Als bleekneusje naar het Koloniehuis: hoe was dat?

Stadskinderen die vanwege slechte omstandigheden ziek waren of te weinig vet op hun botten hadden, werden in onze jeugd regelmatig naar een Koloniehuis gestuurd om aan te sterken. Enkele 'bleekneusjes' van toen delen herinneringen aan die tijd.

Bossen

Els Stoop (65): "Ik zat in het begin van de jaren 60 op de lagere school. Je moest er op gezette tijden naar de schoolarts, die je allerlei vragen stelde. Ik was 8 en sliep met drie andere kinderen van het gezin op één slaapkamer. Dat werd blijkbaar ongezond gevonden, want ik werd een paar keer naar een Koloniehuis in Elspeet gestuurd. Er zaten daar allemaal stadse kinderen, net zulke bleekneusjes als ik. Ik vond het heerlijk om zes weken niet naar school te hoeven en lekker in de bossen te lopen."


Foto: Het Koloniehuis in Elspeet.

Potlood

Eind jaren vijftig moest Sjaan Durberg als bleekneusje aansterken in Oostvoorne. Ze was acht jaar oud en vond er niets aan, daar in het Agathahuis. "Het was er streng, ik moest heel veel hangop eten. Eén keer per week moest je een brief naar huis schrijven met potlood, want als er iets negatiefs in stond, werd dat eruit gehaald. Gelukkig mocht ik na zes weken naar huis. Mijn buurjongen uit Rotterdam was niet genoeg aan gekomen, hij moest dus langer blijven."


Foto: Het Agathahuis in Oostvoorne.

Plus Magazine Tijdmachine

Krijgt u geen genoeg van de nostalgische verhalen en herinneringen? Word nu lid van de Plus Magazine Tijdmachine groep op Facebook en ga samen terug naar toen!

Schiermonnikoog

Sommige kinderen gingen vaker naar een Koloniehuis toe. Zo ook Henny Tuininga (80). Ze zat verschillende keren in huize Elim, op Schiermonnikoog. "Het waren gezonde tijden, maar ik ben toch nooit van m'n longprobleem afgekomen." Ze kent ook het lijflied nog, dat de kinderen zongen als ze ergens naartie liepen.
 
"Op mooi Elim moet je wezen, op mooi Elim moet je zijn,
word je helemaal genezen van je ziekte en je pijn,
en je speelt er heel de dag,
'k wou dat moeder dat eens zag,
Kom kinderen naar buiten, waar alle vogels fluiten,
naar buiten."
 

Foto: Het Hudighuis in Driebergen.

Opa

Van februari tot begin april 1958 zat Annèt Schaake-van Bottenburg in Koloniehuis De Ketelaar in Ellecom. De Leerdamse was toen zes jaar oud en kijkt nu terug op een 'bizarre tijd'. “Ik moest drie bekers melk per dag drinken en toen ik niet voldoende aankwam: zes bekers per dag. Mét vel. Ik gruwel nog steeds van melk. Je eten niet op? Net zo lang blijven zitten in je uppie tot het op was. Alleen aan zo'n lange tafel in je eentje. Ik was zes jaar!
 
Ik herinner me de vernedering als je had gespuugd. Je moest het zelf opruimen en voor straf naar de zaal van ‘de kleine meisjes’. De zalen waren verdeeld op lengte. Verder moest je verplicht slapen op je rechterzij. Handen boven de dekens. Niet praten.
 
Ook kreeg ieder kind op zijn verjaardag een 'taart'. Dat was een hele grote pappudding, versierd met een chocolaatje en overgoten met ranja. Die moest je opeten. Ik was heimelijk blij dat ik op mijn verjaardag naar huis zou gaan en dus geen taart zou krijgen. Als verrassing kreeg ik de taart een dag voor mijn verjaardag. Surprise! Ik kon hem niet op. Op mijn verjaardag de volgende ochtend kreeg ik hem weer voorgeschoteld, met het dreigement: als hij niet op is dan kun je niet naar huis. Ik herinner me dikke tranen en een misselijk gevoel toen hij op was.
 
We werden naar de bus gebracht, wat was ik blij dat ik naar huis ging. Helaas bleek dat de week ervoor mijn opa, die bij ons in huis woonde, was overleden.”
 

Foto: Annèt bij De Ketelaar in Ellecom (meisje met strik in haar achter de bok).

Liedje

Annèt kan zich ook nog twee liedjes herinneren, die volgens haar vele anderen koloniekinderen ook kennen. Het eerste ging zo:

Op de wijs van het bekende liedje Faria.

Kolonieleven dat is geen leven, Faria
Was ik maar bij m’n moeder gebleven, Faria
’s morgens is het water te koud,
’s middags is de soep te zout

Faria, Faria

Om 1 uur moet je onder de dekens, Faria,
Telkens wordt door de wacht gekeken, Faria

Lig je niet op je rechter zij,
Dan ben jij er heel lelijk bij! Faria

Het tweede liedje werd gezongen als je naar huis ging.

Directrice, wees gegroet,
’t spijt me dat ik, scheiden moet.
Want u hebt in deze tijd,
Heel veel goeds voor ons bereid.


Foto: Kinderen in het Hudighuis in Driebergen.
 

Uitstapjes

De herinneringen van Ida Pronk-Jillissen staan haaks op die van Annèt. Ida ging twee keer naar Kinabu, in Soesterberg. In 1962 en in 1963. "Ik heb er geen slechte herinneringen aan. We hadden zuster Janke en Veronica. Tsja, de warme melk in die ijzeren bekertjes en de levertraan was niet om over naar huis te schrijven. Maar het buiten zijn en spelen in de bossen, vond ik echt heerlijk. Er werd veel gedaan aan creativiteit en ik herinner me nog de bezoekjes aan een vliegveld en een onderduikershut. Lekker zingen met de hele groep tijdens het wandelen.

Mijn twee broers hebben andere ervaringen. Zij hebben in Koloniehuis Pelzerkamp gezeten, in Epe. We hebben het er nu weleens over. Ze hadden het daar niet naar hun zin."

Foto: Koloniehuis Kinabu in Soesterberg.

Bronchitis

Ook Leni van Loon, die een poosje in de Reggeberg in Hellendoorn doorbracht, zal haar tijd daar nooit vergeten. "In het begin was het erg wennen, streng. Met koud water je borst en rug wassen in de ochtend. En nog veel meer regels. Maar ik herinner me ook: veel buiten, spelen en wandelen. Ik ben daar lichamelijk beter van geworden en ik ben over mijn bronchitis heengegroeid."


Foto: Dokter onderzoekt een meisje in het Koloniehuis in Elspeet.

Reactie toevoegen

290 Comments

Door Hanneke vingerhoed (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 14:49

Ik ging even terug naar toen . Ik was in Zwartendijk in Egmond en 7 mnd in Nunspeet in het Boschhuis.
En de lange tafel zie ik nog staan en meer ergenis voor een kind van 7
Reageren mag . hanneke.vingerhoed@gmail.com

Door Nellie Gerrits ... (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 14:45

Verschikkelijk daar bij de nonnen.Ik ben nu 75jaar en denk er nog steeds aan.groetjes,

Door Henk Lenis (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 14:37

Mooi Gaasterland in Rijs, Friesland was het huis waar ik geweest ben toen ik 11 jaar was. Goed gegroeid en mooie herinneringen waarvan één speciale. We deden wie de meeste bordjes pap op kon. Na mijn derde kwam alle pap er weer uit. Precies in het bord. Bord leeg eten, zei de verzorgster, zolang blijf je zitten. Of ik het gedaan heb? Kom nou.

Door Bep den Deurwaarder (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 14:35

Als ik al die reaktie.s lees krijg ik spontaan trikkers terug van die vreselijke tijd in ons Genoegen begin jaren 60
Ik werd er naar toe gestuurd na het verlies van mijn lieve Vader.Door mijn verdriet kon en wilde ik niet meer eten
Aangekomen in Oostvoorne kregen we gelijk een naam de appelmoesjes.
Ook daar wilde ik niet eten en kwam geen gram aan
Ook plaste ik in bed en werden als straf de lakens buiten gehangen
Wat voelde ik me alleen en verlaten
Het ging daar alleen maar om aankomen
Het verdriet waar ik toen mee zat ging niet weg werd alleen maar erger.
Tere kinderzieltjes hadden ze niets mee en ik stikte van de heimwee.ik zag wel kinderen weggaan naar huis,en vroeg me wel af waarom ik na al die weken niet wegmocht
Met één meisje raakte ik vertrouwd.zij mocht ook eerder weg.
Ik vroeg toen aan haar waarom ik niet naar huis mocht,waarop haar antwoord was.ik ben genoeg aangekomen.ik dacht als je alleen moet aankomen dan ga ik ook veel eten
Helemaal tegen m.n zin begon ik te eten.
War verlangde ik naar m.n moeder zusje en broertje en mijn vriendinnetjes.eindelijk kwam de tijd dat ik werd opgehaald
Bij thuiskomst stond er ter compensatie een nieuwefiets.

Ik heb wel eens tegen m.n man en kinderen vertelt dat als er eens in één of andere blad zou staan dat er een reunie zou georganiseerd worden van die tijd,dat ik dan een bombrief zou sturen.
Zo diep zit dat nog.Ben nu 69 jaar en weer komt het even terug.

Door Rineke Verjaal ... (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 14:35

Ik was met m’n zusje in Kinabu! Liedje: Kinabu daar moet je wezen, Kinabu daar moet je zijn. Daar wordt je geheel genezen van je ziekte en je pijn en je speelt er heel de dag, wou dat moeder ons eens zag . Kom kinderen naar buiten , waar alle vogels fluiten, daar buiten.We gingen daar naartoe vanuit het weeshuis , waar we woonden . Het Haags Hervormd Weeshuis , op de Scheveningse weg. Ik at heel slecht , en m’n zusje mocht mee , omdat ik dan minder angstig zou zijn.

Door Klaas Rook (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 14:33

Ik ben in 1957 op 8 jarige leeftijd 6 weken in het huis Zwartendijk in Egmond aan zee geweest.
Ik vond deze tijd niet zo leuk. Heimwee en we kregen een keer per week rauwkost te eten en het moest op. Braakneigingen. We moesten s'middags ook altijd een uurtje in bed. Vervelend, want ik ging liever spelen.

Door Marian van Rijswijk (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 14:22

Het was zogenaamd goed voor het kind dat aansterken , maar 6 weken bij je ouders vandaan en broertjes en zusjes en omgeving kan nooit goed zijn voor kinderen

Door Leo de Jonge. R... (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 14:20

Moest in de jaren eind 1952-begin 53 naar de kolonie in Voorden.Heriner mij was erg streng wat eten betreft bord niet leeg ,hup naar boven met je bord op de slaapzaal en bord leeg eten .. Wel veel buiten spelen op een groot terrein van het huis.Een keer moesten we naar_langs een slager waar een half open gesneden varken hing aan een soort rek.brr.Ook div keren de naar de dokter voor door lichten,stond je half in je nakie achter een soort scherm.Na dacht zes weken mocht ik naar huis 10 gram aangekomen Had al die tijd erge heimwee Ben een jaar of twee terug daar nog geweest was zoeken , omgeving erg veranderd.Huis minder herkende het wel Boven de slaapzaal nog gezien ook wel te herkennen Zoals in vele van de verhalen hier zijn te lezen.

Door Yvonne (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 14:18

Wie is er in 1969 in de kolonie Groot Dennelust geweest?

Door Yvonne (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 14:17

Wie is er in 1969 in de kolonie Groot Dennelust geweest?