Wat is de invloed van stress op diabetes?
Heeft u diabetes? Dan let u waarschijnlijk al goed op uw voeding, beweging en medicijnen. Maar er is nog een belangrijke factor die invloed heeft op uw bloedsuiker: stress. Die kan ervan stijgen of schommelen. Wat gebeurt er in uw lichaam bij stress en wat zijn de verschillen tussen diabetes type 1 en 2?
Wat gebeurt er in het lichaam bij stress?
Stress is een natuurlijke reactie van het lichaam. Bij spanning of zorgen maakt uw lichaam stresshormonen aan, zoals cortisol en adrenaline. Handig bij acuut gevaar, maar minder gunstig als stress lang aanhoudt. Uw lichaam reageert namelijk door deze hormonen minder goed op insuline. De bloedsuiker kan dan stijgen.
Bij mensen zonder diabetes zorgt het lichaam zelf voor extra insuline. Zo blijft de bloedsuiker in balans. Bij mensen met diabetes lukt dat niet goed of helemaal niet. Hierdoor kan de bloedsuiker stijgen.
Stress en diabetes type 2
Diabetes type 2 is een stofwisselingsziekte waarbij het lichaam minder goed reageert op insuline: dit heet insulineresistentie. Stress maakt dit probleem groter. Bij langdurige stress werkt insuline namelijk minder goed, blijft er meer suiker in het bloed en kan de bloedsuiker stijgen, ook zonder anders te eten.
Heeft u diabetes type 2, dan kunt u in drukke of moeilijke periodes merken dat uw waarden hoger zijn. Slecht slapen en veel piekeren spelen hierbij ook een rol.
Als u ontspant, maakt het lichaam minder stresshormonen aan. Daardoor reageert het lichaam beter op insuline, komt er minder suiker in het bloed en worden de bloedsuikerwaarden stabieler. Let op: ontspanning is géén vervanging voor medicijnen, maar het is wel een goede aanvulling.
Stress en diabetes type 1
Bij diabetes type 1 werkt het net iets anders: bij deze auto-immuunziekte maakt het lichaam geen insuline aan. Stress heeft ook bij dit type invloed op de bloedsuiker.
Heeft u stress, dan komt er extra suiker in het bloed. Er is dan vaak meer insuline nodig, waardoor bloedsuikers sterker kunnen schommelen. Omdat u bij dit type zelf insuline moet toedienen, kan stress het regelen van de bloedsuiker lastiger maken.
Soms kan stress juist zorgen voor een lage bloedsuiker. Bijvoorbeeld als u door spanning minder eet of onrustig bent.
Langdurige stress: een probleem bij beide typen
U kunt last hebben van langdurige stress door bijvoorbeeld werkdruk, mantelzorg, slaapproblemen, ziekte of zorgen om geld of familie.
Bij zowel type 1 als type 2 kan dit leiden tot:
- meer schommelingen in de bloedsuiker
- vermoeidheid
- frustratie over 'onverklaarbare waarden'
Dat maakt het extra ingewikkeld: u doet 'alles' goed, maar de waarden blijven schommelen van laag naar hoog (en weer terug).
Waarom ontspanning helpt bij beide typen diabetes
Ontspanning helpt het lichaam om tot rust te komen. Stresshormonen dalen, en dat heeft een gunstig effect op de bloedsuiker. Het zorgt voor minder hoge bloedsuikerpieken, beter voorspelbare waarden en meer rust in het dagelijks leven.
Tips om te helpen ontspannen
Goede manieren om te ontspannen zijn:
- rustig en diep ademhalen: langzaam en diep ademhalen activeert het ‘rustsysteem’ van het lichaam
- wandelen: een rustige vorm van bewegen, die ontspant én helpt om de bloedsuiker stabieler te houden
- yoga, tai chi of pilates: een bewegingsvorm in combinatie met ontspanning die goed is voor de bloedsuiker
- mindfulness of meditatie: helpt om minder te piekeren en stress eerder te herkennen
- voldoende slapen: goede slaap zorgt voor minder stresshormonen en helpt het lichaam te herstellen
- grenzen stellen: 'nee' zeggen, taken verdelen en hulp vragen (bijvoorbeeld bij mantelzorg)
Twijfels over uw bloedsuiker?
Twijfelt u over uw bloedsuikerwaarden, heeft u veel schommelingen of maakt u zich zorgen? Neem dan altijd contact op met uw (huis)arts.
Ontspanning kan helpen om stress te verminderen en zo indirect invloed hebben op de bloedsuiker. Maar nogmaals: het is geen vervanging van medicijnen, insuline of medisch advies. Stop of verander nooit zelf uw behandeling zonder overleg met uw zorgverlener.
- Diabetes Fonds
