Wij geven onze relatie een 8, maar het kan altijd beter

Dr. Tila Pronk is relatiewetenschapper en als universitair hoofddocent bij de afdeling Sociale Psychologie verbonden aan de Tilburg University. Ze promoveerde (cum laude) op de vraag waarom sommige mensen beter in staat zijn om een relatie te behouden dan anderen en schreef twee populair-wetenschappelijke boeken over de liefde. Ook is ze regelmatig op tv, bijvoorbeeld als expert bij Wie denk je wel dat je bent en Married at first sight.

Tila Pronk kijkt niet van de cijfers op. “Je weet na al die jaren heel goed wat je aan elkaar hebt en je hebt minder de neiging om die ander nog te gaan veranderen.” Ze denkt dat dat een van de belangrijkste factoren voor succes is: elkaars zwakke plekken accepteren. En daar met een beetje liefde en humor naar kunnen kijken. Vrienden zijn. Elkaar prettig en aangenaam gezelschap vinden en elkaar het beste gunnen. Of zoals een Pluslezer het verwoordt: “We hebben geleerd om elkaars onhebbelijkheden te verdragen. We hebben het fijn samen.”

De kleine dagelijkse dingen

De grootste deskundigen op het gebied van de ­liefde zijn misschien wel de Amerikaanse wetenschappers John en Julie Gottman. Zij doen al vanaf 1990 onderzoek naar relaties in hun Love Lab, waar ze duizenden stellen jarenlang op de voet volgden en de liefde tot in de kleinste ­deeltjes ontrafelen. Zij ontdekten de universele factoren die een relatie maken of breken: je moet nieuwsgierig naar elkaar blijven, er moet genegenheid en bewondering zijn voor elkaar en je moet je als stel naar elkaar toe keren en niet van elkaar af. En bovendien begrijpen de ‘winnaars’ in de liefde dat het niet de eenmalige bos rozen op Moederdag is die een vastgelopen relatie kan lostrekken, maar dat het de duizenden kleine dingen zijn die je dagelijks doet (of niet doet), die een ­relatie maken of breken.

Minder stress, meer rust

38 procent van de ondervraagden vindt hun ­relatie even goed als pakweg 25 jaar geleden. En 16 procent vindt hun relatie nu zelfs beter omdat er minder stress is en meer rust (35%), ze meer tijd hebben voor elkaar (28%) en ze elkaar meer respecteren dan vroeger (24%). Een Pluslezeres zegt het in haar eigen woorden: “Wanneer je goed naar elkaar luistert en er door dik en dun bent voor elkaar, ga je steeds meer van elkaar houden.” Waarom is de één beter in staat om een relatie te behouden dan de ander? 

Tila Pronk deed er onderzoek naar. Het begint allemaal met motivatie. Ben je gemotiveerd om er écht voor te gaan? En wil je er tijd en energie in steken? Maar daarna komt er nog iets heel anders om de hoek kijken. Ben je in staat om je impulsen te controleren? Dus als er een ogenschijnlijk leukere man of vrouw voorbijkomt, weet je je dan in te houden? En kun je je gedragen als er onenigheid dreigt, en niet ­meteen gaan snauwen en schelden? Tot tien tellen en dan rustig vragen: “Karin, zou je alsjeblieft je schoenen in de schoenenkast willen zetten, want ik struikel er nu al voor de derde keer over, deze week?” In plaats van: “Wat ben jij toch een slome sloddervos. Kun je dan helemaal niéts goed doen?” Dus, zo constateert Pronk: sommige mensen zijn er gewoon beter in dan anderen. Ze zijn minder impulsief en geduldiger. Maar het goede nieuws is dat je het kan leren. “Ik denk dat jullie lezers het al konden, of het in de loop der jaren hebben geleerd. Eigenlijk is je relatie één grote training voor impulscontrole.”

PlusOnderzoek

Kan ik je vertrouwen?

Driekwart van de ondervraagden (75%) vindt vertrouwen het allerbelangrijkste in hun relatie. Dat wisten John en Julie Gottman allang. Zij ontdekten in hun Love Lab dat alle conflicten tussen partners als onderliggend thema hebben: kan ik je vertrouwen? Ben je er voor mij? Niet dat ze ruzie verkeerd vonden. Integendeel. Ruzie kan je relatie zelfs verbeteren, mits je op de goede manier ruzie maakt. Ze benoemen de vier grootste slopers van een relatie, de dingen die je vooral niet moet doen als je ruzie hebt: je partner van alles verwijten, minachtend zijn, altijd in de verdediging schieten of een muur optrekken waardoor je onbereikbaar bent. Niet doen! 

Doordat de Gottmans echtparen soms wel twintig jaar of langer volgden, ontdekten ze nog iets schokkends: 69 procent van alle conflicten in een relatie gaan helemaal nooit over, maar blijven ­altijd weer terugkeren. Dus wat ze leerden was dat je conflicten vooral in goede banen moet leiden. Als je echtgenoot altijd te laat is, dan gaat dat nooit meer veranderen. Je kunt er ruzie over blijven maken, je kunt ook de klok tien minuten naar voren zetten. De ondervraagden in ons onderzoek bevestigen dit. De meest voorkomende ruzies gaan over fundamentele verschillen tussen hen beiden: het verschil in de mate waarin ze ondernemend zijn of passief zijn bijvoorbeeld (25%), maar ook verschillen in tempo (23%) tussen hen beiden. Verschillen die lang niet altijd op te lossen zijn, maar waar je wel afspraken over kan maken en vervolgens vrede mee kan sluiten. Zoals een Pluslezeres uitlegt: “Ik ben ’s morgens nu eenmaal sneller, dus ik maak het ontbijt. En hij doet de lunch. Allebei blij.”

Let’s talk about sex

Tevredenheid alom, in de gelederen van de ondervraagden. Al is niet alles koek en ei. 10 procent van de Pluslezers vindt hun relatie nu slechter dan ­pakweg 25 jaar geleden. Bijna één op de vijf heeft weleens serieus overwogen uit elkaar te gaan. Het grootste obstakel daarbij is het ontbreken van intimiteit (54%). Pronk is niet verbaasd over dit cijfer. “We weten dat er een sterke samenhang is tussen hoe tevreden mensen over het algemeen zijn met hun relatie en met de intimiteit en seksualiteit in hun leven.” Maar dat wil niet zeggen dat het er in de slaapkamer per se heel wild aan toe moet  gaan. “Vooral op latere leeftijd hebben veel koppels minder vaak seks, of zelfs helemaal niet. 

Dat is prima, mits je daar beiden tevreden over bent.” Want veel belangrijker dan vrijen is lichamelijke nabijheid en intimiteit. Een omhelzing, een streling, aangeraakt worden. “Er gebeurt heel veel met ons als we aangeraakt worden. Het is heel ­gezond. En op het moment dat dat verdwijnt, kan er ook een soort eenzaamheid optreden in een relatie.” Het is trouwens wel aan te bevelen, voegt Pronk toe, om die aanrakingen los te koppelen van de seks. Wat als de man méér wil vrijen dan zijn echtgenote bijvoorbeeld, dan gaat zij ­fysieke aanrakingen afhouden omdat ze denkt: ik wil hem niet aanmoedigen. En dan komt er een verkramping, waarna koppels elkaar helemáál niet meer durven aanraken.

Liefde is…

Liefde is… samen zorgen voor elkaar (83%), ­samen eropuit trekken (63%), het samen redden (55%) en samen ouders en grootouders zijn (53%). Zou dit rijtje er anders uitzien als je 20 bent of 30? Pronk vermoedt van niet. Misschien dat twintigers andere woorden kiezen, maar hetzelfde bedoelen. Je hoeft minder voor elkaar te zorgen op die leeftijd, maar je wilt net zo goed voor elkaar klaarstaan. “Samen eropuit trekken, dat vind ik heel mooi. Wat dat gaat over samen nieuwe dingen ontdekken en op pad gaan. Dat is zéker voor jonge mensen ook een groot thema. En het gevoel een gezin te zijn, met of zonder kinderen, dat is voor veel mensen in alle leeftijden een levensdoel: ‘Dit zijn mijn mensen, bij deze persoon hoor ik.’ En dat geeft veel rust.”

En als het moeilijk gaat?

Tila Pronk wil de Pluslezers geruststellen voor wie de relatie helemaal niet zo gladjes verloopt en die dit artikel met pijn in het hart lezen. “Tot op de laatste dag van je leven kan je je relatie ­verbeteren. Begin vandaag. Je hoeft je er niet bij neer te leggen als het regelmatig moeilijk is of door omstandigheden moeilijk is geworden. Blijf gemotiveerd om het samen toch zo leuk ­mogelijk te hebben.”