Zo krijg je grip op je energienota

Is energie echt zo duur? Dat je energienota ­hoger uitvalt dan een paar jaar geleden is niet verrassend. Tom Schlagwein, energie-expert bij overstappen.nl, legt uit: “Tot eind 2021, toen de energiecrisis ­uitbrak, waren de energieprijzen zo goed als constant. Je betaalde rond de €0,70 per kuub gas. ­Tijdens de energiecrisis schoot de prijs omhoog naar €3 per m3. De laatste tijd ligt het tarief rond de €1,20 tot €1,45 per m3. Dus ja, energie is duurder dan eerst, maar niet meer zo extreem als in 2021.”Marcel Pannekoek, energie­bespaarspecialist en eigenaar van Energie Aalsmeer, zegt: “De energieprijs verschilt ook per ­periode. In de winter is gas veel duurder dan in de zomer. En ­vergeet niet: ruim twee derde van je energiekosten bestaat uit belastingen. Vooral belastingen bepalen de prijs. 

Hier betaal je voor

Je ontvangt elke maand een energienota en één keer per jaar een jaarafrekening. Daarop staat hoeveel elektriciteit en/of gas je hebt verbruikt. Deze afrekening laat zien of je betaalde termijn­bedragen je werkelijke verbruik dekken. In het beste geval krijg je geld terug. Als je meer hebt verbruikt, betaal je bij.

Op de jaarafrekening staat onder andere:

• Je werkelijke verbruik, dat is onderverdeeld in het daltarief en het normale tarief.

• De vaste leveringskosten die je standaard aan de energie­leverancier betaalt (ongeacht je verbruik).

• De variabele leveringskosten voor je daadwerkelijke verbruik.

• De netbeheerkosten die je ­betaalt aan de netbeheerder (bijvoorbeeld Liander of Stedin).

• De energiebelasting.

• De 21% btw die je betaalt over de leverings- en netbeheer­kosten.

• Je nieuwe termijnbedrag, gebaseerd op je verbruik in het afgelopen jaar.

Variabel, vast of dynamisch

Hoe je nota is opgebouwd, hangt ook samen met het type energiecontract dat je hebt. Er bestaan drie soorten contracten:

1. Bij een vast contract zet je het huidige energietarief één, twee of drie jaar vast. Je betaalt al die tijd hetzelfde energietarief, ongeacht of de marktprijs stijgt of daalt.

2. Bij een variabel contract ­beweegt je energietarief een paar keer per jaar mee met de markt. De energiemaatschappij bepaalt de precieze prijs die je betaalt. Dit contract is vrij opzegbaar.

3. Bij een dynamisch contract wisselt je energietarief per uur (bij elektriciteit) of per dag (bij gas). Dit loont soms als je je ­verbruik zelf kunt sturen, bijvoorbeeld door apparaten aan te ­sturen als het tarief laag ligt. Ook dit contract is opzegbaar.

Zekerheid of niet?

Welk contract het beste is, verschilt per persoon, legt Schlagwein uit. “Wil je zekerheid? Dan is een vast contract een ­logische keuze. Een bijkomend voordeel is de hoge loyaliteitsbonus. Maar als je je verbruik kunt sturen, is een dynamisch contract wellicht aantrekkelijk. Je moet dan wel je verbruik nauwlettend volgen en apparaten aanzetten op het moment dat de prijs laag ligt.” 

Pannekoek vult aan: “Let wel op dat je je verbruik altijd maar deels kunt sturen. In de winter heb je bijvoorbeeld hoe dan ook meer licht en warmte nodig.” Het is volgens Pannekoek ­verstandig om je contractduur te baseren op de actuele energieprijzen. “Staan de prijzen laag? Zet dan je tarief langere tijd vast. Liggen de prijzen juist hoog? Ga dan voor een korter of variabel contract en zet je ­tarief opnieuw vast zodra energie weer voordeliger is.”

Getty Images

Vergelijken loont

Loopt je vaste energiecontract binnenkort af? Dan ontvang je een verlengaanbod. Als je niet beslist of je wel of niet in het aanbod meegaat, ga je automatisch over op een variabel contract. “Let op: dat is niet altijd de meest aantrekkelijke optie”, benadrukt Schlagwein. “Het is zinvol op dat moment te kijken welke andere opties je hebt.” Pannekoek vult aan: “Misschien is je huidige aanbieder echt voordelig, maar check ­altijd goed het verlengaanbod om dit zeker te weten.”Veel mensen blijven uit ­gewoonte jarenlang bij dezelfde energiemaatschappij. 

Zonde, vindt Schlagwein. “Met een ­online vergelijking zie je snel of het goedkoper kan. Soms zit je goed; soms kun je flink besparen. Kijk bij een vergelijking ­altijd naar de netto jaarprijs. Daarin zijn alle kosten en ­opbrengsten verrekend. Vergelijk verder ook de voorwaarden, zoals teruglever­kosten, een welkomstbonus en de optie voor een dynamisch contract.”

Besparen en inzicht

Schrik je van de energienota? Dan zijn er allerlei manieren om energie te besparen. Waar te beginnen? Pannekoek weet daar wel raad mee: “Isoleren is wat mij betreft de eerste, tweede en derde stap. Gas besparen – bijvoorbeeld door je woning te isoleren – levert het meeste op, omdat gas duurder is dan elektriciteit. Heb je geen budget voor isolatie? Dan helpen isolerende gordijnen ook.”Daarnaast is inzicht in je verbruik cruciaal. 

“Geef altijd zelf je meterstanden door”, benadrukt Pannekoek. “Als je dat niet doet, is je jaarafrekening gebaseerd op inschattingen van de leverancier. Dan betaal je soms te veel. Met een slimme meter gaat dit automatisch goed. Maar houd ook dan de ­vinger aan de pols, zodat je ­afwijkingen in je verbruik snel opmerkt. Een monitorings­systeem helpt je daarbij. Dit is software die je slimme meter uitleest en inzicht geeft in je verbruik. Een gratis monitoringssysteem vind je op UMeter.nl en soms ook bij je energieleverancier.”

Zonnepanelen

Jarenlang was het dé manier om je energierekening te verlagen: het gebruik van zonnepanelen. De salderingsregeling maakte ze extra aantrekkelijk. Door die regeling kon je opgewekte stroom die je zelf niet gebruikte tegen een vergoeding terugleveren aan het net. Aan het eind van het jaar werd dit verrekend met de stroom die je bij de energie­leverancier had afgenomen. Dat scheelde op je energierekening.

Maar de salderingsregeling stopt op 1 januari 2027. Ook rekenen energieleveranciers sinds augustus 2023 terugleverkosten als je meer energie opwekt dan je zelf verbruikt. Zijn zonnepanelen dan nog interessant? Pannekoek is duidelijk: “Zonder thuisbatterij niet. Ik adviseer altijd om er een thuis­batterij bij te nemen, desnoods een kleine. Daarin sla je de zonnestroom op die je overdag opwekt maar pas ’s avonds wilt gebruiken. Zo benut je je zonne-energie optimaal en vermijd je terugleverkosten.”Een thuisbatterij kost gemiddeld €5000 tot €8000. Maar volgens Pannekoek is het de investering waard. “De prestaties van de huidige thuisbatterijen zijn heel goed. Ook mag je de btw terugvragen. Ik zeg altijd: ‘Spaar liever nog een jaar voor een thuisbatterij dan dat je zonnepanelen zonder batterij neemt.’ Kies wel altijd een slimme batterij: die laadt alleen als de stroom goedkoop is en ontlaadt tijdens piekuren. Hierdoor behaal je, in combinatie met een dynamisch energiecontract, het meeste rendement.”