Als bleekneusje naar het Koloniehuis: hoe was dat?

Stadskinderen die vanwege slechte omstandigheden ziek waren of te weinig vet op hun botten hadden, werden in onze jeugd regelmatig naar een Koloniehuis gestuurd om aan te sterken. Enkele 'bleekneusjes' van toen delen herinneringen aan die tijd.

Bossen

Els Stoop (65): "Ik zat in het begin van de jaren 60 op de lagere school. Je moest er op gezette tijden naar de schoolarts, die je allerlei vragen stelde. Ik was 8 en sliep met drie andere kinderen van het gezin op één slaapkamer. Dat werd blijkbaar ongezond gevonden, want ik werd een paar keer naar een Koloniehuis in Elspeet gestuurd. Er zaten daar allemaal stadse kinderen, net zulke bleekneusjes als ik. Ik vond het heerlijk om zes weken niet naar school te hoeven en lekker in de bossen te lopen."


Foto: Het Koloniehuis in Elspeet.

Potlood

Eind jaren vijftig moest Sjaan Durberg als bleekneusje aansterken in Oostvoorne. Ze was acht jaar oud en vond er niets aan, daar in het Agathahuis. "Het was er streng, ik moest heel veel hangop eten. Eén keer per week moest je een brief naar huis schrijven met potlood, want als er iets negatiefs in stond, werd dat eruit gehaald. Gelukkig mocht ik na zes weken naar huis. Mijn buurjongen uit Rotterdam was niet genoeg aan gekomen, hij moest dus langer blijven."


Foto: Het Agathahuis in Oostvoorne.

Plus Magazine Tijdmachine

Krijgt u geen genoeg van de nostalgische verhalen en herinneringen? Word nu lid van de Plus Magazine Tijdmachine groep op Facebook en ga samen terug naar toen!

Schiermonnikoog

Sommige kinderen gingen vaker naar een Koloniehuis toe. Zo ook Henny Tuininga (80). Ze zat verschillende keren in huize Elim, op Schiermonnikoog. "Het waren gezonde tijden, maar ik ben toch nooit van m'n longprobleem afgekomen." Ze kent ook het lijflied nog, dat de kinderen zongen als ze ergens naartie liepen.
 
"Op mooi Elim moet je wezen, op mooi Elim moet je zijn,
word je helemaal genezen van je ziekte en je pijn,
en je speelt er heel de dag,
'k wou dat moeder dat eens zag,
Kom kinderen naar buiten, waar alle vogels fluiten,
naar buiten."
 

Foto: Het Hudighuis in Driebergen.

Opa

Van februari tot begin april 1958 zat Annèt Schaake-van Bottenburg in Koloniehuis De Ketelaar in Ellecom. De Leerdamse was toen zes jaar oud en kijkt nu terug op een 'bizarre tijd'. “Ik moest drie bekers melk per dag drinken en toen ik niet voldoende aankwam: zes bekers per dag. Mét vel. Ik gruwel nog steeds van melk. Je eten niet op? Net zo lang blijven zitten in je uppie tot het op was. Alleen aan zo'n lange tafel in je eentje. Ik was zes jaar!
 
Ik herinner me de vernedering als je had gespuugd. Je moest het zelf opruimen en voor straf naar de zaal van ‘de kleine meisjes’. De zalen waren verdeeld op lengte. Verder moest je verplicht slapen op je rechterzij. Handen boven de dekens. Niet praten.
 
Ook kreeg ieder kind op zijn verjaardag een 'taart'. Dat was een hele grote pappudding, versierd met een chocolaatje en overgoten met ranja. Die moest je opeten. Ik was heimelijk blij dat ik op mijn verjaardag naar huis zou gaan en dus geen taart zou krijgen. Als verrassing kreeg ik de taart een dag voor mijn verjaardag. Surprise! Ik kon hem niet op. Op mijn verjaardag de volgende ochtend kreeg ik hem weer voorgeschoteld, met het dreigement: als hij niet op is dan kun je niet naar huis. Ik herinner me dikke tranen en een misselijk gevoel toen hij op was.
 
We werden naar de bus gebracht, wat was ik blij dat ik naar huis ging. Helaas bleek dat de week ervoor mijn opa, die bij ons in huis woonde, was overleden.”
 

Foto: Annèt bij De Ketelaar in Ellecom (meisje met strik in haar achter de bok).

Liedje

Annèt kan zich ook nog twee liedjes herinneren, die volgens haar vele anderen koloniekinderen ook kennen. Het eerste ging zo:

Op de wijs van het bekende liedje Faria.

Kolonieleven dat is geen leven, Faria
Was ik maar bij m’n moeder gebleven, Faria
’s morgens is het water te koud,
’s middags is de soep te zout

Faria, Faria

Om 1 uur moet je onder de dekens, Faria,
Telkens wordt door de wacht gekeken, Faria

Lig je niet op je rechter zij,
Dan ben jij er heel lelijk bij! Faria

Het tweede liedje werd gezongen als je naar huis ging.

Directrice, wees gegroet,
’t spijt me dat ik, scheiden moet.
Want u hebt in deze tijd,
Heel veel goeds voor ons bereid.


Foto: Kinderen in het Hudighuis in Driebergen.
 

Uitstapjes

De herinneringen van Ida Pronk-Jillissen staan haaks op die van Annèt. Ida ging twee keer naar Kinabu, in Soesterberg. In 1962 en in 1963. "Ik heb er geen slechte herinneringen aan. We hadden zuster Janke en Veronica. Tsja, de warme melk in die ijzeren bekertjes en de levertraan was niet om over naar huis te schrijven. Maar het buiten zijn en spelen in de bossen, vond ik echt heerlijk. Er werd veel gedaan aan creativiteit en ik herinner me nog de bezoekjes aan een vliegveld en een onderduikershut. Lekker zingen met de hele groep tijdens het wandelen.

Mijn twee broers hebben andere ervaringen. Zij hebben in Koloniehuis Pelzerkamp gezeten, in Epe. We hebben het er nu weleens over. Ze hadden het daar niet naar hun zin."

Foto: Koloniehuis Kinabu in Soesterberg.

Bronchitis

Ook Leni van Loon, die een poosje in de Reggeberg in Hellendoorn doorbracht, zal haar tijd daar nooit vergeten. "In het begin was het erg wennen, streng. Met koud water je borst en rug wassen in de ochtend. En nog veel meer regels. Maar ik herinner me ook: veel buiten, spelen en wandelen. Ik ben daar lichamelijk beter van geworden en ik ben over mijn bronchitis heengegroeid."


Foto: Dokter onderzoekt een meisje in het Koloniehuis in Elspeet.

Reactie toevoegen

307 Comments

Door Hennie Koning (niet gecontroleerd) op za, 11-9-2021 - 19:56

Ik heb een boek geschreven ...
De Kolonie liedjes staan er nog vrij uitgebreid in..
06 28441203 te bestellen ...
24.50 is de kostprijs plus dan nog verzendkosten .. ik zat in het Beatrxhuis
In de kolonie in Egmond a Zee..
In 1954

Door T van lieshout. (niet gecontroleerd) op vr, 10-9-2021 - 18:01

Met 12 jaar naar Eersel geweest! Regels oké! Maar ook heel veel leuke dingen. Ja ik wist wat ik wilde worden. Leidster in een vakantie kolonie. En ben het geworden . De meeste leidster waren staerges van de opleiding kinderverzorging. zelf deed ik mijn stage in Bunde, er waren regels, maar ook veel gezelligheid!

Door Riny Mingels Re... (niet gecontroleerd) op vr, 10-9-2021 - 09:58

2x naar Egmond aan zee geweest in het Julianahuis heel erg fijn elke dag de duinen in en naar het strand in hartje winter

Door Kees (niet gecontroleerd) op di, 7-9-2021 - 20:30

Het verhaal over potlood komt me bekend voor. De 1e keer 6 weken Schiermonnikoog hetzelfde meegemaakt. Maar daarna 12 weken zonderen problemen.

Door Ad Matheeuwsen (niet gecontroleerd) op di, 7-9-2021 - 12:11

Ben in 1955 als zes jarige begonnen met 6 weken Bunde vandaar direct er achteraan 12 weken naar Egmond aan Zee. Weet dat ik in Bunde veel heb moeten huilen de eerste dagen maar daarna viel alles op zijn plaats en vond het toen fijn en de ontdekking reis begon, veel gezien daar en meegemaakt, later ging de ontdekkingsreis verder in Egmond aan Zee, fijn gewandeld vooral langs de indrukwekkende bunkers, waar we jammer nog aantoe niet mochten komen, verder zelf ook een paar keer het avontuur gezocht, ( weg gelopen ) na het ochtend eten gegaan en voor het avond eten terug, een hele dag gespeeld op het strand met een rood-grijze en zwarte onderzeeërtje wat ik gekregen had van andere mensen, voor straf mocht ik niet mee gaan wandelen maar moest ik helpen in de bakkerij ( en dat was iets waar meer kinderen op loerde dat was dan ook erg leuk, en dat mocht ik als straf doen ) Daarna nog twee keer weg gelopen en bij de tweede keer weer als straf de bakkerij, bij de derde keer hadden ze het door dat ik de straf geweldig vond en toen moest ik naar een andere school klas voor straf, toen deze voorbij was me niet meer bezondigd aan het weg lopen, maar ze namen me mee op grote wandeling en dingen te ontdekken toen een geweldige tijd daar gehad. Wat ik wel heb overgehouden daar is een trauma voor allerlei gekookte pappen deze waren vaak aan gebrand en niet te eten, maar er werd altijd gecontroleerd of je hem op at, vaak zat de pap in mijn zakdoek en na het eten dan vlug naar de WC om het weg te spoelen en dan naar de H.Mis en daarna de zakdoek uitspoelen. Nu nog steeds geen pap in de ochtend een zeker geen warme, verder ben ik altijd dingen blijven ontdekken en dat later over de hele wereld, dat ontdekken is daar tot wasdom gekomen en altijd bij mee gebleven tot heden ten dage. Verder is me ook bij gebleven dat mijn Moeder er verdrietig was toen ik van Bunde meteen door moest naar Egmond aan Zee, ons Pap en Mam hebben me nog een keer opgezocht in Egmond aan Zee. Al met al een memorabele tijd van mijn leven.

Door Marleen (niet gecontroleerd) op wo, 1-9-2021 - 11:26

Ik ben in het kolonie huis geweest met 6 jaar.

En het was in Zuid Limburg de plaats Bunde. Heb er gedeelde herinneringen aan.

Door Gerard Leushuis (niet gecontroleerd) op di, 31-8-2021 - 08:31

Ja ik ben ook in Ellecom geweest was 54 ik was 9 het was meer een strafkolonie vond er niets aan en ja zoals beschreven in het verhaal je moet dit en je moest dat de directrice was een afgod en tiran het enige positieve wat ik me herinner van die 6 weken was dat we naar de radio mochten luisteren op zondagmiddag als het Nederlands elftal moest spelen dan hoefde je niet te slapen!!!!!!

Door Wilma Slofstra ... (niet gecontroleerd) op ma, 30-8-2021 - 23:23

Ik ben in Zwartendijk geweest in Egmond aan zee,de bedden hadden krasjes zover moest het laken overgeslagen worden over de deken, dat moesten we natuurlijk zelf opmaken en allemaal precies gelijk.Nadat we in de zon hadden gespeeld of op het strand ,moesten we na het eten rusten op bed,dan kwam eriemand met een grote pot nivea langs en gaf on een dikke lik op de neus,dat moest je dan zelf uitsmeren maar je mocht niet weer je bed uit om je handen schoon te maken,ik was toen ongeveer 8 .Ik kan nog geen crème verdragen op de binnenkant van mijn handen.Ik ben nu 61.Ik haatte het daar ik was geen bleekneusje maar ik werd erheen gestuurd omdat mijn moeder ziek was ,ik was thuis maar alleen maar de dokter dacht dat dat rustiger voor haar was,6 weken in hel!!!Ze lieten me tot 5 uur achter een bord pap zitten,als ze me er 3 dagen hadden laten zitten had ik het nog niet op gegeten.Na 3 weken kwam mijn vader op bezoek ik heb gesmeekt of ik naar huis mocht,van kwaadheid heb ik steeds Fries gesproken er waren geen Friezen op dat moment.En je kousen aan elkaar naaien voor ze in de was gingen was ook zo leuk,dat snap ik wel anders vonden ze ze nooit weer bij elkaar,maar toen we aankwamen moesten we ons direkt uitkleden douchen en we werden met een soort poeder bestrooid, alsof we luizen hadden,allemaal naakt net een concentratiekamp voor sommige meisjes heel erg die kregen al puberhaar,en dan bij een soort Matrone in een wit schort langs ,naakt om je nagels te laten zien,of ze niet te lang waren.Je raakt het nooit weer kwijt.De brieven mochten niet dichtgeplakt naar huis ,de direktrice wilde ze eerst lezen.Ik bleef ze dichtplakken en het Fries kon ze haast niet lezen,totdat ik niet meer naar huis mocht schrijven.Mijn vader heeft me eerder opgehaald gelukkig.De kapper kwam langs na een week of 3 ,voor de jongens ,maar wij plaagden een akelig meisje uit Rotterdam dat haar vlechten eraf moesten.Zij zei dat ze de meeste anzichtkaarten had,totdat ik van de hele klas thuis een kaartje kreeg en er geen plaats genoeg was op mijn prikbord.Ik heb de groepsfoto verscheurd, ik heb mezelf nog nooit zo triest op een foto zien staan,het moet ongeveer 1968 zijn geweest.Wilma.

Door José kraaij (niet gecontroleerd) op ma, 30-8-2021 - 22:58

Ik ben geboren in 1958, had chronische bronchitis en heb 1 x de zomer vakantie doorgebracht op Kinabu. Het spelen buiten was wel fijn, ook bij de zgn Berenkuil maar ik heb er geen fijne tijd gehad.

Door Herman (niet gecontroleerd) op zo, 29-8-2021 - 21:18

Ik ben er ook geweest. Ik dacht ook in Ellecom de Steeg? Ik heb er geen herinnering meer aan of het leuk, goed of minder leuk of goed was! Ik ben van "52.