Snurk je of is het slaapapneu? Dit zijn de signalen volgens een longarts

Wat is snurken precies?

Longarts dr. Fré Bauters: “Wanneer je ademt, passeert er lucht door neus- en keelholte. Tijdens de slaap kan die luchtweg vernauwen en daardoor kunnen de huig, het weke verhemelte en de tong gaan trillen. Die trillingen veroorzaken snurken. Je blijft dan wel normaal ademen. Snurken is niet gevaarlijk voor de gezondheid, maar het is wel een sociaal probleem. Voor jezelf en vooral voor je partner. Voor een lichte slaper kan zelfs mild snurken al erg storend zijn. Ook de aard van het snurken is belangrijk. Een continu geluid wordt beter verdragen dan sterke uithalen en wisselingen in geluidssterkte.

Obstructief slaapapneu gaat een stap verder. De luchtstroom is dan belemmerd doordat de luchtweg herhaaldelijk vernauwt of dichtklapt. De adem stokt secondelang, het zuurstofgehalte in het bloed daalt en je wordt vaak kort wakker. De meeste mensen met slaapapneu snurken ook, maar snurken leidt niet altijd tot slaapapneu.” 

De meeste mensen met slaapapneu snurken, maar snurken leidt niet altijd tot slaapapneu

Wat is de oorzaak van snurken en obstructief apneu?

“Het risico op beide neemt toe met de leeftijd. Dit komt gedeeltelijk door gewichtstoename, maar ook doordat de spieren verslappen. De typische leeftijdsgroep bij wie dit voorkomt is tussen de 40 en 70 jaar. 

Door hun anatomie vernauwt bij mannen de bovenste luchtweg gemakkelijker dan bij vrouwen. Bovendien beschermen de vrouwelijke hormonen waarschijnlijk gedeeltelijk tegen het dichtklappen van de luchtweg. Snurken en slaapapneu komen twee tot drie keer vaker voor bij mannen, maar na de menopauze is bij vrouwen sprake van een inhaalslag.

Ook andere uitlokkende factoren zijn grotendeels hetzelfde voor snurken en slaapapneu. Overgewicht speelt een belangrijke rol. Vooral bij mannen stapelt zich meer vet op in de hals. Veel buikvet vermindert bovendien de trekkracht op de luchtweg tijdens de slaap, wat ook weer zorgt voor een snellere vernauwing. Alcohol en slaapmiddelen verslappen verder de spieren van de bovenste luchtwegen. Vooral de tongspier, die de keelholte moet openhouden. Sommige mensen snurken alleen als ze op hun rug liggen. Door de zwaartekracht glijden dan kaak of tong naar achteren. Ten slotte zijn er anatomische oorzaken. Mensen met een smalle keelholte, vergrote keelamandelen of terugwijkende kaak zullen eerder snurken en/of slaapapneus krijgen.”

Wat zijn de gevolgen van slaapapneu?

“Doordat de slaap gefragmenteerd is, ben je overdag steeds moe. Je vecht tegen de slaap of valt zelfs in slaap wanneer je rustig zit. Concentratiestoornissen en geheugenproblemen komen veel voor. Je kunt prikkelbaar of neerslachtig zijn, en er is een link met depressieve klachten. Mensen met slaapapneu zijn ook vaker betrokken bij verkeers- en arbeidsongevallen. Daarnaast is het slecht voor hart en bloedvaten. Mensen met ernstige slaapapneu hebben vaker een hoge bloeddruk, krijgen meer hartritmestoornissen, hartinfarcten en beroertes. De verstoorde slaap heeft verder impact op je suikermetabolisme en het risico op (pre)diabetes, zeker als je obesitas hebt.”

Merk je zelf dat je slaapapneu hebt?

“Veel mensen zijn er zich niet van bewust. Het ontwikkelt zich ook met de jaren, daardoor ontstaat gewenning. Tijdens een eerste gesprek met een arts vergoelijken veel mensen hun abnormale vermoeidheid door die te wijten aan de leeftijd, hun werk of stress. 

Maar er zijn ook mensen die het wel merken. Signalen die kunnen wijzen op slaapapneu zijn onderbroken slaap, wakker worden van je eigen gesnurk, angstig wakkerschieten met een ademtekort of hartkloppingen, hevig zweten, een droge keel of mond, ’s nachts vaker moeten plassen en ’s ochtends ontwaken met hoofdpijn. Sommige mensen met zeer ernstige apneu hebben echter weinig klachten. Anderen met milde tot matige apneu hebben soms juist duidelijke symptomen.”

Kan je partner apneu opmerken?

“Dat hangt er vanaf hoe goed die zelf slaapt. Waarschijnlijk wordt het daardoor meer ontdekt bij mensen die het bed delen met een vrouw. Vrouwen slapen vaak lichter en zullen het daardoor eerder opmerken wanneer hun partner apneu heeft. Je kunt slaapapneu echter niet vaststellen door observatie alleen. Sommige mensen merken eens per week een apneu op, terwijl het honderden keren per nacht gebeurt. Maar als iemand duidelijk ademstops bij jou opmerkt, bespreek dit dan zeker met de huisarts.”

Hoe weet je of je slaapapneu hebt?

“Daarvoor is slaaponderzoek nodig. Het gesprek vooraf is hierbij heel belangrijk. Slaapstoornissen komen namelijk vaak samen voor en symptomen kunnen overlappen. Zo onderbreken slaapapneu en slapeloosheid beide de slaap en kunnen ze beide vermoeidheid en concentratieproblemen veroorzaken. Focussen we alleen op slaapapneu, dan zullen de klachten niet verminderen. 

Vermoeden we alleen slaapapneu, dan kan het slaaponderzoek thuis plaatsvinden met een toestel dat tijdens de slaap de ademhaling, de hoeveelheid zuurstof in het bloed en de lichaamshouding meet. Heb je vermoedelijk meer dan één slaapprobleem, of heb je ook andere aandoeningen, dan is een volledig slaaponderzoek in de slaapkliniek nodig. Voor een zogeheten polysomnografie worden er voordat je gaat slapen op het lichaam elektroden en sensoren bevestigd die verbonden zijn met meetapparatuur. Tijdens de nacht registreren deze de slaap via een EEG, oog- en kinbewegingen, lichaamshouding, hartritme, luchtstroom, ademhalingsbewegingen van borstkas en buik en de hoeveelheid zuurstof in het bloed. We maken ook een video- en geluidsopname.” 

Doe je dan wel een oog dicht?

“Dikwijls slapen mensen tijdens het onderzoek beter dan ze hadden gedacht, in ieder geval ruim voldoende voor een betrouwbare diagnose. Mensen hebben ook de neiging om te onderschatten hoe lang ze slapen. Terwijl je slaapt, ben je je daar immers niet van bewust. Een ontwaking, gevolgd door een periode van slaap, gevolgd door een nieuwe ontwaking, kun je zelf ervaren als één lange wakkere episode.

Na de interpretatie van de gegevens bespreken we de diagnose(s) en de optimale aanpak. Dat kan een combinatie van behandelingen zijn, tegelijkertijd of na elkaar.”

Hoe behandel je obstructief slaapapneu?

“Heb je een milde tot matige apneu, overdag geen klachten en functioneer je goed, dan is een behandeling niet per se noodzakelijk. Iemand zonder symptomen tot een behandeling dwingen, heeft ook geen zin. We behandelen geen cijfers, maar het geheel van klachten, symptomen en de gegevens uit het slaaponderzoek. We houden daarbij uiteraard rekening met de voorkeur van de persoon. Leefstijladvies is de eerste stap, zoals overgewicht aanpakken. Ook slaaphygiëne is belangrijk. Die vermindert het aantal apneus niet, maar het is welbelangrijk dat je genoeg slaapt en een regelmatig slaappatroon hebt. 

Bij milde vormen van apneu kan een op maat gemaakte mondbeugel voor de nacht helpen. Deze plaatst de onderkaak iets naar voren ten opzichte van de bovenkaak. Neemt de slaapapneu duidelijk toe wanneer je op de rug ligt, dan kan positietraining met hulpmiddelen worden geprobeerd. Zoals een soort harnasje met een kussen erin, of een positiemeter die trilt wanneer je op je rug ligt. Hierdoor ga je minder op de rug slapen.Er zijn ook chirurgische opties, zoals verhemelte-chirurgie of de verwijdering van de keelamandelen. Het nieuwste is de tongzenuwstimulator, een elektronisch implantaat dat voorkomt dat de tong naar achteren valt. Dit kan enkel voor zeer zeldzame gevallen en wanneer alle andere oplossingen niet blijken te werken.

Bij ernstige slaapapneu is CPAP de eerste keuze: Continuous Positive Airway Pressure. Je slaapt dan met een masker over de neus dat is verbonden met een toestel dat door kleine overdruk de luchtweg openhoudt. Deze methode is heel doeltreffend en wordt wereldwijd het meest gebruikt.”

Bij ernstige slaapapneu helpt de CPAP goed, een neusmasker dat de luchtweg openhoudt

Hoe reageren mensen wanneer ze horen dat zo’n masker nodig is?

“Sommigen hoopten er al op omdat ze iemand kennen die er een goede ervaring mee heeft. De impact op je functioneren overdag kan spectaculair zijn. Klachten verdwijnen binnen enkele weken als sneeuw voor de zon. Anderen vinden het maar niks. Dan kijken we waarom dat is, maar vaak valt het mee wanneer ze het toch proberen en gaan ze er met plezier mee verder. Ook hun partner is meestal tevreden omdat ook het luide snurken door de CPAP verdwijnt. Het toestel maakt niet meer geluid dan een normale ademhaling. Je moet het een minimum aantal uren gebruiken voor optimaal effect, maar de meeste patiënten dragen het de hele nacht. Het wordt een gewoonte, bij velen zelfs een onderdeel van het slaapritueel. Wanneer de CPAP niet goed verdragen wordt of mensen willen het echt niet, dan kijken we of er andere behandelopties zijn.”

Heeft een CPAP bijwerkingen?

“Er kunnen ongemakken zijn, vooral in het begin. Neusloop of een verstopte neus zien we het vaakst, naar adem happen soms ook. Het masker moet natuurlijk goed passen en we maken de behandeling zo comfortabel mogelijk met hulpmiddelen zoals luchtbevochtigers. We kunnen ook de druk aanpassen. We zien duizenden mensen per jaar en de meesten kunnen hun toestel niet meer missen. Ze noemen het zelfs hun beste vriend. 

Voor ons als zorgverleners is obstructief slaapapneu eigenlijk een heel dankbare aandoening. Het is iets dat een grote invloed heeft op het dagelijks functioneren, en we kunnen mensen meesta op zeer korte termijn van de symptomen afhelpen.”

Dr. Fré Bauters is longarts in het Universitair Ziekenhuis Gent. Zij behandelt hier ademhalingsgerelateerde slaapstoornissen bij volwassenen.

Dit artikel verscheen eerder in Plus Gezond maart 2026. Abonnee worden van het blad? Dat doe je in een handomdraai.