Is deze erfenis te redden?
Met een executeur die de erfenis moet afwikkelen, kun je het slecht treffen. Zus Inge en broer Erik zijn het samen eens over de afhandeling van de nalatenschap van hun ouders, maar de executeur werkt niet mee.
De zaakHet stoort Inge dat haar broer Erik veel meer geld van hun ouders heeft gekregen dan zij. Als beide ouders overleden zijn, wil Inge de ongelijke financiën rechttrekken. Het lukt haar met Erik afspraken te maken, maar de executeur wil niet meewerken: hij stemt niet in met de voorgestelde verdeling van de nalatenschap tussen broer en zus, verkoopt het ouderlijk huis voor een te lage prijs en laat spullen uit de inboedel verdwijnen. Hoe kunnen Inge en Erik hem terugfluiten? De inzetEen huis met een WOZ-waarde van €800.000, een vakantiehuis met een WOZ-waarde van €900.000 en kostbare schilderijen en horloges. |
Dr. mr. Fred Schonewille is gespecialiseerd in nalatenschapsmediation en één van de oprichters van allesovererven.nl
Inge (64) en haar broer Erik (58) hebben nooit veel contact met elkaar gehad. Toen Erik voor het eerst naar de toenmalige lagere school ging, ging Inge al naar de brugklas. Ook de verschillen in karakter zijn groot. Inge was snel zelfstandig en ging al jong het huis uit. Erik vond het juist fijn om thuis te blijven wonen.
Zijn moeder kookte wat hij lekker vond en ruimde zijn rommel op. Het leek of Erik zijn draai niet kon vinden. Telkens begon hij met een nieuwe sport, maar na een paar maanden had hij er genoeg van. Ook begon hij een paar keer met een nieuwe studie, maar hij maakte niets af. Eenmaal volwassen startte hij allerlei bedrijfjes. Hij bouwde websites, importeerde racefietsen en werd mede-eigenaar van een restaurant. Zijn moeder zei: hij moet zijn weg nog vinden. Zijn vader, die als ondernemer veel geld had verdiend, maakte zich soms zorgen. Maar hij bleef alle nieuwe bedrijfjes van zijn zoon financieel steunen, in de hoop dat Erik op die manier toch iets zou vinden om zijn brood mee te verdienen. Inge ergert zich enorm. Ze vindt haar broer een slappeling.
De oude boekhouder
In 2023 overlijdt de moeder van Inge en Erik na een kort ziekbed. In 2025 overlijdt vader onverwacht. In het testament van vader staat dat Joost executeur-afwikkelingsbewindvoerder wordt. Dat is degene die de nalatenschap moet afhandelen. Inge en Erik kijken daar niet van op. Joost is de oude boekhouder uit het bedrijf van hun vader. Hij kent de familie al minstens veertig jaar, weet alles van het financiële reilen en zeilen en verzorgde nog altijd de belastingaangiftes voor vader. Joost heeft de kinderen van zijn oude werkgever nooit gemogen. Hij vindt Inge hooghartig en Erik verwend. Joost heeft jarenlang in opdracht van de vader geld moeten overmaken naar Erik en zijn bedrijfjes.
Meer erven
Inge vindt dat zij meer moet erven dan Erik, omdat hij al zoveel gekregen heeft. Bovendien weet ze dat Erik ook veel geleend heeft van hun ouders en dat hij die leningen nooit heeft terugbetaald. Ze bespreekt dit met Erik en tot haar verbazing is hij het met haar eens. Ze spreken af dat Inge €100.000 meer uit de erfenis krijgt dan Erik. Eigenlijk had Inge meer gewild, maar ze is allang blij dat ze zo snel tot overeenstemming is gekomen met haar broer. Ze leggen hun afspraken vast in een zogenoemde vaststellingsovereenkomst. Ze vertellen dit samen aan Joost. Die zegt: geen sprake van, volgens de wet wordt alles fiftyfifty verdeeld. Hij zegt ook: ik ben de executeur-afwikkelingsbewindvoerder en ik bepaal wat hier gebeurt.
Verdwenen horloges
Dat Joost de wens van Inge en Erik weigert uit te voeren, is vreemd. Maar het wordt nog gekker als Joost het ouderlijk huis verkoopt voor de WOZ-waarde. Inge en Erik zijn woedend, want volgens hen had het huis gemakkelijk veel meer kunnen opleveren. Joost zegt dat hij geen keus had, omdat hij geld nodig had om de erfbelasting te betalen – iets waar de executeur verantwoordelijk voor is. Als Inge en Erik ontdekken dat er een paar horloges weg zijn uit de bijzondere collectie van hun vader, informeren ze bij een nalatenschapsmediator wat ze moeten doen. Ze willen van Joost af.
Dat Joost de wens van Inge en Erik weigert uit te voeren, is vreemd. Maar het wordt nog gekker.
Het is jammer dat vader een executeur-afwikkelingsbewindvoerder had benoemd in zijn testament. Inge en Erik hebben bewezen dat ze het prima samen kunnen oplossen. Ik vind het door de bank genomen verstandig om in een testament vast te leggen dat de kinderen de nalatenschap gezamenlijk moeten afhandelen. Als je verwacht dat dat niet gemakkelijk gaat doordat de kinderen het niet goed met elkaar kunnen vinden, kun je vastleggen dat de afhandeling in een mediationsetting moet plaatsvinden. Dan is er automatisch niet alleen aandacht voor de financiële aspecten, maar ook voor de emotionele en psychologische kant.Soms benoemen mensen een van hun kinderen tot executeur-afwikkelingsbewindvoerder. Dan geef je dat kind veel macht. Dat kind mag in zijn eentje alle beslissingen nemen. Dat hoeft geen probleem te zijn als de broers en zussen dit accepteren en vertrouwen hebben in deze broer of zus.
Maar het kan ook tot problemen leiden. Soms gaan aangetrouwde kinderen zich er dan ook mee bemoeien en voor je het weet is er een groot conflict. Bij samengestelde gezinnen zie ik vaak dat ouders hun partner benoemen tot executeur-bewindvoerder. Dan geef je de stiefouder nog meer macht dan hij of zij al heeft op basis van het wettelijk erfrecht of het langstlevende testament en zet je je kinderen eigenlijk buitenspel. Dat is doorgaans funest voor de toch al wankele verhoudingen.Als je toch een executeur-afwikkelingsbewindvoerder wilt benoemen, is mijn advies: kies een professional die geaccepteerd wordt door de familie. Iemand die aangesloten is bij beroepsorganisatie NOVEX.
En leg uit aan je kinderen waarom je hiervoor kiest. Ook kun je aanvullende afspraken maken. Een executeur-afwikkelingsbewindvoerder hoeft standaard alleen maar aan het einde van het traject rekening en verantwoording af te leggen. Maar je kunt ook bepalen dat deze persoon bijvoorbeeld elke drie maanden verantwoording aflegt aan de erfgenamen. Of dat er twee executeurs zijn, die het samen doen.In de situatie van Inge en Erik was de executeur-afwikkelingsbewindvoerder de boekhouder. Dat zie je vaker. Voor de ouders is dat een vertrouwenspersoon.
De boekhouder had eigenlijk geen idee wat zijn taken inhielden. Een executeur-afwikkelingsbewindvoerder moet de erfgenamen dienen, maar hij ging juist de strijd met hen aan. Voor Inge en Erik was dat lastig. Je kunt naar de rechter om een executeur-afwikkelingsbewindvoerder die niet goed functioneert te laten ontslaan. Maar dan moet je wel stevige argumenten hebben die je met bewijs kunt onderbouwen. Dat de executeur-afwikkelingsbewindvoerder het huis voor de WOZ-waarde heeft verkocht waardoor de erfgenamen waarschijnlijk veel geld misliepen, is niet genoeg voor ontslag. En die zoekgeraakte horloges zeggen ook niet alles; je hebt geen bewijs. Dus eigenlijk konden Inge en Erik niet zoveel. De executeur-afwikkelingsbewindvoerder moet aan het einde van het traject verantwoording afleggen, maar tussendoor kan hij zijn gang aan. Ik heb de man gebeld en gemaild. Uiteindelijk wilde hij een afspraak maken.
Namens Inge en Erik trad ik op als mediaton advocate. Ik besprak hun zorgen met hem. Hij vertelde dat hij het huis voor de WOZ-waarde had verkocht om er snel van af te zijn. Hij had geld nodig voor de aanslag erfbelasting en hij vond het verstandiger om het huis voor een lager bedrag te verkopen dan om aandelen te verkopen. Daar kun je niets tegenin brengen. Het probleem van de zoekgeraakte horloges werd niet opgelost. Hij zei er niets van te weten. Maar het belangrijkste is dat hij uiteindelijk wél akkoord ging met de vaststellingsovereenkomst die Inge en Erik hadden gesloten over de uitleg van het testament van vader en daarmee over de verdeling van de nalatenschap.”
