Als bleekneusje naar het Koloniehuis: hoe was dat?

Stadskinderen die vanwege slechte omstandigheden ziek waren of te weinig vet op hun botten hadden, werden in onze jeugd regelmatig naar een Koloniehuis gestuurd om aan te sterken. Enkele 'bleekneusjes' van toen delen herinneringen aan die tijd.

Bossen

Els Stoop (65): "Ik zat in het begin van de jaren 60 op de lagere school. Je moest er op gezette tijden naar de schoolarts, die je allerlei vragen stelde. Ik was 8 en sliep met drie andere kinderen van het gezin op één slaapkamer. Dat werd blijkbaar ongezond gevonden, want ik werd een paar keer naar een Koloniehuis in Elspeet gestuurd. Er zaten daar allemaal stadse kinderen, net zulke bleekneusjes als ik. Ik vond het heerlijk om zes weken niet naar school te hoeven en lekker in de bossen te lopen."


Foto: Het Koloniehuis in Elspeet.

Potlood

Eind jaren vijftig moest Sjaan Durberg als bleekneusje aansterken in Oostvoorne. Ze was acht jaar oud en vond er niets aan, daar in het Agathahuis. "Het was er streng, ik moest heel veel hangop eten. Eén keer per week moest je een brief naar huis schrijven met potlood, want als er iets negatiefs in stond, werd dat eruit gehaald. Gelukkig mocht ik na zes weken naar huis. Mijn buurjongen uit Rotterdam was niet genoeg aan gekomen, hij moest dus langer blijven."


Foto: Het Agathahuis in Oostvoorne.

Plus Magazine Tijdmachine

Krijgt u geen genoeg van de nostalgische verhalen en herinneringen? Word nu lid van de Plus Magazine Tijdmachine groep op Facebook en ga samen terug naar toen!

Schiermonnikoog

Sommige kinderen gingen vaker naar een Koloniehuis toe. Zo ook Henny Tuininga (80). Ze zat verschillende keren in huize Elim, op Schiermonnikoog. "Het waren gezonde tijden, maar ik ben toch nooit van m'n longprobleem afgekomen." Ze kent ook het lijflied nog, dat de kinderen zongen als ze ergens naartie liepen.
 
"Op mooi Elim moet je wezen, op mooi Elim moet je zijn,
word je helemaal genezen van je ziekte en je pijn,
en je speelt er heel de dag,
'k wou dat moeder dat eens zag,
Kom kinderen naar buiten, waar alle vogels fluiten,
naar buiten."
 

Foto: Het Hudighuis in Driebergen.

Opa

Van februari tot begin april 1958 zat Annèt Schaake-van Bottenburg in Koloniehuis De Ketelaar in Ellecom. De Leerdamse was toen zes jaar oud en kijkt nu terug op een 'bizarre tijd'. “Ik moest drie bekers melk per dag drinken en toen ik niet voldoende aankwam: zes bekers per dag. Mét vel. Ik gruwel nog steeds van melk. Je eten niet op? Net zo lang blijven zitten in je uppie tot het op was. Alleen aan zo'n lange tafel in je eentje. Ik was zes jaar!
 
Ik herinner me de vernedering als je had gespuugd. Je moest het zelf opruimen en voor straf naar de zaal van ‘de kleine meisjes’. De zalen waren verdeeld op lengte. Verder moest je verplicht slapen op je rechterzij. Handen boven de dekens. Niet praten.
 
Ook kreeg ieder kind op zijn verjaardag een 'taart'. Dat was een hele grote pappudding, versierd met een chocolaatje en overgoten met ranja. Die moest je opeten. Ik was heimelijk blij dat ik op mijn verjaardag naar huis zou gaan en dus geen taart zou krijgen. Als verrassing kreeg ik de taart een dag voor mijn verjaardag. Surprise! Ik kon hem niet op. Op mijn verjaardag de volgende ochtend kreeg ik hem weer voorgeschoteld, met het dreigement: als hij niet op is dan kun je niet naar huis. Ik herinner me dikke tranen en een misselijk gevoel toen hij op was.
 
We werden naar de bus gebracht, wat was ik blij dat ik naar huis ging. Helaas bleek dat de week ervoor mijn opa, die bij ons in huis woonde, was overleden.”
 

Foto: Annèt bij De Ketelaar in Ellecom (meisje met strik in haar achter de bok).

Liedje

Annèt kan zich ook nog twee liedjes herinneren, die volgens haar vele anderen koloniekinderen ook kennen. Het eerste ging zo:

Op de wijs van het bekende liedje Faria.

Kolonieleven dat is geen leven, Faria
Was ik maar bij m’n moeder gebleven, Faria
’s morgens is het water te koud,
’s middags is de soep te zout

Faria, Faria

Om 1 uur moet je onder de dekens, Faria,
Telkens wordt door de wacht gekeken, Faria

Lig je niet op je rechter zij,
Dan ben jij er heel lelijk bij! Faria

Het tweede liedje werd gezongen als je naar huis ging.

Directrice, wees gegroet,
’t spijt me dat ik, scheiden moet.
Want u hebt in deze tijd,
Heel veel goeds voor ons bereid.


Foto: Kinderen in het Hudighuis in Driebergen.
 

Uitstapjes

De herinneringen van Ida Pronk-Jillissen staan haaks op die van Annèt. Ida ging twee keer naar Kinabu, in Soesterberg. In 1962 en in 1963. "Ik heb er geen slechte herinneringen aan. We hadden zuster Janke en Veronica. Tsja, de warme melk in die ijzeren bekertjes en de levertraan was niet om over naar huis te schrijven. Maar het buiten zijn en spelen in de bossen, vond ik echt heerlijk. Er werd veel gedaan aan creativiteit en ik herinner me nog de bezoekjes aan een vliegveld en een onderduikershut. Lekker zingen met de hele groep tijdens het wandelen.

Mijn twee broers hebben andere ervaringen. Zij hebben in Koloniehuis Pelzerkamp gezeten, in Epe. We hebben het er nu weleens over. Ze hadden het daar niet naar hun zin."

Foto: Koloniehuis Kinabu in Soesterberg.

Bronchitis

Ook Leni van Loon, die een poosje in de Reggeberg in Hellendoorn doorbracht, zal haar tijd daar nooit vergeten. "In het begin was het erg wennen, streng. Met koud water je borst en rug wassen in de ochtend. En nog veel meer regels. Maar ik herinner me ook: veel buiten, spelen en wandelen. Ik ben daar lichamelijk beter van geworden en ik ben over mijn bronchitis heengegroeid."


Foto: Dokter onderzoekt een meisje in het Koloniehuis in Elspeet.

Reactie toevoegen

228 Comments

Door Ida (niet gecontroleerd) op za, 30-1-2021 - 18:17

Ook ik ben in een kinderkolonie in Hoogeveen geweest vanwege mijn heftige bronchitis. Ik was altijd ziek en ben ontzettend opgeknapt en 7 pond gegroeid. Maar het was wel afzien veel rusten, spelen en goed eten, als je je bord niet leeg had moest je net zo lang blijven zitten totdat je bord leeg was.Wat was ik blij dat ik naar huis mocht, daar was het feest om mijn terugkeer.

Door M.Boon (niet gecontroleerd) op za, 30-1-2021 - 13:35

Beste mijnheer, dit had helemaal niets met honger te maken.
Ik ben 62 jaar en in een koloniehuis in Venlo geweest toen ik 6 a 7 jaar was.

Door Henna (niet gecontroleerd) op vr, 29-1-2021 - 16:17

Mijn twee oudere zussen gingen naar Bergen aan Zee, ik was 3 jaar jonger en mocht niet mee.
Ik kan me niet meer herinneren dat ze weg waren, toch heeft het 6 weken geduurd, ik heb ook geen herinneringen aan hun verhalen.
Het kan ook best zijn dat er nooit over gepraat werd, misschien alleen met visite en verder gewoon over tot de orde van de dag.
Zo ging dat.
Na al die jaren komt die tijd nog steeds af en toe tevoorschijn.
Helaas is m'n oudste zus overleden, zij had het daar zwaar met veel heimwee, gelukkig voor ze mochten ze wel bij elkaar blijven.
Stiekem elkaars hand vasthouden onder de dekens en m'n oudste zus was zo zuinig op de snoepjes die ze had gekregen en anders nooit kreeg, dat ze ze te lang bewaarde en daarom weg moest gooien omdat ze bedorven waren.
Veel later kwam het koloniehuis op tv, het was in de serie Het geheime dagboek van Hendrik Groen hun nieuwe onderkomen.
Ik las dat de schrijver Adriaan van Dis naast het koloniehuis gewoond heeft, zo kom je het af en toe weer tegen.
Ik vond het maar wat jammer en niet eerlijk dat ik niet mee mocht, ik had zo'n zin in zo'n avontuur en had vooral de zee en de duinen geweldig gevonden.
Dat zagen we als kind nooit.

Door C. Pieter van Vloten (niet gecontroleerd) op vr, 29-1-2021 - 15:03

Ik heb in 1945 of 46 enkel weken doorgebracht in Kinderhuis "De Schakel"in Bosch en Duin. Kan me er praktisch niets van herinneren, alleen da5t ik een keer 's nachts heb overgegeven en dat de verzorgenden daarover heel boos waren. Verder weet ik er niets oven. Wie weet er iets over dit kinderhuis

Door Jan (niet gecontroleerd) op vr, 29-1-2021 - 09:05

Er staan leeftijden in de verhalen ik ben 87 en herken maar een deel maar blijf het vreemd vinden dat mensen die 20 tot 25 jonger zijn die verhalen vertellen !! Hoelang heeft de tijd geduurd van honger in het westen enz??

Door Giely Jelsma (niet gecontroleerd) op do, 28-1-2021 - 19:35

3 keer vakantie kolonie
Toen ik 5 was Heelsum
Toen ik 6 was Zwartedijk Egmond aan zee
Toen ik 12 was weerZwartedijk Egmond aan Zee ben nu 76
Ik weet het nog als de dag van gisteren

Door lwmvanenter@gma... (niet gecontroleerd) op do, 28-1-2021 - 08:54

Zou graag wat te weten komen over dit huis ,mijn zuster werkte daar als kinderverzorgster.
Neem AUB contact met mij op .

Door Leonore Aalders (niet gecontroleerd) op wo, 27-1-2021 - 15:16

ik ben in de winter van 1958 naar Hoogeveen geweest voor 6 weken.Ik had veel bronchitis. Ik heb geen slechte herinneringen aan deze tijd. Wel herinner ik me dat er altijd veel sneeuw lag en dat we elke dag naar buiten gingen, wat ik fijn vond. De melk met vellen of pap met vellen ging altijd mijn kant op aan de eettafel, omdat ik me een keer had laten ontvallen dat ik vellen lekker vond, ik denk om stoer te zijn. Dat heb ik geweten, ik was veel aangekomen na 6 weken. Ik werd begin maart 7 jaar, toen mochten mijn ouders me bezoeken. De nacht ervoor kreeg ik papilotten in mijn haar om het te laten krullen. Ik was apetrots. Het douchen vond ik een koude bedoeling, jongens en meisjes zaten ook onder douche door elkaar. Er waren overal lange koude betegelde gangen, CV was er niet. Wat ik lees over andere instellingen herinner ik mij echt niet in Hoogeveen. Ook was het personeel erg aardig in mijn beleving. Erge heimwee heb ik niet gehad.

Door maria vdwees (niet gecontroleerd) op ma, 25-1-2021 - 17:52

IK VOLGDE DE OPLEIDING nxx (DOCENTE KINDERVERZORGING/ OPVOEDING RRRREN HANDVAARDIGHEID) EN MOEST O.A. STAGE LOPEN IN EEN KOLONIEHUIS, VOOR 6 WEKEN. iN WIJK AAN ZEE KWAM IK WERKEN IN hUIZE BEATRIX. bIJ DE KENNISMAKING MET DE DIRECTRICE GING HET AL MIS.OP HET OOG MOCHT ZE ME AL NIET. dE VASTE MEDEWERKSTERS VOND IK VEEL TE STRENG. wAT EEN OORD. VRESELIJK. ALS EEN KIND IN HAAR BROEK GEPLAST HAD, WERD DAAR STAMPIJ OVERGEMAAKT. ARM KIND.,S AVONDS MOEST ER EEN SOK OM DE STANG VAN HET BED GEKNOOPT WORDEN. DAN WERD HET BETREFFENDE KIND SNACHTS OPGENOMEN OM TE PLASSEN.DE VRESELIJKE VOORBEELDEN DIE OUDEREN SCHRIJVEN OVER ETEN NIET LUSTEN EN STRAFFEN HERKEN IK. iK HAD ECHT MEDELIJDEN MET ALLE KINDEREN.
IK HEB EEN VRIENDIN- 70JR. DIE ER OOK GEWEEST IS. HAAR KEEL WORDT NOG STEEDS DICHT GEKNEPEN ALS ZE AAN DIE PERIODE IN HAAR LEVEN TERUG DENKT. BOVENDIEN IS ZE NOG STEEDS EEN "BLEEKNEUSJE", MAAR KERNGEZOND.
MIJN STAGE WAS IN 1964, IK WAS 19 JAAR. WAT EEN VERSCHRIKKING!

Door Ria van den Bar... (niet gecontroleerd) op ma, 25-1-2021 - 14:27

Ik was 8 jaar. Ik werd naar kinderkoloniehuis Sint Willebrord aan de Elspeterweg 123 te Vierhouten gestuurd. Eind november 1959 tot februari 1960.
Een vreselijke tijd.
Bij binnenkomst werd mijn zak snoep (1 voor elke dag in 6 weken) afgepakt. Later trakteerde er een ander kind mee. Een zelfgeborduurde tas waar ik heel trots op was, was de megekregen banaan in geplet, dus werd hij weg gegooid.
Grote slaapzalen en lange rijen kleine lage wastafeltjes in de badruimte en hele rijen wc'tjes zonder deur. Vooraf zeggen of 'n grote of kleine boodschap moest, voor de kleine kreeg je geen papier, en voor de grote 2 velletjes... en iedereen zag en rook wat je deed.
Wekelijks douchen met je ondergoed aan, door een non met washand òver het ondergoed heen. en daarna de luizenkam. Ik had geen luizen, wel lang krullend haar. Een pijniging.
Eten niet op, zitten blijven in de eetzaal tot het op is. Rijstepap. Blauwigwaterige melk met klonten rijst erin. En vel erop. Een kind tegenover mij gaf de rijstepap over. De spetters zaten in mijn bord. Ik wou het dus niet opeten. Moest! Dus huisarrest. Niet mee wandelen in het bos. En geen avondeten, maar weer die rijstepap. Ik lust het nog steeds niet.
'S morgens zelf je bed opmaken. Moest perfect. Zat het niet netjes, werd alles eraf getrokken en moest het opnieuw. Dan naar de kapel. Ontbijten aan lange tafels. Enkel meisjes. Pap. Er waren ook jongens, in hetzelfde gebouw, maar ik heb er nooit een gezien. Als het redelijk weer was wandelen in het bos. In een rij twee aan twee.. bij elkaar blijven, je mocht niet het bos in lopen. Er was een kazerne in de buurt en in het bos werden schietoefeningen gehouden. Gevaarlijk dus. 'S middags een middagdutje onder de sprei. En weer bed opmaken. Tussen de middag warm eten. Het enige wat ik lekker vond was op zondag, pruimen met een dun plakje rosbief.
Avondeten was brood. Je kreeg er één met kaas en één met boterhamworst of ander vleesbeleg. Dat moest. At je meer kreeg je zoet er op. En dan mocht je een boterham meer eten dan je oud was. Dan middag vermaak. Knutselen of tekenen of spelletjes. En als je pech had werd je nèt tijdens het leuke knutselen uit de zaal gehaald voor douchen of neten behandeling, wegen, en meten.
Sinterklaas: de kinderen kregen allemaal iets. Maar wát ze kregen lag aan de rijkdom van hun ouders. De een kreeg bijvoorbeeld een mooie pop, een ander net als ik een doosje kraaltjes of een vlechtmatje van papier. Ik geloofde toen nog. Het kind van die pop was een naar kind en brutaal. Ik begreep niet dat ik, die wèl gehoorzaam was geen pop kreeg.
Post van thuis werd geopend en gesensureerd. Ik ontving het vaak niet. Piepkaarten met schudoogjes. Dat was te lawaaierig irritant.
Briefkaarten schrijven naar huis: verplicht met potlood. Later bleek dat mijn ouders blanco briefkaarten ontvingen. Uitgegumd dus. Ik stuurde nooit geen lege kaart. Schreef altijd beide kanten vol. Ook verplicht erin zetten wat de nonnen wilden. Als een dictee werd het opgezegd door de nonnen. Ik huilde en liet mijn tranen erop vallen in de hoop dat mijn ouders het zouden zien...ik heb die kaarten nog. Als je geen geld had mocht je niets schrijven. Er moest vooraf betaald worden voor de briefkaart. Als je ouders geen geld hadden gestuurd mocht je niet schrijven. De papieren rijksdaalders werden uit je ouders post gehaald, dus wist je ook niet òf er wel of niet betaald was.. dus steeds opnieuw bedelen voor geld aan mijn ouders.
Ik had vreselijke heimwee. Vroeg hen steeds op bezoek te komen.
Je ouders mochten in de weekeinden op bezoek komen: de mijne kwamen niet. ?hielden ze niet van mij? Later bleek dat de nonnen hadden geschreven dat bezoek vanwege mijn heimwee niet was toegestaan. Elke zondag, 3 maanden lang, zat ik te wachten en naar de deur te kijken of mijn ouders kwamen. Vergeefs. Mijn 6 weken waren 3 maanden geworden omdat ik daar geelzucht had opgelopen en nog erg ziek was toen ik eigenlijk naar huis mocht gaan.. Ik ben zwaar ziek geweest van december (de nachtmis, waar ik in de kapel bewusteloos raakte) en van de weken daarna niet wist wanneer 't was en gewoon kwijt zijn. Tot in februari toe was ik ziek. In begin januari werd ik, doodziek, van bed gelicht, met koorts, ziek en al, en moest ik een briefkaart schrijven naar m'n ouders, dat ik het zo fijn vond daar, en heel graag wat langer wou blijven.. ik wou dat niet, dus zat ik boven de kaart tot ik zowat omviel en uiteindelijk maar deed wat ze wilden. Dat was de kaart met de tranen..
Er waren zoveel kinderen ziek dat mijn bed zelfs in de directrice kamer heeft gestaan omdat de zalen vol waren. Later werd ontkend dat ik geelzucht had gehad. Maar ik ging een paar kilo lichter naar huis dan ik was gekomen. En ik zou daar juist zwaarder geworden moeten zijn.

Ik vond het een gevangenis. Dit was een heel zwarte periode uit mijn leven.

En een nog grotere straf volgde thuis.
Omdat ik aan het begin van het schooljaar 3 maanden verzuimd had door die kolonie, werd ik van de 3e klas TERUG GEZET naar de tweede klas. In het lokaal van de 3e klas met alle leerlingen erbij. Een grote vernedering vond ik dat. Ik kon goed leren en hoorde tot de besten, maar tòch werd ik terug gezet. Ik had teveel gemist om nog in te halen. Gevolg: al mijn vriendinnetjes uit de klas kwijt. Die wilden niet meer met een 2e klasser omgaan. Nooit meer daarna is het zo leuk geworden als vóór de kolonie.