Heb ik een vitamine A-tekort?

Volwassen mannen hebben per dag ongeveer 800 microgram vitamine A nodig. Dit komt overeen met ongeveer drie sneetjes brood met leverpastei.  Voor vrouwen geldt dagelijks ongeveer 680 microgram. In Nederland komt een vitamine A-tekort niet vaak voor, maar in ontwikkelingslanden is het nog een groot probleem. Bij een goede gezondheid en een gevarieerd dieet is het - behalve op advies van een arts - bijna nooit nodig om extra vitamine A te nemen. Mensen met klachten aan de lever of alvleesklier zijn soms wel gevoelig voor het ontwikkelen van een vitamine A-tekort.

Waar zit vitamine A in?

Vitamine A komt in twee vormen in je voeding voor: als retinol (in dierlijke producten) en als bètacaroteen (in groente en fruit). Retinol zit in lever, vlees, vis, eieren, melk, yoghurt en kaas. Het is de belangrijkste bron van vitamine A, want je lichaam neemt deze vorm direct op. Retinol wordt ook toegevoegd aan margarine, halvarine en bak- en braadproducten. Je ziet dat terug op het etiket. Bètacaroteen vind je in groente en fruit. Het zit vooral in oranje en gele groente, zoals wortels en pompoen, en in donkergroene bladgroente zoals spinazie en boerenkool. Je lichaam zet bètacaroteen om in vitamine A, maar kan dit minder goed opnemen en verwerken dan retinol uit dierlijke producten. 

Lees ook: Heb ik een vitamine D-tekort?

Tekort aan vitamine A

Voordat er sprake is van een tekort moet je gedurende langere tijd geen tot weinig voedingsmiddelen hebben gegeten die vitamine A of bètacaroteen bevatten. Doordat vitamine A van invloed is op het immuunsysteem kun je bij een tekort last hebben van een verminderde weerstand. Ook kun je huidproblemen krijgen en kan je haar er dof uitzien.

Bij een chronisch vitamine A-tekort ontstaat er een storing in het gezichtsvermogen. Nachtblindheid is hiervan het eerste symptoom. Deze nachtblindheid kan overgaan in totale blindheid door een ziekte die xeroftalmie wordt genoemd. Vooral in ontwikkelingslanden is deze ziekte een belangrijke oorzaak van blindheid.

Te veel vitamine A

Niet alleen een tekort aan vitamine A geeft klachten, te veel kan vergiftiging veroorzaken. De verschijnselen zijn hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid, vermoeidheid, spierpijn, gebrek aan eetlust en afwijkingen aan ogen, huid en skelet. Een langdurige overdosering, hypervitaminose A, kan ontstaan als je gedurende langere tijd meer dan 3000 microgram per dag gebruikt. Het gaat hierbij om vitamine A uit dierlijke producten en niet om provitamine A uit groente en fruit.

Een teveel aan vitamine A komt bijna niet voor, tenzij je vaak lever eet of hoog gedoseerde supplementen slikt. Een overschot van vitamine A wordt in het lichaam gedeelte opgeslagen in vet. Een ander deel scheid je uit via urine of ontlasting. 

Deze tekst is nagekeken door Suzan Tuinier. Suzan is voedingsdeskundige, vitamine-expert en eigenaar van het Vitamine Informatiebureau. Samen met haar team geeft ze duidelijke en betrouwbare informatie over vitamines, mineralen en supplementen.