30

Wat leuk om te lezen! Ik ben er twee maal een periode van zes weken geweest, ik denk in 1962 en 1964. Hele goede herinneringen en lieve zusters. Ik werd gebracht met de trein door de vrouw van de huisarts en na vier weken mochten m’n ouders op bezoek komen. Veel strand- en duinwandelingen en spelletjes. Ik was er vanwege m’n astma, de zeelucht en het vele eten deden me erg goed! Ik moet maar eens naar hotel Zuiderduin....

Door matty verbooom (niet gecontroleerd) op za, 27-3-2021 - 12:04

ik ben (8jr) ook in huize kerdijk geweest ik vond het niet slecht wel een leuke tijd gehad

Door Roelie Bakker-Zomer (niet gecontroleerd) op vr, 26-3-2021 - 05:49

Twee keer ben ik naar Elim geweest op Schiermonnikoog. Wat een geweldige tijd heb ik daar gehad!
Het is nog steeds"mijn" eiland.

Door MVYdema (niet gecontroleerd) op wo, 24-3-2021 - 10:51

Het was vreselijk. Een traumatische ervaring op Schiermonnikoog. Ik heb nog steeds een eilandfpbie

Door Y. Braam (niet gecontroleerd) op wo, 24-3-2021 - 03:02

Mijn jongere broer ik zijn beiden beiden naar een 'vakantie' kolonie gestuurd om wat vet op de botten te krijgen. Mijn broertje ging ergens op de Zuid-Hollandse eilanden aan de kust, waar hij na zes weken, opgevreten door heimwee en brood mager en heel nerveus van terugkeerde. En ik werd naar de Bijsterbos in Epe gestuurd. Ik gruwel nog als ik daaraan denk. Een ijzeren regime, liefdeloos. Een meisje dat bij iedere maaltijd braakte, moest net zolang aan tafel blijven tot zij haar bordje met uitgebraakt voedsel weer naar binnen had gewerkt. Een klein meisje dat vanuit Indonesie bij haar oom en tante was gekomen, omdat haar ouders in de kampen waren overleden, moest blijkbaar eerst even acclimatiseren. Het kind werd per dag stiller en zieliger. Het staat nóg op mijn netvlies.

Door Leni van Weerd-... (niet gecontroleerd) op zo, 21-3-2021 - 16:19

Omdat ik slecht at moest ik iedere dag met de tram naar Scheveningen in een kinderkolonie. Daar moest ik alles eten en ook als ik het niet lustte moest ik het opeten, moest soms bijna overgeven maar aangezien je dat dan ook weer op moest eten probeerde ik dat uit alle macht te voorkomen. Ook iedere dag op je zij uren in bed liggen. Een vreselijke tijd, ging elke ochtend huilend de tram in.
Feit is wel dat ik na 3 maanden daar geweest te zijn alles lustte en dat is nog zo!!
Maar zou het niemand aanraden om zijn kind dit aan te doen!!

Door Leo v Dijk (niet gecontroleerd) op za, 20-3-2021 - 21:23

Ik moest vroeger ook naar de kolonie voor 6 weken ik was 6 jaar,wat ik mij herinner dat ik ontzettend veel last had van heimwee dat is een trauma geweest --

Door Hanny (niet gecontroleerd) op za, 20-3-2021 - 19:57

10 jr voor het eerst met de trein ! 1960. Egmond a.zee. Pr. Beatrix... Geweldige tijd. Ik zing nog wel eens de liedjes die we al wandelend zongen. Heerlijk aan zee !!!

Door Alwin Nöller, (niet gecontroleerd) op vr, 19-3-2021 - 14:44

Ik ben een door de wol geverfde Bleekneus! Vóór mijn 2e verjaardag kreeg ik Astma en kon direct na de oorlog eind 1945 voor 3 maanden naar het Dr.de Vissershuis in Lunteren om aan te sterken. Ik werd daar 7 jaar ! Geen enge dingen meegemaakt. In 1947 voor 3 maanden bij mensen in Hengelo(O) geweest. Een jaar later 1948 weer 3 maanden bij een ander gezin weer in Hengelo . Het enige wat ik me kan herinneren dat ik achterna gezeten ben door de politie ! (Ik liep met vriendjes op de spoorbaan!) Weer thuis in Rotterdam een jaar Openluchtschool gedaan. Waarna ik in 1950 voor 9 maanden bij een pleeggezin in Borne verbleef. Achteraf gezien zou ik het liefst daar gebleven zijn opgenomen in een gezin. Een huis in het bos met een oprijlaan een vijver voor het huis, kippen en eenden achter het huis, bijen korven en kasten bij de schuur, schapen in de wei, een stuk land waar ik ook een stukje van mocht beheren. Er waren muziekinstrumenten van de Harmonie er lag nog veel munitie van de oorlog in de schuur (AFBLIJVEN!) dieren van een buur boer en zelfs een Twentse boerenbruiloft. Wat wil een kind nog meer? Mijn moeder en zus zijn daar een keer op bezoek geweest. Na Borne ben ik weer een jaar thuis geweest. Dan ga ik in 1951 naar het Boshuis in Nunspeetvoor 3 maanden. Na een jaartje thuis weer voor 3 maanden naar het Boshuis. Dan komt het grote werk! In 1954 ging ik naar astmacentrum Heideheuvel in Hilversum, na 9 maanden vond men daar een pleeggezin voor me onder toezicht van Heideheuvel. Na anderhalf jaar vond ik op eigen initiatief een kosthuis waar ik ook bijna twee jaar bleef.
Kortom: Ik heb in veel verschillende omstandigheden verkeerd met in het begin best af en toe heimwee maar ik heb er geen trauma van overgehouden en ik lust alles! Want overal eet je wat de pot schaft! Eén nadeel; ik zat op ieder adres op een andere school met ander lesmateriaal en andere schrijfwijze! Ik kijk met plezier om! Ben nu inmiddels 82 jaar!

Door Charlie Schouwenburg (niet gecontroleerd) op do, 18-3-2021 - 10:30

Ik ben als Rotterdams bleekneusje drie keer in zo'n vakantiehuis geweest. De eerste keer was ik 7 jaar(1955). Ik weet niet meer waar en heb er ook geen herinneringen aan. Daar na twee keer in het Hudighuis in Driebergen. De herinneringen zijn verschrikkelijk en hebben een enorme invloed op mijn leven. Behalve de situatie daar, geen hartelijkheid, erg streng. Kinderen die het eten niet lustten of overgaven werden gedwongen, waar iedereen bij was, het op te eten (ook het braaksel). Constant stress, kinderen begonnen in bed te plassen en poepen en het probeerden te verbergen. Niet spelen, wel wandelen en dan hand in hand met een aangewezen kind. Een verplichte brief schrijven, die je met strepen terug kreeg en over moest schrijven (heb ik niet gedaan). Soms overtraden enkele van de zusters de regels en mocht je in het bos spelen, maar er werd gelijk verteld dat je niets mocht zeggen. Goed bedoeld, maar als kind kreeg je weer een last te dragen. Thuis gekomen durfde je niets te vertellen. Op school zes weken achterstand, je was de nieuwe, dus werd je gepest en dat kon lang duren. Ik raakte erg in mezelf gekeerd. Je verontschuldigd je nog steeds als je een klein foutje maakt of denkt gemaakt te hebben. Ik heb mijn ouders nooit de schuld gegeven, want de dokter had het aangeraden en die was in die tijd heilig. De praktijk is, dat ik niet of slecht ben gesocialiseerd, voor veel mensen vreemde reacties heb. Ik ben vrijwilliger in een verpleegtehuis. Je merkt dat mensen van mijn leeftijd, die als kind al in een verpleegtehuis zijn opgenomen, dezelfde reacties hebben als ik.