Dit doet voetentraining bij neuropathie

Veel mensen met neuropathie in de voeten hebben last van tintelingen, een branderig gevoel of het idee dat ze op watten lopen. Voetexpert Yvonne Bontekoning lanceerde samen met haar team onlangs de eerste voetentraining voor mensen met neuropathie; een primeur in Nederland. De nieuwe training is ontwikkeld op basis van recente wetenschappelijke inzichten. "Het bewijs was eerst mager," zegt ze. "Maar inmiddels is er voldoende aanwijzing dat gerichte oefentherapie echt iets kan betekenen voor mensen met neuropathie."

Wat is neuropathie in de voeten?

Perifere neuropathie is schade aan de zenuwen in de uiteinden van het lichaam, zoals de voeten en handen. Rond zenuwen zit een beschermlaagje - myeline - dat zorgt voor een goede geleiding van signalen. Als dat laagje beschadigd raakt, worden signalen minder goed doorgegeven. "Dan kan die geleiding niet meer goed plaatsvinden en raakt de signaalfunctie verstoord." Dat kan leiden tot gevoelsstoornissen én verminderde spieraansturing. Neuropathie is een algemene term voor ­beschadigde zenuwen. Is dat één zenuw, dan betreft het mononeuropathie. Zijn er meerdere zenuwen aangetast, dan heet dat een ­polyneuropathie. Maar het gaat altijd om aantasting van de zenuw zelf. Dat is iets anders dan een beknelde zenuw in de lage rug of een lokaal probleem zoals een Morton’s neuroom. "Dat zijn ook zenuwpijnen, maar dat is geen neuropathie", benadrukt Bontekoning. "Het moet echt door een arts zijn vastgesteld."

Welke symptomen horen bij neuropathie?

De klachten van neuropathie verschillen per persoon, afhankelijk van welke zenuwvezels zijn aangedaan. Veelvoorkomende symptomen zijn:

• tintelingen of prikkelingen
• branderige pijn
• koude voeten
• een doof gevoel
• het gevoel op ‘watten’ te lopen of met een opgerolde sok onder de voet
• krachtsverlies in de voetspieren

Gevoelsklachten vallen meestal als eerste op. Spierzwakte ontwikkelt zich vaak geleidelijk. In ernstigere gevallen kan ook het evenwicht verminderen. "Bij ernstig verlies van gevoel ontstaat echt een balansprobleem. Die mensen moeten niet zelfstandig gaan trainen, maar onder begeleiding."

Lees ook: 'Vitamines, goed schoeisel en valtraining kunnen helpen bij polyneuropathie', zegt neuroloog Stephan Goedee.

Wat kan voetentraining doen bij zenuwschade?

"Neuropathie gaat niet over," zegt Bontekoning eerlijk. "Maar wat we nu uit onderzoek weten, is dat je de niet-beschadigde zenuwcellen kunt stimuleren." Door gerichte oefeningen activeer je intacte zenuwen. Zij kunnen deels functies overnemen van beschadigde zenuwen. Daarnaast spelen de spieren een belangrijke rol. "In de spieren zitten heel veel sensoren. Als je de spierkracht verbetert, kan er compensatie optreden. Het lichaam zoekt als het ware alternatieve routes om signalen beter te verwerken."

Uit onderzoek blijkt dat mensen minimaal twaalf weken moeten oefenen om duidelijke effecten te zien. "Mensen voelen vaak al eerder dat er wat gebeurt, zeker bij lichtere vormen. Maar in de literatuur zie je die twaalf weken terug." Wat minder voorspelbaar is, is het effect op tintelingen of branderigheid. "Bij sommigen gebeurt dat wel, bij anderen niet."

Pijn als verkeerd 'verkeerssignaal'

Veel mensen zijn bang dat bewegen verdere schade veroorzaakt. "Pijn voelt als een alarmsignaal: let op, niet doen, gevaarlijk", zegt Bontekoning. "Maar bij neuropathie is dat signaal verstoord. "Ze vergelijkt het met een spoorwegovergang. "Het is alsof het rode sein blijft knipperen terwijl er geen trein aankomt. Het signaal klopt niet. Als je gaat lopen, gaat er niets stuk. Dat vertrouwen in bewegen moet stap voor stap worden opgebouwd."

Wat is anders dan bij reguliere voetentraining?

De oefeningen in de neuropathietraining zijn niet compleet anders dan in een reguliere voetentraining, maar de insteek en opbouw verschillen wezenlijk. Bij mensen zonder zenuwschade ligt de nadruk vooral op het verbeteren van stand, kracht en beweeglijkheid. Bij neuropathie komt daar een extra laag bij: veiligheid, uitleg over het ziektebeeld en omgaan met verstoorde signalen. Zo start de training met uitgebreide informatie over stop-signalen en risicosituaties. Wanneer moet je een oefening aanpassen? Wanneer trek je aan de bel bij een arts? Die veiligheidscomponent is veel explicieter aanwezig dan in een standaardprogramma. Ook de balansopbouw is zorgvuldiger. Er wordt geleidelijk gewerkt van zittende naar staande oefeningen, met aandacht voor steun en ondergrond. "We willen het vertrouwen weer opbouwen," zegt Bontekoning, "dus er zit echt een opbouw in belasting."

Een ander belangrijk verschil is het gebruik van de handen. In reguliere voetentraining wordt vaak gewerkt met zelfmassage of mobiliserende technieken waarbij je met je handen je voet beweegt of corrigeert. Maar bij neuropathie kunnen ook de handen minder gevoel hebben. "Een deel van de mensen heeft het ook aan de handen," legt Bontekoning uit, "dus we kunnen niet al te veel massages of losmaak-oefeningen met de handen in de training stoppen. Daarom wordt vaker gekozen voor hulpmiddelen, zoals het rollen met een balletje onder de voet, in plaats van intensieve handmatige technieken. Dat maakt de training beter uitvoerbaar én veiliger voor mensen met gecombineerde klachten."

Je kunt ook naar de fysio

Voor wie liever niet online traint, zijn er in Nederland aangesloten fysiotherapeuten die een tweejarige deeltijdopleiding in voetentraining hebben gevolgd. "Voetentraining is in de reguliere fysiotherapie nog onderbelicht," zegt Bontekoning, "deze therapeuten werken zelfstandig, maar kennen het programma en de aanpak. Op onze website staat een overzicht van praktijken in het land."

Hoe vaak moet je oefenen?

Ook zonder zenuwschade kunnen voeten baat hebben bij training. In westerse landen komen relatief veel voetklachten voor, mede doordat we vaak stevige, smalle schoenen dragen en weinig op natuurlijke wijze bewegen. Idealiter oefen je dagelijks een kwartiertje, zeker als je verbetering wilt opbouwen. Maar ook drie keer per week ongeveer een kwartier trainen heeft al effect. "Zie het als een beweegnorm voor je voeten.  Je kunt naar de sportschool gaan, maar als je dagelijks wandelt of fietst, onderhoud je je conditie ook", zegt Bontekoning. "Zo is het met je voeten ook: gebruik ze actief zoals ze bedoeld zijn.”

Gratis webinar

Op 7 april 2026 geeft Yvonne een webinar over neuropathie en het trainen van je voeten. Tijdens dit webinar krijg je uitleg over neuropathie en wat dit doet met je voeten, geeft ze uitleg over de oorzaken zijn van neuropathie en vertelt ze wat je zelf kan doen om je gevoelszenuwen te stimuleren. Inschrijven voor dit gratis webinar kan hier.

Over Yvonne Bontekoning
Yvonne Bontekoning is voetexpert en medeoprichter van Voetentraining.nl. Sinds 2016 volgt zij de wetenschappelijke ontwikkelingen op het gebied van oefentherapie voor voeten en ontwikkelt zij trainingsprogramma’s voor uiteenlopende voetklachten, waaronder een training speciaal voor mensen met neuropathie.