Daglicht: de ideale slaappil

Elke dag 10 minuten naar buiten

Op de koudere en korte dagen gaat u vaak weinig naar buiten. Zonde! Want daglicht is nodig om vitamine D aan te maken en een depressie te voorkomen. Daarbij zorgt daglicht ervoor dat uw biologische klok goed functioneert. Dit maakt licht een goede slaappil.

De biologische klok zorgt ervoor dat allerlei processen in het lichaam - de temperatuur, bloeddruk, stofwisseling - goed op het moment van de dag zijn afgestemd. Zo zijn uw bloeddruk en lichaamstemperatuur ’s nachts laag en worden ze voor u opstaat weer op peil gebracht. Op andere momenten van de dag zorgt de klok er bijvoorbeeld voor dat u alert bent en voedsel kunt verteren.

Biologische klok
Om goed te kunnen functioneren heeft de biologische klok geen licht nodig. Als u helemaal afgesloten bent van daglicht, behoudt het lichaam zijn natuurlijke ritme van waken en slapen in 24 uur. Wel is dat eigen ritme iets langzamer. Gemiddeld zo’n 12 minuten. Zonder daglicht zou uw ritme dus iedere dag 12 minuten verschuiven. Daglicht zorgt ervoor dat de biologische klok weer gelijk wordt gezet.

Melatonine
Licht zorgt ervoor dat het lichaam wakker blijft, dat u alert bent en dat u overdag actief kunt zijn. De hormonen cortisol en adrenaline spelen hier een belangrijke rol bij. Ze worden dan ook wel waakhormonen genoemd.

In uw ogen zitten speciale fotoreceptoren (kegels en staafjes) die reageren op daglicht. Als het langzaam donker wordt, maakt uw lichaam het slaaphormoon melatonine aan. Dankzij dit hormoon valt u in slaap, maar het kan er overdag - bij weinig licht - ook voor zorgen dat u slaperig bent. Hoe meer daglicht u overdag ziet, des te meer melatonine maakt het lichaam ’s nachts aan.

In de winter heeft u meer slaap nodig dan in de zomer. 's Zomers is het langer licht, waardoor u actiever bent en minder moe. De productie van melatonine komt dan ook pas later op gang en er wordt juist meer adrenaline en cortisol aangemaakt. Hierdoor blijft u gemakkelijker wakker.

Blauw licht
De fotoreceptoren in uw ogen zijn vooral gevoelig voor het blauwe gedeelte van het lichtspectrum. Het ochtendlicht bevat veel blauw, dus de biologische klok reageert sterk op dit licht. Niet alleen natuurlijk ochtendlicht bevat echter licht uit dit blauwe spectrum. Ook halogeenlampen, televisies, led schermen, tablets en smartphones produceren veel blauw licht.

Als u voor het slapen gaan lang in blauw licht tuurt, maakt u minder melatonine aan en valt u moeilijker in slaap. Kaarsen en traditionele verlichting geven meer rood licht en zijn daardoor minder van invloed op uw slaappatroon. Toch is het - als u slecht slaapt - belangrijk om licht te dimmen.  Slapen in het donker is daarbij het best voor uw nachtrust.

Naar buiten
Om ’s ochtends vroeg fris uit bed te stappen, is het dus zaak om overdag zoveel mogelijk buiten te zijn. Uw biologische klok is namelijk vooral gebaat bij daglicht; dat is vele malen intenser dan kunstlicht.

In de zomer heeft daglicht bij volle zon namelijk een sterkte van meer dan 100.000 lux (eenheid voor verlichtingssterkte).  Bij indirect zonlicht is dat 10 tot 20.000 lux en op een bewolkte dag 1000 lux. Thuis zult u niet veel verder komen dan 150 lux en op kantoor 300 tot 500. 

De lichtsterke op een bewolkte dag (1000 tot 2000 lux) is zo ongeveer het minimale wat uw lichaam nodig heeft om de biologische klok optimaal te laten functioneren. Het licht binnen is dus veel te zwak.

In principe is 10 minuten buiten al genoeg om de klok weer ‘gelijk’ te zetten. Bent u een paar dagen niet buiten geweest? Probeer dan zeker twee uur naar buiten te gaan. Ga bij voorkeur ’s ochtends of aan het begin van de middag naar buiten als u moeite hebt met in slaap vallen. Wordt u altijd vroeg wakker, dan kunt u beter later op de dag naar buiten gaan.