Hoe (on)gezond is matcha?

In de schappen tussen andere pakjes en zakjes zwarte, groene en kruidenthee zul je matcha niet vinden. Het is in vergelijking met andere theesoorten namelijk pittig geprijsd, niet iets om gedachteloos hele potten van te zetten. Een kilo gewone zwarte thee kost pakweg 10 euro, een kilo premium matcha 300 euro, en die van de állerbeste kwaliteit zelfs 400 euro.

Toch is de populariteit van het felgroene poeder de afgelopen jaren spectaculair gegroeid. In steeds meer horecagelegenheden staat een matcha-latte op de kaart en kijkt niemand gek op wanneer je vraagt om matchacake of een matchawrap. Mede dankzij de aandacht van influencers vormen zich in grote steden lange rijen voor kleine tentjes waar zogeheten premium matcha geschonken zou worden.

In de schaduw

De meeste matcha, en ook die van de beste kwaliteit, komt uit Japan, theeland bij uitstek. Het wordt gemaakt van de blaadjes van de theeplant Camellia sinensis die voornamelijk groeit op uitgestrekte plantages rondom Kyoto. Deze plant levert ook de bekende zwarte thee en groene thee, tot zover niets bijzonders. Het verhaal van matcha begint ongeveer drie weken voor de oogst. De planten worden dan afgedekt met schaduwdoeken. Beschermd tegen direct zonlicht produceren de bladeren meer chlorofyl, waardoor ze intenser groen worden.

Als het tijd is om te oogsten, worden alleen de bovenste takjes met de zachtste blaadjes met de hand geplukt. Na een stoombad en het drogen worden de takjes verwijderd en worden de blaadjes langzaam tot poeder vermalen onder een steenmolen, ook met de hand bediend. Het duurt een uur om 50 gram matcha te vermalen, genoeg voor ongeveer vijftig kleine kopjes. Maar dan heb je ook premium matcha van hoge kwaliteit. Dit gifgroene poeder verandert door de toevoeging van heet water in thee met een zachte, volle smaak en een vleugje umami. Wil je matcha drinken volgens de traditionele Japanse theeceremonie, gebruik dan water van precies 60 graden en klop de vloeistof op tot hij schuimt. Behalve premium matcha is er ook de goedkopere ‘culinaire’ kwaliteit, iets bitterder omdat hiervoor blaadjes worden gebruikt die iets lager groeiden aan de theeplant. De ‘ceremoniële’ kwaliteit ten slotte, de allerbeste, wordt gebruikt in boeddhistische tempels maar is hier ook te koop.

Langer alert

Een belangrijke reden voor de groeiende populariteit van matcha zijn de gezondheidsvoordelen die eraan worden toegedicht. De groene thee is rijk aan antioxidanten, cafeïne en eiwitten en zou daarom kunnen beschermen tegen kanker, ontstekingen, hartziekten en dementie. Om die claims te staven is echter te weinig onderzoek uitgevoerd bij mensen.

Liefhebbers zijn ook kien op de effecten van cafeïne in de thee: 19 tot 44 mg per gram, meer dan koffiebonen (10 tot 12 mg per gram). Omdat je de blaadjes zelf drinkt, vermalen tot poeder, en niet het aftreksel ervan, krijg je meer cafeïne binnen dan bij andere groene theesoorten. Cafeïne stimuleert het zenuwstelsel. Bij 75 milligram of meer kan het alertheid en concentratie verhogen. Het effect van matcha is echter anders dan dat van koffie. Koffie zorgt voor een snelle piek, terwijl je van matcha gedurende een langere periode alert blijft. Dit komt door de aanwezigheid van L-theanine. Dit aminozuur verhoogt de alphagolven in de hersenen, waardoor je je ontspannen voelt en toch kunt focussen. L-theanine zit ook in gewone groene thee, maar matcha bevat grotere hoeveelheden.

Het is goed om te weten dat te veel cafeïne niet gezond is. Het kan leiden tot een slechte nachtrust en een verhoogde bloeddruk. De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (ESFA) heeft vastgesteld dat maximaal 400 milligram cafeïne per dag in het algemeen veilig is voor gemiddelde, gezonde en niet zwangere volwassenen. Het advies luidt ook om niet meer dan 200 milligram cafeïne in één keer te consumeren. Dit betekent maximaal drie kopjes matchathee achter elkaar.

Einde verhaal

Als alternatief voor koffie is matcha best een leuk drankje dus. De vraag is: hoe lang nog? De Japanse theeboeren kunnen de groeiende vraag naar matcha namelijk nauwelijks aan. Daarnaast lijkt klimaatverandering de opbrengst te verminderen. Theeplanten gedijen het best met milde temperaturen, op de juiste momenten regen en een hoge luchtvochtigheid. Deze omstandigheden zijn niet meer zo vanzelfsprekend. Verder zijn er door vergrijzing steeds minder theeboeren die zich willen bezighouden met de toegewijde teelt van matcha. Voor jongere generaties is het precieze en handmatige werk niet aantrekkelijk, waardoor eeuwenoude familiebedrijven dreigen te verdwijnen. De productie van matcha daalt nu al. De laatste opbrengst was volgens de Japanse overheid 30 procent minder dan die in 2008.

Het zou dus zomaar kunnen dat het op een dag afgelopen is met de hype rondom matcha. Maar een nieuwe staat volgens kenners al in de startblokken: hojicha. Deze eveneens Japanse thee is niet groen maar bruin, en al gespot in de (online) winkel. Wordt vervolgd!

Dit artikel verscheen eerder in Plus Gezond maart 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.