Als bleekneusje naar het Koloniehuis: hoe was dat?

Stadskinderen die vanwege slechte omstandigheden ziek waren of te weinig vet op hun botten hadden, werden in onze jeugd regelmatig naar een Koloniehuis gestuurd om aan te sterken. Enkele 'bleekneusjes' van toen delen herinneringen aan die tijd.

Bossen

Els Stoop (65): "Ik zat in het begin van de jaren 60 op de lagere school. Je moest er op gezette tijden naar de schoolarts, die je allerlei vragen stelde. Ik was 8 en sliep met drie andere kinderen van het gezin op één slaapkamer. Dat werd blijkbaar ongezond gevonden, want ik werd een paar keer naar een Koloniehuis in Elspeet gestuurd. Er zaten daar allemaal stadse kinderen, net zulke bleekneusjes als ik. Ik vond het heerlijk om zes weken niet naar school te hoeven en lekker in de bossen te lopen."


Foto: Het Koloniehuis in Elspeet.

Potlood

Eind jaren vijftig moest Sjaan Durberg als bleekneusje aansterken in Oostvoorne. Ze was acht jaar oud en vond er niets aan, daar in het Agathahuis. "Het was er streng, ik moest heel veel hangop eten. Eén keer per week moest je een brief naar huis schrijven met potlood, want als er iets negatiefs in stond, werd dat eruit gehaald. Gelukkig mocht ik na zes weken naar huis. Mijn buurjongen uit Rotterdam was niet genoeg aan gekomen, hij moest dus langer blijven."


Foto: Het Agathahuis in Oostvoorne.

Plus Magazine Tijdmachine

Krijgt u geen genoeg van de nostalgische verhalen en herinneringen? Word nu lid van de Plus Magazine Tijdmachine groep op Facebook en ga samen terug naar toen!

Schiermonnikoog

Sommige kinderen gingen vaker naar een Koloniehuis toe. Zo ook Henny Tuininga (80). Ze zat verschillende keren in huize Elim, op Schiermonnikoog. "Het waren gezonde tijden, maar ik ben toch nooit van m'n longprobleem afgekomen." Ze kent ook het lijflied nog, dat de kinderen zongen als ze ergens naartie liepen.
 
"Op mooi Elim moet je wezen, op mooi Elim moet je zijn,
word je helemaal genezen van je ziekte en je pijn,
en je speelt er heel de dag,
'k wou dat moeder dat eens zag,
Kom kinderen naar buiten, waar alle vogels fluiten,
naar buiten."
 

Foto: Het Hudighuis in Driebergen.

Opa

Van februari tot begin april 1958 zat Annèt Schaake-van Bottenburg in Koloniehuis De Ketelaar in Ellecom. De Leerdamse was toen zes jaar oud en kijkt nu terug op een 'bizarre tijd'. “Ik moest drie bekers melk per dag drinken en toen ik niet voldoende aankwam: zes bekers per dag. Mét vel. Ik gruwel nog steeds van melk. Je eten niet op? Net zo lang blijven zitten in je uppie tot het op was. Alleen aan zo'n lange tafel in je eentje. Ik was zes jaar!
 
Ik herinner me de vernedering als je had gespuugd. Je moest het zelf opruimen en voor straf naar de zaal van ‘de kleine meisjes’. De zalen waren verdeeld op lengte. Verder moest je verplicht slapen op je rechterzij. Handen boven de dekens. Niet praten.
 
Ook kreeg ieder kind op zijn verjaardag een 'taart'. Dat was een hele grote pappudding, versierd met een chocolaatje en overgoten met ranja. Die moest je opeten. Ik was heimelijk blij dat ik op mijn verjaardag naar huis zou gaan en dus geen taart zou krijgen. Als verrassing kreeg ik de taart een dag voor mijn verjaardag. Surprise! Ik kon hem niet op. Op mijn verjaardag de volgende ochtend kreeg ik hem weer voorgeschoteld, met het dreigement: als hij niet op is dan kun je niet naar huis. Ik herinner me dikke tranen en een misselijk gevoel toen hij op was.
 
We werden naar de bus gebracht, wat was ik blij dat ik naar huis ging. Helaas bleek dat de week ervoor mijn opa, die bij ons in huis woonde, was overleden.”
 

Foto: Annèt bij De Ketelaar in Ellecom (meisje met strik in haar achter de bok).

Liedje

Annèt kan zich ook nog twee liedjes herinneren, die volgens haar vele anderen koloniekinderen ook kennen. Het eerste ging zo:

Op de wijs van het bekende liedje Faria.

Kolonieleven dat is geen leven, Faria
Was ik maar bij m’n moeder gebleven, Faria
’s morgens is het water te koud,
’s middags is de soep te zout

Faria, Faria

Om 1 uur moet je onder de dekens, Faria,
Telkens wordt door de wacht gekeken, Faria

Lig je niet op je rechter zij,
Dan ben jij er heel lelijk bij! Faria

Het tweede liedje werd gezongen als je naar huis ging.

Directrice, wees gegroet,
’t spijt me dat ik, scheiden moet.
Want u hebt in deze tijd,
Heel veel goeds voor ons bereid.


Foto: Kinderen in het Hudighuis in Driebergen.
 

Uitstapjes

De herinneringen van Ida Pronk-Jillissen staan haaks op die van Annèt. Ida ging twee keer naar Kinabu, in Soesterberg. In 1962 en in 1963. "Ik heb er geen slechte herinneringen aan. We hadden zuster Janke en Veronica. Tsja, de warme melk in die ijzeren bekertjes en de levertraan was niet om over naar huis te schrijven. Maar het buiten zijn en spelen in de bossen, vond ik echt heerlijk. Er werd veel gedaan aan creativiteit en ik herinner me nog de bezoekjes aan een vliegveld en een onderduikershut. Lekker zingen met de hele groep tijdens het wandelen.

Mijn twee broers hebben andere ervaringen. Zij hebben in Koloniehuis Pelzerkamp gezeten, in Epe. We hebben het er nu weleens over. Ze hadden het daar niet naar hun zin."

Foto: Koloniehuis Kinabu in Soesterberg.

Bronchitis

Ook Leni van Loon, die een poosje in de Reggeberg in Hellendoorn doorbracht, zal haar tijd daar nooit vergeten. "In het begin was het erg wennen, streng. Met koud water je borst en rug wassen in de ochtend. En nog veel meer regels. Maar ik herinner me ook: veel buiten, spelen en wandelen. Ik ben daar lichamelijk beter van geworden en ik ben over mijn bronchitis heengegroeid."


Foto: Dokter onderzoekt een meisje in het Koloniehuis in Elspeet.

Reactie toevoegen

341 Comments

Door gerrie jansen (niet gecontroleerd) op di, 17-11-2020 - 10:12

Ben in jaren '50 Egmond aan zee geweest, 6 weken. Wat een vreselijk instelling. Slaag, dwingen eten opeten en opgesloten in kast in de gang.
Vaak willen weglopen en veel verdriet gehad. Was ook niets aangekomen, gelukkig nooit weer geweest. Schande dit kinderen aan te doen.

Door Toos (niet gecontroleerd) op di, 17-11-2020 - 10:08

Ook ik ben in Schiermonnikoog geweest in 1959 .
Melk met vellen en kaas met pitjes .
Ik had zo,n enorme heimwee dat ik afviel in plaats van aankomen .
Mijn vader heeft mij na ruim 4weken weer opgehaald .

Door Gerri Stegeman (niet gecontroleerd) op di, 17-11-2020 - 09:51

Ik heb in 1950 vanwege tuberculose in zwartendijk in egmond aan zee gezeten.
Geen trauma van , pap iedere morgen luste ik en melk ook. Je wist dat je moest "aankomen" anders ging je niet naar huis. Ik woonde in raalte en ben door een wijkverpleegkundige er heen gebracht. Was een lange bijzondere reis...veel wandelen , zingen..herinner me ook een apart "huisje" naast zwartendijk, daar ging je heen als je ziek was. Geen bezoek, 1x mochten je ouders bellen... Ik was 5 kon niet schrijven, dat deed een jongen voor mij weet ik nog.. uitgummen deden ze als het niet mooi was!! Ik ga nog elk jaar naar Egmond met de caravan en bekijk mijn zwartendijk.

Door M.P. Van Eik (niet gecontroleerd) op di, 17-11-2020 - 09:45

De zelfde ervaring alleen een ander DRILHUIS. Heb er nog trauma van .DIE GOEDE ZUSTERS Amehola. Bah.

Door Marjolijn (niet gecontroleerd) op di, 17-11-2020 - 08:50

Ook ik heb 6 weken in het Koloniehuis in Egmond aan Zee gezeten; wat een ramp! Strenge zusters die je aan je oren trokken om te kijken of je wel sliep, jouw snoepgoed afpakten om te verdelen onder de andere kinderen, je verplichte tot het leeg eten van je bord en als je dat niet deed moest je blijven zitten tot het op was, soms uren lang (zeer frustrerend voor een 6-jarige). Je post werd verscheurd als straf wanneer je iets fout deed. Echt een vreselijke tijd. Mijn broertje die wat jaren later naar een koloniehuis ging (weet niet meer precies welke) had hele andere ervaringen en heeft daar genoten!

Door Henk (niet gecontroleerd) op di, 17-11-2020 - 02:39

Ik was in 1946 voor een maand of zo in het Hemaliehuis in Soesterberg. Is daar iets van terug te vinden?

Door Henny Rensenbrink (niet gecontroleerd) op di, 17-11-2020 - 01:17

Mocht in 1950 naar de kolonie ! Kinabu in Soesterberg. Beleefde voor zes weken een geweldige tijd. Alle dagen goed eten, lekker slapen in een prima bed, schoon, niet uitgescholden worden, lekker wandelen en spelen, in de buitenlucht...kortom : een paradijs.
Heb er na die zes weken nog vaak naar terug verlangd...

Door HennyRensenbrink (niet gecontroleerd) op di, 17-11-2020 - 01:06

Ik mocht in 1950 naar de kolonie ! Het is de fijnste herinnering aan mijn kinderjaren. Was 6 weken in Kinabu in Soesterberg...Het was er goed !

In de slaapzaal hoorde ik kinderen huilen...zij hadden heimwee.
Ik heb de laatste avond gehuild...ik moest weg uit dit paradijs. ------
Heb nog heel veel gelezen over kolonies...
Zoveel kinderen die slechte herinneringen hadden aan borden havermoutpap etc.
Maar...ik heb het er destijds geweldig gehad. Had, eenmaal thuis, heimwee naar dit heerlijke oord.

Door Wim Laarman (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 22:48

Van november 1949 t.e.m. Jan.1950 heb ik 3 mnd. In de Ketelaar ,Ellecom door gebracht. We kregen iedere dag stampot wat liefdeloos was klaar gemaakt. Dat 3 mnd.lang . Na 70 jr. eet ik nog steeds geen stampot ik moet ervan kokhalzen. Ik heb het ervaren als een liedeloze instelling,je moest alleen maar dikker worden en na drie mnd. Was ik 1 kg. aangekomen. Gelukkig heb ik niet alleen slechte herinneringen aan de Ketelaar de jonge verzorgster waren wel lief maar de diretrische was een bullebak waar de verzorgsters bang van waren. We kregen heel weinig drinken, dus als ik in het bos was dronk ik water uit een beektje, lekker helder water en ik vond het heerlijk om in het bos te zijn. In de zomer van 1950 heb ik 6 weken in het Bio vakantie oord in Bergen aan Zee door gebracht en dat was de hemel op aarde,echt fantasties. Goed eten wat toen wel belangrijk was, en heel liefdevol,ik was toen in 6 weken 3 kg. aangekomen. Kan er nog steeds met plezier aan terug denken!

Door Gre Bronsema (niet gecontroleerd) op ma, 16-11-2020 - 21:07

Ik ben naar Elim Schiermonnikoog geweest. Ik vond het heerlijk! Huilen toen ik weer naar huis moest.
Voor mijn bronchitis moest ik naar de bossen, alleen die waren er al op 20 km afstand. Toen werd het Schiermonnikoog.