Als ik er niet meer ben: goed geregeld voor later

Als iemand overlijdt, hebben zijn of haar nabestaanden vaak meer dan een dagtaak aan het uitzoeken van allerlei zaken. Bovendien weten ze nooit zeker of ze nu echt alle abonnementen, verzekeringen en lidmaatschappen hebben opgezegd. Vaak moeten ze bankrekeningen in de gaten houden om te zien of er nog steeds geld wordt afgeschreven. Als je zelf in kaart brengt wat je allemaal hebt en wilt, maak je het je nabestaanden een stuk gemakkelijker. Dat is een klusje dat mensen graag voor zich uitschuiven. Het is niet alleen saai, het is ook gewoon helemaal niet prettig om na te denken over de situatie waarin je er zelf niet meer bent. Maar het is wel een dankbare klus. Je nabestaanden hebben er gemak van en voor jezelf is het een rustig idee om alles goed te hebben geregeld.

Digitaal of een multomap

De meeste mensen zullen een bestand maken op hun computer. Dat is handig, want als je iets bent vergeten, kun je het gemakkelijk toevoegen of aanpassen. Maar als je het prettiger vindt om alles te bewaren in een multomap, werkt dat ook prima. Kies de manier die het beste past bij wat je gewend bent. Als je je verzekeringspolissen elk jaar op papier krijgt, is een multomap waarschijnlijk het handigst. Als je alle polissen digitaal krijgt, ligt een digitaal bestand voor de hand. Trouwens, dingen die je nog op papier krijgt, kun je fotograferen of scannen, zodat je ze toch digitaal kunt opslaan. Misschien zie je er tegenop om een uitgebreid bestand of een map voor je nabestaanden te maken. Schrijf dan de belangrijke dingen op in een schriftje en vermeld waar je nabestaanden belangrijke papieren kunnen vinden. Zoals: alle verzekeringspolissen en rekeningen liggen in de onderste la van de kast in de woonkamer.  

Wat is voor wie?

Het belangrijkste is natuurlijk dat je nabestaanden het document kunnen vinden. Vertel aan de mensen in je naaste omgeving – je partner, je kinderen, een goede vriend of vriendin – dat je een map of document met belangrijke informatie hebt gemaakt en waar die is. Als je het document op de computer hebt gemaakt, kun je het opslaan op het bureaublad van je computer of laptop. Doe dat alleen als de computer goed is beveiligd en bij diefstal niet alles op straat ligt.  Laat nabestaanden weten hoe ze toegang kunnen krijgen, hoe de digitale map heet en waar die staat, zodat ze niet allerlei bestanden hoeven door te ploegen. Als je alles bewaart in een multomap kun je die het beste een vaste plek geven. Zo voorkom je dat je kinderen denken dat de map nog steeds onderin de linnenkast ligt, terwijl jij die inmiddels naar de onderste bureaula hebt verplaatst.Indeling per onderwerpMultomap of digitaal bestand, het is altijd handig om een indeling per onderwerp te maken. Als je werkt met een multomap kun je de onderwerpen op tabbladen schrijven. Een indeling kan bijvoorbeeld zijn: 

• Persoonlijk
• Werk of Pensioen
• Bankzaken
• Huis
• Auto
• Verzekeringen
• Abonnementen/lidmaatschappen. 

Vervolgens bewaar je relevante informatie achter de tabbladen of onder de juiste kopjes in je digitale bestand. 

Persoonlijke gegevens (en wie zorgt er trouwens voor de poes?)

Bij Persoonlijk noteer je of je een testament hebt,  je Burgerservicenummer (BSN), je e-mailadressen en de nummers van je vaste en je mobiele telefoon. Ook belangrijk: hoe krijgt een nabestaande toegang tot je mobiele telefoon? Denk daar goed over na, want dat is voor veel mensen inmiddels de sleutel naar heel veel nuttige zaken. Hoeveel je noteert hangt ook af van je persoonlijke omstandigheden. Je partner kent je telefoonnummer en je e-mailadres, terwijl je beste vriendin misschien alleen je mobiele nummer kent en maar één e-mailadres, terwijl je er meer hebt. Noteer bij Persoonlijk ook de gegevens van je huisarts en je tandarts. Misschien heb je met de buurvrouw afgesproken dat zij voor de poes zorgt als jij er niet meer bent. Noteer dat ook. 

Pensioen, auto, huis, bank, verzekeringen, abonnementen

Bij Werk of Pensioen – uiteraard afhankelijk van je omstandigheden – bewaar je de contactgegevens van je werkgever en je pensioenfonds en het laatste pensioenoverzicht. Bij Bankzaken noteer je de rekeningnummers van je bank- en eventuele beleggingsrekeningen. Bij Huis bewaar je je huurcontract of de hypotheekakte en de laatste WOZ-aanslag van de gemeente. Bij Auto bewaar je de tenaamstellingscode van je kentekencard, het APK-keuringsbewijs, en noteer je waar de reservesleutel ligt. Bewaar je de kentekencard samen met je rijbewijs in je portemonnee? Noteer het. Bij Verzekeringen bewaar je de laatste polisbladen. Denk aan zorgverzekering, opstal- of inboedelverzekering, fietsverzekering... Bij Abonnementen/lidmaatschappen geef je aan op welke kranten, tijdschriften of streamingdiensten je geabonneerd bent. En van welke clubs of verenigingen je lid bent. Noteer ook de goede doelen waarvan je donateur bent. 

Zo zit het met DigiD

Je kunt in je digitale bestand of multomap ook de meest recente aanslagen van de inkomstenbelasting bewaren. Nabestaanden kunnen na je overlijden je belastinggegevens namelijk zelf niet zomaar online inzien, ook niet als ze je DigiD-inloggegevens hebben of als jij ze een DigiD-machtiging hebt gegeven. Zo’n machtiging is na je overlijden niet meer geldig. Wel kunnen ze zelf bij de Belastingdienst een online machtiging aanvragen. Dan hebben ze een verklaring van erfrecht nodig of – als je een testament hebt waarin je een executeur hebt benoemd – een verklaring van executele. De notaris geeft de verklaring van erfrecht of executele af. Word je belastingaangifte altijd gedaan door een administratiekantoor? Noteer dat ook, zodat je nabestaanden weten bij wie ze met vragen terechtkunnen. 

Codicil voor persoonlijke bezittingen

Misschien heb je bij de notaris een testament laten maken. Hierin staat waar je geld en andere bezittingen na je overlijden naartoe gaan. Zonder testament erven je echtgenoot/geregistreerd partner en je kinderen. Als die er niet zijn, erven je broers en zussen. Maar je kunt ook zelf in een handgeschreven document vastleggen aan wie je je persoonlijke bezittingen wilt nalaten, zoals een bepaald sieraad of een schilderij. Zo’n document heet een codicil. Geld kun je niet nalaten via een codicil. Het is heel belangrijk dat je een codicil – dat kan gewoon een blaadje uit een schrijfblok zijn – met de hand schrijft, dateert en ondertekent. Je kunt net zoveel codicillen maken als je zelf wilt. Als je een map hebt gemaakt met informatie voor je nabestaanden kun je het codicil hierin bewaren. Bewaar je de informatie digitaal voor je nabestaanden, dan kun je in je digitale document noteren dat er een of meer codicillen bestaan en waar ze die kunnen vinden.  

Wat gebeurt er met social media?

Ben je actief op social media; Facebook of LinkedIn? Dan wil je waarschijnlijk dat je account na je overlijden wordt afgesloten. Dan kun je een zogenoemde overlijdensassistent – een van je nabestaanden – aanwijzen die het account kan afwikkelen. Dit kun je regelen via Instellingen op je account. Om je digitale nalatenschap af te handelen hebben je nabestaanden toegang nodig tot je computer, telefoon en e-mail-account. Zorg daarom dat je nabestaanden die informatie terug kunnen vinden in je bestand of map.

Voorzichtig met wachtwoorden

Je kunt al je verschillende wachtwoorden vermelden in je map of in je digitale bestand. Het kan ook zijn dat je je wachtwoorden hebt opgeslagen in een speciale app, een wachtwoordmanager. Dan is er maar één wachtwoord nodig om bij alle andere wachtwoorden te komen. Ga hier zorgvuldig mee om. Sommige mensen hebben een digitale kluis vastgelegd bij de notaris. Daarin bewaren ze bestanden en wachtwoorden. Als je zo’n kluis hebt, noteer je dat in je map of bestand. Na je overlijden geeft de notaris de ‘sleutel’ van deze kluis aan degene die je hier speciaal voor hebt aangewezen, zoals de executeur of een van de erfgenamen. 

Hoe zie je je afscheid voor je?

Je kunt vastleggen wat je wensen zijn voor je uitvaart, dan weet je zeker dat er niets wordt geregeld wat je niet zou willen. Dat kun je ook in je digitale bestand of op een tabblad in je multomap als apart onderwerp aangeven. Uiteraard staat daarin of je wilt worden begraven of gecremeerd. Maar ook welke muziek je tijdens het afscheid wilt laten horen, of je wel of geen bloemen wilt en wie er wel (of juist niet) een rouwkaart moet ontvangen. Als je een partner hebt, weet hij of zij dat allemaal waarschijnlijk wel. Maar je kinderen of goede vrienden hebben daar misschien minder zicht op. 

Overigens kun je wensen voor je uitvaart altijd beter gewoon bespreken met je partner, je kinderen of een goede vriend of vriendin. De kans is groot dat zij ‘zakelijke’ dingen pas na de uitvaart regelen en dan pas dan je map of document raadplegen. Voor nabestaanden is het prettiger als zij gewoon weten wat je wensen zijn.