Hoe weet je of je nierschade hebt? Dit zijn de 24 symptomen

Je nieren spelen een cruciale rol in je lichaam. Ze filteren afvalstoffen uit het bloed, regelen de vocht- en zoutbalans en helpen bij het onder controle houden van je bloeddruk. Wanneer je nieren minder goed werken, heet dat chronische nierschade (CNS). Het wordt ook wel chronische nierziekte, chronische nierinsufficiëntie, een verminderde nierfunctie of CKD (Chronic Kidney Disease) genoemd. Ongeveer 1 op de 10 volwassenen heeft chronische nierschade en jaarlijks komen daar zo'n 130.000 Nederlanders bij.

Sluipend gezondheidsrisico

Bij chronische nierschade is het nierweefsel blijvend beschadigd en werken de nierfilters minder goed. Afvalstoffen uit het bloed halen en de bloeddruk regelen lukt dan niet goed meer. Je lichaam wordt daardoor langzaam vergiftigd. Nierschade staat bekend als een 'stille' ziekte, want vaak merk je het pas als het te laat is.  De meeste mensen krijgen pas klachten als de nieren nog maar zo’n 30 procent of minder werken. Te laat om nierfalen, waarbij dialyse en transplantatie nodig is, nog goed te kunnen voorkomen of uit te stellen. De sterfte is dan ook hoog. Jaarlijks sterven zo'n 63.000 mensen aan nierfalen.

Lees ook: Marcel Levi doneerde een nier (en wist niet wie 'm kreeg)

Drie keer meer kans op hart- en vaatziekten

Wat veel mensen niet weten is dat je bij beginnende nierschade al een drie keer grotere kans hebt op een hart- en vaatziekte. Hoe eerder je erbij bent, hoe beter je verdere achteruitgang kan helpen afremmen en voorkomen. Nierschade komt bovendien vaak niet alleen:

• Bijna 70 procent van de mensen met nierschade heeft een hoge bloeddruk;
• Ongeveer 35 procent van de mensen met nierschade heeft diabetes;
• Ongeveer 12 procent van de mensen met nierschade heeft hartfalen.

24 symptomen van nierschade

Nierschade sluipt erin, in een vroeg stadium merk je meestal niets. Klachten ontstaan vaak pas wanneer de nierfunctie al flink verminderd is. Mogelijke symptomen zijn:

1. Vermoeidheid en gebrek aan energie
2. Opgezwollen enkels, voeten of benen (oedeem)
3. Opgezwollen handen
4. Puffy ogen (oedeem rond de ogen), vooral 's ochtends
5. Kortademigheid (vocht in de longen)
6. Hoge bloeddruk 
7. Gewichtsverlies zonder duidelijke reden
8. Bloedarmoede (anemie)
9. Spierkrampen
10. Restless legs (rusteloze benen)
11. Doof gevoel/tintelingen in ledematen
12. Pijn in de borst (als er vocht rond het hart ophoopt) 
13. Vaker plassen, vooral 's nachts (nycturie)
14. Minder plassen dan normaal (in late stadia)
15. Schuimende of bubbelende urine (eiwitverlies/proteïnurie)
16. Bloed in de urine (donkere of roestkleurige urine) 
17. Droge huid
18. Jeukende huid (pruritus, soms over het hele lichaam)
19. Metalen smaak in de mond
20. Slechte adem (uremische adem) 
21. Misselijkheid en braken
22. Verlies van eetlust
23. Slaapproblemen (insomnia)
24. Concentratieproblemen, verwardheid of hersenmist

Deze klachten zijn niet specifiek voor nierschade, wat het herkennen soms lastig maakt. Juist daarom is alertheid bij risicogroepen extra belangrijk.

Wie loopt meer risico op nierschade?

Nierschade kan acuut ontstaan, bijvoorbeeld door een ongeluk. een ernstige infectie of uitdroging. Maar vaker gaat het om een chronisch proces waarbij de nierfunctie langzaam achteruitgaat. Bepaalde aandoeningen vergroten de kans op nierschade aanzienlijk. Vooral mensen met diabetes of hoge bloeddruk lopen een verhoogd risico. Ook hart- en vaatziekten, overgewicht en roken spelen een belangrijke rol. Daarnaast kan langdurig en veelvuldig gebruik van bepaalde pijnstillers, zoals NSAID’s (bijvoorbeeld ibuprofen of diclofenac), schadelijk zijn voor de nieren.

Hoe kun je nierschade voorkomen of vertragen?

Iedereen kan nierschade krijgen, maar de kans op nierschade is veel groter wanneer je bovenstaande aandoeningen of overgewicht hebt. Daarbij speelt ongezonde leefstijl zoals roken, hoge zoutinname, ongezonde voeding en medicatie die impact heeft op je nieren een grote rol. Stoppen met roken is één van de belangrijkste stappen om zowel je nieren als je hart en bloedvaten te beschermen. Ook verstandig: wees terughoudend met het gebruik van pijnstillers zoals ibuprofen of naproxen, zeker als je ze langdurig nodig denkt te hebben. Overleg bij twijfel altijd met je huisarts.

Lees ook: 6 leefstijltips tegen nierschade

Jaarlijkse check

Mensen die risico lopen kunnen volgens de Nierstichting het best regelmatig hun bloedsuiker checken, hun bloeddruk meten en minstens één keer per jaar te laten controleren of hun nieren nog goed werken. Met behulp van een bloed- en urineonderzoek kan een arts vaststellen of er nierschade is. Schade aan je nieren kan hoge bloeddruk veroorzaken. En andersom kan hoge bloeddruk nierschade veroorzaken. Dat versterkt elkaar dus. Ook diabetes kan hoge bloeddruk veroorzaken (en verhoogt dus het risico op nierschade); daarnaast kan een te hoge bloedsuikerspiegel de nierfilters beschadigen. Heb je een vermoeden van nierschade? Ga dan naar je huisarts.