12 vragen over ongewenst urineverlies

Behandelingen en hulpmiddelen

Kuch, kuch: drup, drup? Of moet u soms ineens zó nodig plassen dat u de wc niet op tijd bereikt? Vervelende klachten, maar niets om u voor te schamen. Urineverlies komt vaak voor en er zijn goede behandelingen en materialen voor. 12 vragen én antwoorden.

1. Wat is ongewenst urineverlies precies?
Het verliezen van urine op momenten dat men het niet wil. Simpel gezegd: men plast in de broek. Dat kan veel zijn, maar ook slechts enkele druppeltjes per keer. Het kan dagelijks gebeuren, maar ook af en toe. Hoeveel en hoe vaak ook, urineverlies is erg vervelend.

2. Hoe werkt de blaas?
De urinewegen bestaan uit de nieren, die de urine vormen, de urineleiders, de blaas en de plasbuis. Vanuit de nieren gaat de urine via de urineleiders naar de blaas. De blaas kan ongeveer 300 ml urine bevatten. Dan ontstaat aandrang en moeten we naar het toilet. Gemiddeld produceert een mens een tot anderhalve liter urine per dag en gaat men vier tot vijf keer per dag naar het toilet.

3. Welke vormen van urineverlies zijn er?
Grofweg zijn er drie vormen van urineverlies. De meest voorkomende vorm is inspannings- of stressincontinentie. Bij inspanning, bijvoorbeeld bij springen, hard lachen of niezen, komt er druk in de buik en op de bekkenbodem en verliest men urine. Meestal zijn dit druppeltjes of kleine beetjes urine. Deze vorm komt veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen (zie vraag 4). Door overgewicht of door chronische verstopping neemt de druk in de buik toe en wordt de kwaal erger.

Een andere vorm is aandrangincontinentie. Hierbij is de signaalfunctie van de blaas (‘ik zit vol’) verstoord en kan de aandrang plotseling heel sterk zijn. De blaas trekt zo stevig samen dat de plas niet is op te houden. Bij deze vorm van incontinentie is er sprake van acuut urineverlies, vaak in grote hoeveelheden. Aandrangincontinentie kan ontstaan na een blaasontsteking, na gynaecologische operaties of na een operatie aan of rondom de blaas. Medicijnen, roken, alcohol en stress kunnen deze vorm van incontinentie versterken of zelfs veroorzaken.

De derde vorm is een mengvorm van de twee vorige. Deze komt voor als het zenuwstelsel rondom de blaas niet meer goed functioneert, meestal door ouderdom. Vaak gaat dit gepaard met verlies van coördinatie en spierslapte. Als men dan ook nog minder mobiel is, kan de wc niet op tijd gehaald worden. Deze vorm van incontinentie komt zeer veel voor bij bewoners van verzorgings- en verpleeghuizen.

4. Waarom komt urineverlies vooral voor bij vrouwen?
Door hun anatomie. Mannen hebben een aparte kringspier die de plasbuis afsluit, net zoals bij de anus. Vrouwen niet. Bij hen wordt de blaas alleen afgesloten door spieren in de bekkenbodem. Na een zwangerschap en bevalling zijn die spieren vaak verslapt en uitgerekt. Zeker als het een zware bevalling was. Na de overgang worden de klachten vaak heviger, omdat door de hormoonveranderingen het steunweefsel rond de blaas afneemt. Datzelfde geldt als de baarmoeder operatief moet worden verwijderd. Behalve urineverlies ervaren vrouwen vaak ook een verzakt gevoel, hebben ze buikpijn of pijn bij het vrijen.

Mannen krijgen vooral last van urineverlies als er iets met de prostaat aan de hand is. Hun voornaamste klacht is dat ze langdurig nadruppelen na het plassen.

5. Hoeveel mensen hebben last van urineverlies?
Een op de vier volwassen vrouwen heeft te maken met urineverlies. Ongeveer 7 procent heeft dagelijks last. Meest voorkomend (60 procent) is inspanningsincontinentie, dus het verliezen van urine bij niezen, lachen of inspanning. Hoe hoger de leeftijd, hoe meer kans op blaasproblemen.

In verzorgings- en verpleeghuizen is incontinentie dan ook eerder regel dan uitzondering. De helft van de bewoners in verzorgingshuizen en naar schatting 75 procent van de bewoners in verpleeghuizen heeft het. Bij mannen komt urineverlies onder de 65 jaar bijna niet voor. Urineverlies komt bij ongeveer 5 tot 7 procent van de oudere mannen voor, met een toename in het verpleeghuis.

6. Is het nog een taboe?
Ja, en dat is heel jammer. Slechts de helft van de mensen met urineverlies zoekt hulp bij huisarts of specialist. En dat terwijl behandeling goed mogelijk is! Overigens vinden sommige huisartsen het ook lastig om urineverlies bespreekbaar te maken. Soms krijgt men alleen een receptje voor speciaal verband, zonder dat de klacht wordt onderzocht of behandeld.

Met name vrouwen lopen na de geboorte van hun kinderen jarenlang met dit ongemak rond. Zonde, want soms zijn zes sessies bij de fysiotherapeut al afdoende! Verschillende ziekenhuizen bieden inmiddels een bekkenbodemspreekuur of -polikliniek aan.

7. Wat kan de fysiotherapeut doen?
Er zijn gespecialiseerde bekkenfysiotherapeuten. Zij leren hun patiënten met oefeningen de spieren rondom de bekkenbodem te versterken en (ook belangrijk) te ontspannen. Het is een effectieve behandeling: ongeveer
60 tot 70 procent van de patiënten heeft er baat bij. Reden voor de overheid om de sessies van de bekkenfysiotherapeut vanaf januari 2011 op te nemen in het basispakket.

Het is trouwens best lastig om de bekkenbodem te trainen. Een arm- of beenspier is goed te zien, maar waar zitten die spieren aan de onderkant? De fysiotherapeut maakt soms gebruik van een elektrode in de vagina of anus, waarmee de spiersamentrekkingen zichtbaar worden op een beeldscherm. Zo kunnen de juiste spieren worden getraind. Beschamend, zo’n behandeling? Ach, de bekkenfysiotherapeut doet niet anders. Overigens is het wel zaak de spieren te blíjven trainen. En bij sommige vrouwen is op de lange termijn toch nog een operatie nodig.

8. Kan ik zelf mijn bekkenbodemspieren trainen?
Dat kan elke dag, op elk moment. Stelt u zich voor dat u plast en dat u ineens de plas moet ophouden. De spieren die dan worden aangespannen, zijn de bekkenbodemspieren. U kunt ze trainen door ze – ongeveer 10 seconden – aan te spannen en weer bewust te ontspannen. Dat kan gewoon terwijl u zit, ligt of staat.

Als dit vaak wordt herhaald, worden de spieren sterker. Het is niet aan te bevelen deze oefening te doen tijdens het plassen (het zogeheten ‘streepjes plassen’), want dan bestaat de kans dat er niet goed wordt uitgeplast, met als gevolg een verhoogd risico op blaasontstekingen. Op www.corewellness.nl is een gratis trainingsprogramma te volgen met oefeningen.
 
9. Zijn er operaties mogelijk?
Jazeker. Er zijn al veel operatietechnieken ontwikkeld. Aanvankelijk waren dat grote buikoperaties, waarvoor je meerdere dagen in het ziekenhuis moest blijven. Tegenwoordig is er voor vrouwen de TVT-ingreep, die een stuk minder belastend is. Daarbij wordt een bandje geplaatst onder de urinebuis, als een soort hangmat, waardoor de urinebuis wat steun krijgt. De techniek is nu al zo ver dat de ingreep met een sneetje in de vagina onder plaatselijke verdoving kan plaatsvinden. De TVT-operatie is alleen geschikt bij inspanningsincontinentie. Of deze ingreep net zo effectief is als de wat zwaardere operaties, moet de toekomst nog uitwijzen.
 
10. Zijn er medicijnen tegen urineverlies?
Er zijn medicijnen die werken op de nieren of de blaas. Ze helpen bijvoorbeeld de blaas ontspannen of meer uit te laten zetten. Er zijn pillen, maar ook pleisters die via de huid de werkzame stof afgeven. Veel van deze medicijnen hebben bijwerkingen, zoals bijvoorbeeld misselijkheid, darmklachten of sufheid. Voor vrouwen kan er ook een pessarium of incontinentietampon worden voorgeschreven. Medicatie werkt uitsluitend bij aandrang-incontinentie. Vraag uw arts om advies.
       
11. Hoe kun je in het dagelijks leven omgaan met urineverlies?
Natte plekken in de kleding of vervelende geurtjes is wel het laatste wat je wilt. Gelukkig zijn er veel goede opvangmaterialen te koop. Er zijn vrouwen die maandverband gebruiken, maar dat is niet zo slim. Die verbandjes zijn minder geschikt voor het opvangen van urine en geven zelfs een licht verhoogde kans op blaasontsteking.

Inmiddels is er een groot aanbod van producten speciaal voor (licht en zwaar) urineverlies. Laat niet zomaar een merk en product voorschrijven, maar probeer verschillende uit tot u de voor u meest comfortabele vindt. Vraag bij de apotheek door naar andere merken als ze in eerste instantie maar één merk presenteren. U hebt zelf de uiteindelijke keuze van merk en product. Met het juiste materiaal voelt u zich zeker en veilig, en dat voorkomt een hoop stress. Producten voor licht urineverlies zijn gewoon te koop bij de supermarkt of de drogist, maar als u een recept van de huisarts hebt en inkoopt bij de apotheek, krijgt u de kosten vergoed door de zorgverzekeraar.

12. Wat zou er nog moeten veranderen?
Allereerst mag het taboe rond urineverlies wel de wereld uit. Als zoveel mensen er last van hebben, zou het de gewoonste zaak van de wereld moeten zijn. Verder zou het goed zijn als mensen naar de huisarts stappen met dit probleem. En tot slot: meer schone openbare toiletten, met name voor vrouwen. Zo kan ook bij grote aandrang urineverlies worden voorkomen.

Met medewerking van dr. Inge Ruhe (gynaecoloog Flevoziekenhuis Almere), dr. Jan-Paul Roovers (Alant Vrouw, bekkenbodemcentrum, Amsterdam) en Jolanda Sap (bekkenfysiotherapeut).

Bron(nen):

Reactie toevoegen

7 Comments

Door Johan (niet gecontroleerd) op di, 9-7-2019 - 22:26

Met belangstelling Uw artikel gelezen .ER IS INDERDAAD NOG EEN G R O O T TABOE !
Waarom wordt totaal geen aandacht besteed aan de problematiek,waar MANNEN mee kampen?
Enige jaren terug werd door het Groene Kruis een cursus aangeprijsd voor mensen [vrouwen] met urine=verlies. Toen ik belde omook een inschrijving te doen, stond men verwonderd en kon mij slechts melden, dat daar geen ruimte voor was.
Nu = zoveel later = blijkt men nog steeds niet uit die taboesfeer gekomen te zijn .
Wordt er wel beseft, dat er LEGIO mannen met dit euvel te kampen hebben ??
Misschien ook iets voor artsen om op te pikken en hun patiënten 'wegwijs' te maken .
Hoogste tijd !

Door Annie (niet gecontroleerd) op di, 9-7-2019 - 18:04

Best artikel over urine-incontinentie. Nu nog eens zo'n reportage over ontlasting-incontinentie. Dan zijn er nog meer mensen blij na het lezen daarvan.

Door Aerts Monique (niet gecontroleerd) op ma, 11-3-2019 - 15:35

In 2015 heb ik een nieuwe knie gekregen en terwijl ik daar lag heb ik ook problemen met de ademhaling gekregen, maar mijn cardioloog heeft dan een catherisatie gedaan en 2 dagen later werd ik geopereerd : 3 overbruggingen; en dat alles op 7 dagen tijd. Ik heb lang op intensieve gelegen met een sonde , omdat ik niet uit mijn bed mocht. Na 8 weken werd ik ontslagen uit het ziekenhuis en sinds dan heb ik last van urineverlies bij hoesten, lachen, niezen enz. Kan het zijn dat dit komt omdat ik lang met een sonde heb gelegen? Ik steek het daarop, want daarvoor heb ik nooit last gehad. Ik gebruik verband van Always voor urine verlies, en daar ben ik echt content van.

Door Ineke (niet gecontroleerd) op do, 7-3-2019 - 23:12

Waar helemaal een taboe op rust is fecale incontinentie die ook regelmatig ontstaat na een bevalling. Ook hier geldt, hoe ouder je wordt hoe meer last je krijgt m.n. na de overgang.
Ik ben sinds kort lid van de Incoclub, een organisatie voor mensen die kampen met incontinentie. Veel info en ondersteuning. Een aanrader.

Door Petra (niet gecontroleerd) op vr, 16-11-2018 - 18:08

Niet alleen bekkenfysiotherapeuten kunnen helpen, ook bekkenoefentherapeuten kunnen dat.

Door J. VAN DER MEER op do, 15-11-2018 - 09:57

Ik Heb 12 weken PTNS gehad ih ziekenhuis en ben nu aan het afbouwen. Via een naaldje onder in je been wordt met stroom je spier naar de blaas geprikkeld. Heb nu zelf een apparaatje gekocht voor thuis. Dit gaat met plakkers en stroom. Heel veel positieve reacties gehoord van andere mensen over PTNS.

Door mevr.R.de Boer (niet gecontroleerd) op wo, 14-11-2018 - 17:19

Na een darmoperatie ,vorig jaar, heb ik, vermoedelijk door de katheter, last van urineverlies. Dat mis is in uw opsomming van oorzaken . Dus ook problemen met je darmen kunnen urineverlies veroorzaken.