Als bleekneusje naar het Koloniehuis: hoe was dat?

Stadskinderen die vanwege slechte omstandigheden ziek waren of te weinig vet op hun botten hadden, werden in onze jeugd regelmatig naar een Koloniehuis gestuurd om aan te sterken. Enkele 'bleekneusjes' van toen delen herinneringen aan die tijd.

Bossen

Els Stoop (65): "Ik zat in het begin van de jaren 60 op de lagere school. Je moest er op gezette tijden naar de schoolarts, die je allerlei vragen stelde. Ik was 8 en sliep met drie andere kinderen van het gezin op één slaapkamer. Dat werd blijkbaar ongezond gevonden, want ik werd een paar keer naar een Koloniehuis in Elspeet gestuurd. Er zaten daar allemaal stadse kinderen, net zulke bleekneusjes als ik. Ik vond het heerlijk om zes weken niet naar school te hoeven en lekker in de bossen te lopen."


Foto: Het Koloniehuis in Elspeet.

Potlood

Eind jaren vijftig moest Sjaan Durberg als bleekneusje aansterken in Oostvoorne. Ze was acht jaar oud en vond er niets aan, daar in het Agathahuis. "Het was er streng, ik moest heel veel hangop eten. Eén keer per week moest je een brief naar huis schrijven met potlood, want als er iets negatiefs in stond, werd dat eruit gehaald. Gelukkig mocht ik na zes weken naar huis. Mijn buurjongen uit Rotterdam was niet genoeg aan gekomen, hij moest dus langer blijven."


Foto: Het Agathahuis in Oostvoorne.

Plus Magazine Tijdmachine

Krijgt u geen genoeg van de nostalgische verhalen en herinneringen? Word nu lid van de Plus Magazine Tijdmachine groep op Facebook en ga samen terug naar toen!

Schiermonnikoog

Sommige kinderen gingen vaker naar een Koloniehuis toe. Zo ook Henny Tuininga (80). Ze zat verschillende keren in huize Elim, op Schiermonnikoog. "Het waren gezonde tijden, maar ik ben toch nooit van m'n longprobleem afgekomen." Ze kent ook het lijflied nog, dat de kinderen zongen als ze ergens naartie liepen.
 
"Op mooi Elim moet je wezen, op mooi Elim moet je zijn,
word je helemaal genezen van je ziekte en je pijn,
en je speelt er heel de dag,
'k wou dat moeder dat eens zag,
Kom kinderen naar buiten, waar alle vogels fluiten,
naar buiten."
 

Foto: Het Hudighuis in Driebergen.

Opa

Van februari tot begin april 1958 zat Annèt Schaake-van Bottenburg in Koloniehuis De Ketelaar in Ellecom. De Leerdamse was toen zes jaar oud en kijkt nu terug op een 'bizarre tijd'. “Ik moest drie bekers melk per dag drinken en toen ik niet voldoende aankwam: zes bekers per dag. Mét vel. Ik gruwel nog steeds van melk. Je eten niet op? Net zo lang blijven zitten in je uppie tot het op was. Alleen aan zo'n lange tafel in je eentje. Ik was zes jaar!
 
Ik herinner me de vernedering als je had gespuugd. Je moest het zelf opruimen en voor straf naar de zaal van ‘de kleine meisjes’. De zalen waren verdeeld op lengte. Verder moest je verplicht slapen op je rechterzij. Handen boven de dekens. Niet praten.
 
Ook kreeg ieder kind op zijn verjaardag een 'taart'. Dat was een hele grote pappudding, versierd met een chocolaatje en overgoten met ranja. Die moest je opeten. Ik was heimelijk blij dat ik op mijn verjaardag naar huis zou gaan en dus geen taart zou krijgen. Als verrassing kreeg ik de taart een dag voor mijn verjaardag. Surprise! Ik kon hem niet op. Op mijn verjaardag de volgende ochtend kreeg ik hem weer voorgeschoteld, met het dreigement: als hij niet op is dan kun je niet naar huis. Ik herinner me dikke tranen en een misselijk gevoel toen hij op was.
 
We werden naar de bus gebracht, wat was ik blij dat ik naar huis ging. Helaas bleek dat de week ervoor mijn opa, die bij ons in huis woonde, was overleden.”
 

Foto: Annèt bij De Ketelaar in Ellecom (meisje met strik in haar achter de bok).

Liedje

Annèt kan zich ook nog twee liedjes herinneren, die volgens haar vele anderen koloniekinderen ook kennen. Het eerste ging zo:

Op de wijs van het bekende liedje Faria.

Kolonieleven dat is geen leven, Faria
Was ik maar bij m’n moeder gebleven, Faria
’s morgens is het water te koud,
’s middags is de soep te zout

Faria, Faria

Om 1 uur moet je onder de dekens, Faria,
Telkens wordt door de wacht gekeken, Faria

Lig je niet op je rechter zij,
Dan ben jij er heel lelijk bij! Faria

Het tweede liedje werd gezongen als je naar huis ging.

Directrice, wees gegroet,
’t spijt me dat ik, scheiden moet.
Want u hebt in deze tijd,
Heel veel goeds voor ons bereid.


Foto: Kinderen in het Hudighuis in Driebergen.
 

Uitstapjes

De herinneringen van Ida Pronk-Jillissen staan haaks op die van Annèt. Ida ging twee keer naar Kinabu, in Soesterberg. In 1962 en in 1963. "Ik heb er geen slechte herinneringen aan. We hadden zuster Janke en Veronica. Tsja, de warme melk in die ijzeren bekertjes en de levertraan was niet om over naar huis te schrijven. Maar het buiten zijn en spelen in de bossen, vond ik echt heerlijk. Er werd veel gedaan aan creativiteit en ik herinner me nog de bezoekjes aan een vliegveld en een onderduikershut. Lekker zingen met de hele groep tijdens het wandelen.

Mijn twee broers hebben andere ervaringen. Zij hebben in Koloniehuis Pelzerkamp gezeten, in Epe. We hebben het er nu weleens over. Ze hadden het daar niet naar hun zin."

Foto: Koloniehuis Kinabu in Soesterberg.

Bronchitis

Ook Leni van Loon, die een poosje in de Reggeberg in Hellendoorn doorbracht, zal haar tijd daar nooit vergeten. "In het begin was het erg wennen, streng. Met koud water je borst en rug wassen in de ochtend. En nog veel meer regels. Maar ik herinner me ook: veel buiten, spelen en wandelen. Ik ben daar lichamelijk beter van geworden en ik ben over mijn bronchitis heengegroeid."


Foto: Dokter onderzoekt een meisje in het Koloniehuis in Elspeet.

Reactie toevoegen

417 Comments

Door Kees Bol (niet gecontroleerd) op wo, 23-12-2020 - 11:43

Graag zou ik willen weten of er nog bleekneusjes uit de periode 1949-1950 in Elspeet
zijn.Die met mij die vreselijke tijd daar kunnen delen.

Door G van de wal (niet gecontroleerd) op di, 22-12-2020 - 21:00

IK at slecht dus vond de schoolzuster dat ik naar een kolonie moest. Ik verheugde mij erop want het was bij zee. Nou dat viel tegen, heel streng, je moest je bord leegeten en als het niet lukte bleef je net zolang zitten. Iedereen naar buiten en jij dus niet.ik was 6 jaar en heel bang en plaste in bed, de juf was boos dus werd het op de zaal verteld. Ik wilde naar huis want het was helemaal niet leuk. Ik moest toch 6 week blijven. Hoe ik het heb gedurfd wet ik nog niet maar ben het kantoortje ingegaan en heb naar huis gebeld had ik pas thuis geleerd toen de telefoon kwam. Mijn vader heeft me opgehaald en hij moest een.papier tekenen. Ik heb nog heel lang niet meer durven spelen of logeren zonder mijn ouders. Dit speelde zich af in 1968. Anderen hebben gelukkig andere herinneringen. Ja het was een andere tijd, kinderen mocht je wel zien maar niet horen. Mijn ouders vertelden later dat ze spijt hadden en als ze het hadden geweten was ik nooit gegaan. Nouja dit was mijn ervaring, jammer genoeg niet zo positief.

Door Perdaems (niet gecontroleerd) op zo, 20-12-2020 - 16:13

Weet er alles van, was leidster in zo.n koloniehuis in Z Limburg, toch wel fijn hoor

Door Rita Kluppel (niet gecontroleerd) op za, 19-12-2020 - 00:04

Ik ben ook in Boxtel naar de kolonie geweest. Het heette Sint Antonius. .Halverwege kreeg je bezoek van je ouders. Dan mocht je alleen met ze wandelen en kon je buiten vertellen dat het niet leuk was. Eigenlijk moest ik het jaar erop weer...maar gelukkig bleef ik zeuren dat ik niet wilde. Toen hoefde ik niet. Ik was er rond 1956/57.Ik herinner mij dat er een Volendams meisje kwam in klederdracht. Ze was ouder dan ik; denk 12 of 13 jaar. Ze wilde geen melk of karnemelk en spuugde alles over de tafel heen. Ik vond het er verschrikkelijk.

Door Thea van der Horst (niet gecontroleerd) op vr, 18-12-2020 - 17:07

Zat ook in 1959 in Boxtel, jaar later in Bakkum.
Het waren 12 weken totaal van verdriet, eenzaamheid en je onbegrepen te voelen. In Boxtel had ik vanaf de bus-opstap op de Baan in Rotterdam meteen een ‘vriendinnetje’ . Dat was het enige leuke in die weken en doordat er twee meisjes uit Spakenburg in klederdracht in mijn groep zat . Interessant als je uit Vlaardingen komt.
Die 2x Kolonie, zal mij altijd bij blijven als nare , vervelende weken in mijn jeugd....

Door grietje de jong (niet gecontroleerd) op vr, 18-12-2020 - 12:58

ben ook 2x in kinabu geweest,toen ik begon te bedplassen kreeg ik groen lintje aan bed,met de pasen kregen we ontbijt van snoep,en we waren altijd in de bossen en zandverstuivingen,verder kan ik me weinig herinneren,weet wel in de tijd dat ik weg was,is mijn broertje geboren

Door Ton van der linden (niet gecontroleerd) op do, 17-12-2020 - 21:38

Heb er ook gezeten rond die tijd.
Lammetjespap, lekker.
Zusters in wit uniform.
Kan me er nauwelijks nog iets anders van herinneren.

Door Ria Nieuwenhuis (niet gecontroleerd) op wo, 16-12-2020 - 16:06

Ook ik was op mijn 6e in kolonie Jong Nederland in Bergen. Vreselijk! De zuster schreef op een briefkaart wat je die dag had gedaan om dit vervolgens naar de ouders te sturen. Ik wist het niet meer zo goed en werd opgesloten op de wc met een pleister op de buitenkant. Daar moest ik maar gaan nadenken. Zie ook veel liedjes voorbij komen. Het liedje van "Elim" ken ik als: In Jong Nederland moet je wezen, in Jong Nederland moet je zijn, kun je netjes leren lopen langs de lighal en de rij. De rest blijft hetzelfde. Nog een liedje toen we weer naar huis mochten:

In naam van Oranje doe open de poort
de dokter die geeft het bevel
dat wij weer gezond naar ons huis mogen gaan en roepen nu allen vaarwel.
Vaarwel directrice, we vonden het fijn
om 6 weken lang in Jong Nederland te zijn
we roepen nu allen vaarweeel, we roepen nu allen vaarwel, vaarwel.

Voor mij een oprecht vaarwel, het was 6 weken een strafkamp voor me.

Door Elly van Leeuwe... (niet gecontroleerd) op di, 8-12-2020 - 11:54

Ook ik heb aan het Agathahuis in Oostvoorne hele slechte herinneringen, ik was een jaar of 6 en we moesten buiten in een kring een beker melk drinken met een vel erop, ik had dat vel met mijn vinger eraf gehaald en in het bos gegooid, helaas had de juffrouw dat gezien en moest ik in het midden van de kring gaan zitten en kreeg ik van iedereen het vel van zijn melk en moest dat opdrinken, ik heb er nog een trauma van. Brrrr.ik ben nu 73 jaar maar vergeet dat nooit meer.
Ook als de onder de douche moest trok die juffrouw hard aan je been en dan viel je. Kolonie Oostvoorne vreselijk. Groetjes van Elly van leeuwen

Door Cora Kiel-Lor (niet gecontroleerd) op di, 8-12-2020 - 10:37

Ik was acht jaar toen ik in september 1961 voor 6 weken verbleef in koloniehuis Juliana in Egmond aan Zee. Toen vond ik het best wel spannend, gezellig maar had ook heimwee. Achteraf gezien waren het mooie weken.
Ik had lange haren en mijn moeder vluchtte er altijd een dubbele vlecht in, maar de leidsters vertikte dat te doen. Gelukkig was er een hele lieve oudere leidster die, als zij dienst had, mijn haar heel mooi invlechtte. Herinneringen: dubbel gestoomde melk na je middagslaapje, elke morgen dikke pap eten, veel brood eten met appelstroop. Veel wandelen in de duinen en meehelpen in de keuken met wortels schrapen.
Wilde je savonds om 10 u nh toilet, dan 1 pantoffel aan je voeteneind, wilde je om 12u weer, dan twee pantoffels...tja, wat deden we allemaal? Natuurlijk 2 pantoffels! Op maandag een brief naar huis schrijven die uiteraard gecensureerd werd, het was er immers geweldig!