Digitale post en gemiste boetes
Steeds meer gemeenten gebruiken tegenwoordig scanauto’s om te controleren of mensen netjes betalen voor hun parkeerplek. Zo’n scanauto rijdt langs geparkeerde auto’s en controleert met camera’s of er parkeergeld is betaald. Dat gaat veel sneller dan een handhaver die te voet alle auto’s moet nalopen. Maar er is ook een nadeel: er worden per jaar naar schatting zo’n 500.000 verkeerde boetes uitgedeeld.
In Nederland maken scanauto’s tussen de 250 en 375 miljoen scans per jaar. Daaruit komen 3 tot 5 miljoen parkeerboetes. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), een organisatie die let op privacy en eerlijk gegevensgebruik, is ongeveer 10 procent van die boetes onterecht. Dat betekent dat iemand eigenlijk geen boete hoorde te krijgen.
Veel mensen die bezwaar maken, krijgen later dan ook gelijk. Dat gebeurt in 40 tot 62 procent van de gevallen. Bezwaar maken betekent dat je zegt: “Deze boete klopt niet, ik ben het er niet mee eens.”
Hoe werkt een scanauto?
Een scanauto is een gewone auto met speciale camera’s op het dak. Die camera’s kijken naar de kentekens van geparkeerde auto’s. Een kenteken is het nummer op je nummerbord, waardoor je auto herkend kan worden. De scanauto controleert met kunstmatige intelligentie (AI) en algoritmes of voor die auto parkeergeld is betaald. AI is een slimme techniek waarbij een computer zelf leert om beslissingen te maken. Een algoritme is dan een soort set regels die de computer helpt om iets te beoordelen.
De beelden die de scanauto maakt, gaan naar handhavers. Dat zijn mensen die nagaan of de boete klopt. Toch blijkt dat de combinatie van technologie en mens niet altijd goed samenwerkt. Volgens de AP zitten daar risico’s aan.
Wat gaat er mis?
Een scanauto maakt maar een foto van één moment. Die ziet niet wat er precies aan de hand is. Stel dat iemand net bezig is met laden en lossen – bijvoorbeeld zware dozen in of uit de auto halen. In dat geval hoeft iemand meestal geen parkeergeld te betalen, maar de scanauto weet dat niet en ziet alleen een stilstaande auto. En dan volgt soms toch een boete.
Ook mensen met een gehandicaptenparkeerkaart krijgen in sommige gevallen ten onrechte een boete. Die kaart ligt achter de voorruit, maar staat niet gekoppeld aan een kenteken. De scanauto ‘ziet’ de kaart niet en denkt dus dat diegene niet heeft betaald. Dan komt er automatisch een boete, ook al is die persoon gewoon in zijn recht.
Wat doet de Autoriteit Persoonsgegevens (AP)?
De AP heeft onderzoek gedaan naar het gebruik van scanauto’s. Ze wilden weten wat de risico’s zijn en hoe burgers beter beschermd kunnen worden. Uit dat onderzoek blijkt dat mensen die een onterechte boete krijgen vaak in een ingewikkelde situatie terechtkomen. Als ze bezwaar willen maken, moeten ze een digitale procedure volgen, die veel tijd kost en soms moeilijk te begrijpen is. Vooral mensen die niet handig zijn met de computer hebben het daardoor lastig.
De AP vindt dat gemeenten daar te weinig rekening mee houden. Mensen die digitaal minder vaardig zijn, raken op deze manier achterop. De kloof tussen mensen die goed met de computer kunnen omgaan en mensen die dat niet kunnen, wordt groter
Digitale post en gemiste boetes
De boete komt meestal eerst binnen via digitale post, bijvoorbeeld in de Berichtenbox van MijnOverheid. Niet iedereen kijkt daar regelmatig in. Als iemand het bericht mist, volgt er eerst een digitale herinnering. Pas daarna krijgt diegene een brief per post. Als je dat ook mist, kan het gebeuren dat je ongemerkt meerdere boetes krijgt. Zo stapelen de bedragen zich op.
Hoe zit het met privacy?
Voordat een gemeente scanauto’s gebruikt, moet ze nagaan of de privacy van mensen goed beschermd blijft. Dat heet een privacyonderzoek. Zo’n onderzoek laat zien of persoonlijke gegevens – zoals kentekens en locaties – veilig verwerkt worden. Maar niet alle gemeenten doen dat even goed.
Sommige gemeenten werken samen met commerciële bedrijven voor deze controles. De Autoriteit Persoonsgegevens zegt dat er te weinig toezicht is op hoe die bedrijven omgaan met de gegevens van mensen. Zo kunnen gegevens verkeerd gebruikt worden of te lang bewaard blijven. De AP wil dat gemeenten beter controleren hoe scanauto’s werken, fouten eerlijk herstellen en meer rekening houden met burgers die niet alles digitaal kunnen regelen.
