Je gewicht stijgt terwijl je niet meer eet en niet minder beweegt
Ruim zes op de tien Nederlanders boven de 50 jaar heeft overgewicht en ongeveer één op de vijf heeft obesitas. Veel mensen merken dat hun gewicht langzaam toeneemt, terwijl hun leefstijl nauwelijks verandert. Afvallen kost meer moeite dan vroeger. Dat is geen kwestie van pech of gebrek aan discipline, maar het gevolg van biologische veranderingen.
Mathilda Wijma is diëtist en leefstijlcoach, gespecialiseerd in gedragsverandering bij overgewicht en obesitas. Op Wereld Obesitas Dag (4 maart 2026) verschijnt haar boek 'Overgewicht is niet jouw schuld - Een wetenschappelijk onderbouwde aanpak die wél werkt'. Haar uitgangspunt is niet harder je best doen, maar slimmer veranderen. door je lichaam te begrijpen, gewoontes haalbaar aan te passen en de focus te verleggen van schuld naar gezondheid. Zes verrassende inzichten uit dit boek.
1. Afvallen wordt lastiger omdat je lichaam steeds beter wordt in vasthouden
Met het ouder worden verandert de lichaamssamenstelling: spiermassa neemt af en vetmassa neemt toe. Omdat spieren veel energie verbruiken, daalt het energieverbruik in rust. Tegelijk reageert het brein alerter op gewichtsverlies. De hypothalamus - het regelcentrum voor honger en energie - ziet afvallen als een bedreiging en stuurt bij door het energieverbruik te verlagen en de eetlust te verhogen. Dit beschermingsmechanisme wordt sterker naarmate je ouder wordt, waardoor afvallen meer moeite kost dan vroeger, zelfs bij hetzelfde gedrag.
2. Minder eten kan juist zorgen voor een tragere stofwisseling
Wie aankomt, probeert vaak minder te eten. Maar langdurige eetbeperking heeft gevolgen. Het lichaam past zich aan door zuiniger om te gaan met energie en door spiermassa af te breken. Dat leidt tot een lagere stofwisseling en meer honger, terwijl verzadiging afneemt. Het gevolg kan zijn dat je structureel minder eet dan vroeger, maar toch niet afvalt. Dit mechanisme verklaart waarom 'gewoon wat minder eten'bij veel mensen op latere leeftijd niet werkt zoals verwacht.
3. Vetcellen onthouden eerdere diëten, soms jarenlang
Vetcellen hebben een geheugen. Na gewichtsverlies blijven zij signalen afgeven die erop gericht zijn hun oorspronkelijke omvang te herstellen. Hoe vaker iemand in zijn leven heeft gelijnd, hoe sterker deze reactie kan worden. Dit verklaart waarom mensen met een lange dieetgeschiedenis sneller aankomen dan vroeger en waarom kleine ontsporingen grote gevolgen kunnen hebben. Je lichaam verdedigt als het ware je oude gewicht.
Lees ook: 11 tips voor een snelle stofwisseling
4. Medicatie kan het lichaam subtiel maar structureel ontregelen
Met het ouder worden neemt het gebruik van medicatie toe. Veel voorgeschreven medicijnen zoals antidepressiva, corticosteroïden en sommige middelen tegen diabetes of hoge bloeddruk beïnvloeden eetlust, verzadiging of energieverbruik. Gewichtstoename door medicatie ontstaat vaak geleidelijk en wordt daardoor niet altijd herkend als bijwerking. Toch kan dit een belangrijke verklaring zijn voor het uitblijven van gewichtsverlies, zelfs bij een gezonde leefstijl.
5. Slecht slapen verstoort je gewicht meer dan je denkt
Veranderingen in slaap zijn normaal als je ouder wordt. Wat minder bekend is, is de invloed van slaap op het gewicht. Slecht slapen ontregelt de biologische klok en verstoort hormonen die honger, verzadiging en bloedsuiker reguleren. Chronisch slaaptekort vergroot de kans op gewichtstoename, ook zonder meer te eten. Goed slapen is daarmee een essentieel, maar vaak onderschat onderdeel van gewichtsregulatie.
6. Gezondheid verbeteren werkt beter dan focussen op kilo’s
De weegschaal vertelt niet het hele verhaal. Al 5 tot 10 procent gewichtsverlies kan leiden tot aanzienlijke gezondheidswinst. Maar ook zonder duidelijke daling op de weegschaal verbeteren bloeddruk, bloedsuiker en fitheid door betere voeding, meer beweging en slaap en door stressvermindering. Deze benadering - gezondheid centraal, niet het getal op de weegschaal - is voor veel mensen duurzamer dan steeds opnieuw lijnen.
Overgewicht is niet jouw schuld
Het boek Overgewicht is niet jouw schuld – een wetenschappelijk onderbouwde aanpak die wél werkt is gebaseerd op actuele wetenschappelijke kennis over brein, hormonen, stofwisseling en gedrag, en combineert die met jarenlange praktijkervaring. Geen hype, geen quick fix, geen menu’s, geen verboden. En vooral geen stiekem dieet in een nieuw jasje. Dit is het eerste boek dat alle kennis én praktische stappen specifiek voor mensen met veel overgewicht (BMI 30+) samenbrengt in één toegankelijk programma.
Dit boek laat zien waarom standaardadviezen en diëten zo vaak falen - vooral bij mensen met langdurig of ernstig overgewicht - en waarom dat geen persoonlijke tekortkoming is. Naast leefstijlverandering besteedt het boek ook expliciet aandacht aan afvalmedicatie en operaties. Deze worden niet gepresenteerd als makkelijke uitweg, maar geplaatst binnen een bredere, realistische en medische context: wanneer ze kunnen helpen, voor wie ze bedoeld zijn en waarom niet-behandelen soms geen optie is. Daarmee biedt het boek een compleet en eerlijk overzicht van wat er wél en niet mogelijk is bij overgewicht en obesitas.
Overgewicht is niet jouw schuld – een wetenschappelijk onderbouwde aanpak die wél werkt is een uitgave van S2 Uitgevers. ISBN 9789493282810.
Mathilda Wijma is diëtist en leefstijlcoach, gespecialiseerd in gedragsverandering bij overgewicht en obesitas. In haar praktijk ziet zij al jaren hoe goedwillende mensen vastlopen in streng lijnen, schuldgevoel en het jojo-effect. Wijma vertaalt complexe kennis over hersenen, hormonen en gedrag naar praktische inzichten die passen bij het dagelijks leven.
