Voorbij de oude muren
Van een bruisende hoofdstad en een heuse rivièra tot geheime Byzantijnse kerkjes en opgravingen uit de oudheid. In Albanië valt zoveel te beleven!
Van een vredig, slaperig stadje is Tirana in 25 jaar tijd getransformeerd tot een bruisende, drukke metropool. Het is moeilijk voor te stellen dat er in 1991 in het hele land slechts tweeduizend auto’s waren! Een fiets bezitten, was toen al heel wat. Het Skanderbegplein is een goed startpunt om de stad te ontdekken. In de buurt bevinden zich enkele van de belangrijkste monumenten, waaronder de kleine Et’hem Bey-moskee, de oudste van Tirana. We zijn er op een vrijdag en toch is het gebedshuis leeg. Dat zegt veel over hoe godsdienst wordt gepraktiseerd in het land. Van het eind van de Tweede Wereldoorlog tot zijn dood in 1985 was hier communistisch dictator Enver Hoxha aan de macht. Hij verbood privébezit, reizen en religie. Trots noemde hij Albanië het eerste officieel atheïstische land ter wereld. Veel gebedshuizen werden vernietigd of kregen een andere bestemming, en de meeste burgers lieten hun geloof los. Sinds 1991 is het land een republiek met een president en een parlement.
Onze gids weet het nog
Onze gids Éduart was al actief onder de communistische dictatuur en vertelt dat hij bezoekers, die zich vroeger zelden in het land waagden, patriottische liederen moest aanleren. Nu maakt hij er een erezaak van om te vertellen over die meedogenloze, bijna surrealistische periode. De mensen leefden toen in angst om aangegeven te worden voor verdacht gedrag. Door een buur, een vriend of zelfs hun eigen kinderen. “We kenden geen ontspanning, alles werd gerantsoeneerd en veel Albanezen hadden niet genoeg te eten”, getuigt Éduart. “Ik heb vier jaar dezelfde broek en hetzelfde hemd gedragen.” Hij vertelt dat er ooit een bananenschip kapseisde. “De mensen haastten zich naar het strand om de aangespoelde vruchten op te rapen, onder wie mijn vader. Ik had nog nooit een banaan gezien en at ’m met schil en al op!” Het regime was gebaseerd op een groeiende paranoia tegenover buitenlanders. Coca-Cola werd beschouwd als een drug, mannen mochten geen lang haar hebben, spijkerbroeken waren verboden. Kortom, alles wat aan het Westen deed denken, werd afgekeurd.
Mee op groepsreis naar Albanië? Ga naar metplusopreis.nl/albanie
Van Tirana naar Berat en Fier
Ten westen van de hoofdstad verdient Durrës, de belangrijkste haven van Albanië sinds de Oudheid, een tussenstop vanwege zijn Romeinse amfitheater, het grootste van de Balkan. Daarna gaat de reis naar het zuiden van het land, naar Berat, de ‘witte stad’ met Ottomaanse gevels die elegant tegen de helling zijn gedrapeerd. De stad is opgesplitst in een islamitische en een christelijke wijk aan beide oevers van de rivier Osum.Op een steenworp afstand van het centrum waakt de citadel als een stenen schip over de stad. Achter de poorten gaat een andere wereld schuil, een klein verborgen dorp met smalle kasseistraatjes. Her en der staan geheime Byzantijnse kerken waarin je prachtige fresco’s vindt.
Het grootste wonder ligt verscholen in de kleine kathedraal van Maria Hemelvaart, waar het Onufri-museum met de mooiste iconen van het land te vinden is. Ondanks het isolement is de citadel niet veranderd in een openluchtmuseum. Enkele families wonen er nog steeds in charmante huizen van meer dan honderd jaar oud. Wanneer je door de regio Fier reist, richting de gelijknamige stad, duiken plotseling oliebronnen op. Een van de grootste aardoliereserves van het Europese vasteland wordt hier ontgonnen. Een tiental kilometers verderop keer je terug naar een volkomen ander tijdperk in Apollonia, een belangrijke kolonie uit de Griekse oudheid. Aan het einde van de 5de eeuw na Christus werd deze stad verwoest door een aardbeving en vervolgens verlaten.
Bij de herontdekking in 1928 is tot nu toe slechts een tiende van het totale gebied blootgelegd. Standbeelden, gebruiksvoorwerpen en wapens die ter plaatse gevonden werden, kun je bezichtigen in het Byzantijnse klooster dat grenst aan de opgravingen.
Syri i Kaltër, het blauwe oog
De weg doorkruist daarna het reliëf boven de zuidwestkust van Albanië met prachtige panorama’s over de deels ongerepte rivièra. Niet ver van de Griekse grens, tegenover het eiland Corfu, kom je aan in Butrint, een stad in een schitterend nationaal park tussen zee, lagune en bergen. Een plek die grote kunstenaars als Cicero, Racine, Lord Byron en Eugène Delacroix inspireerde. De Griekse, Romeinse, Byzantijnse en Venetiaanse archeologische overblijfselen behoren tot de mooiste van de Balkan en staan op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
De citadel van Berat waakt als een stenen schip over de stad
Als we weer de bergen inrijden, zien we dat de Albanese natuur de meest onverwachte vormen kan aannemen. We komen aan bij Syri i Kaltër of ‘het blauwe oog’. Het is een bron met verblindende, bijna elektrische kleuren. Kristalhelder water komt van meer dan 50 meter diepte, waar geen enkele duiker tot nu toe is geweest. De paradijselijke plek is niet alleen een plezier voor het oog, maar nodigt ook uit tot een wandeling, een pauze in een van de bars aan het water of zelfs een verfrissende duik.
De mooiste stad van het land
Meer naar het oosten ligt Gjirokastër, de mooiste stad van Albanië met zijn geplaveide straatjes, omzoomd door oude torenhuizen. Dit zijn ‘kullë’, stenen woontorens waar vroeger gezinnen en clans bescherming vonden. Bezoek bijvoorbeeld het huis Skëndulaj, dat al sinds het einde van de 17de eeuw door dezelfde familie wordt bewoond. De indruk van een vesting wordt nog versterkt door de citadel, die een onvergetelijk panorama biedt over de stad en de besneeuwde toppen. Gjirokastër schonk Albanië zijn beroemdste schrijver, Ismail Kadare, maar ook zijn meest gevreesde dictator. Enver Hoxha gaf altijd een voorkeursbehandeling aan zijn geboortestad. In 1961 verklaarde hij Gjirokastër tot museumstad, terwijl hij tegelijkertijd de meeste religieuze gebouwen liet vernietigen, geofferd aan het atheïsme. Toch heeft de binnenstad haar charme behouden en worden de huizen, beschermd door UNESCO, nu eindelijk gerestaureerd.
Een museum om niet te missen
Een laatste uitstapje brengt ons naar Krujë in het centrum van Albanië. Het is ook een bergstad met een onmiskenbare charme, te beginnen met de bazaar die naar de citadel leidt. In de 15de eeuw maakte de nationale held Skanderbeg van Krujë de hoofdstad.
Het Skanderbeg-museum werd ontworpen door de dochter van Hoxha
Hier loopt de geschiedenis door elkaar, want het is de dochter van Enver Hoxha die het Nationaal Historisch Museum Gjergj Kastrioti Skënderbeu (Skanderbeg Museum) heeft ontworpen ter ere van de man die het land bevrijdde van het Ottomaanse rijk. Sterker, tijdens de onlusten van 1997 verdedigde de bevolking het gebouw, dat toch een uithangbord van het regime was, tegen plunderaars.
Goed om te weten
- Je hebt geen visum nodig voor een (toeristisch) verblijf in Albanië van maximaal negentig dagen, dan volstaat een Nederlands paspoort.
- Controleer vooraf of je roamingbundel voor Albanië geldt. Zo nee, koop dan een lokale simkaart om goedkoper te bellen en te internetten.
- Albanië is betrekkelijk veilig, maar let op zakkenrollers in drukke steden.
- De lokale munt heet lek. Eén euro = 98 leks. Betalen met contant geld is de meest
gebruikte betaalmethode, vooral buiten de grote steden en toeristische hotspots. Zorg dus dat je genoeg leks bij je hebt.
Mee op groepsreis naar Albanië?
Wie zelf het geheimzinnige land Albanië wil ontdekken, kan in mei of september deelnemen aan een groepsrondreis van 9 dagen/8 nachten, georganiseerd door metplusopreis. Op het programma staan onder meer de hoofdstad Tirana inclusief stadswandeling en avondshow, en verder Korca, Gjirokastër met zijn citadel en het huis Skëndulaj, het ‘blauwe oog’, Sarandë, de ruïnes van Apollonia, Berat en Krujë. De reis vindt plaats van 25 mei tot en met 2 juni, van 8 tot en met 16 juni en van 28 september tot en met 6 oktober. Meer weten? Ga naar metplusopreis.nl/albanie
