Exploding head syndrome: wakker schrikken van een harde knal

Getty Images

Schrik je weleens wakker van harde geluiden die er in werkelijkheid niet waren? Deze auditieve hallucinaties voelen bijvoorbeeld alsof er iets ontploft, een schot wordt gelost of een zware deur hard dichtslaat. Slaapdeskundigen noemen dit het Exploding Head Syndrome (EHS).

Exploding head syndrome (EHS) is een slaapstoornis waarbij iemand vlak voor het inslapen of bij het wakker worden een plots, hard geluid ervaart. Een andere term die minder vaak gebruikt wordt is snapping of the brain. Zo'n knal of explosie is niet echt, maar wordt door de hersenen zelf veroorzaakt. Sommige mensen zien er ook een lichtflits bij. Waarschijnlijk is het exploding head syndroom te vergelijken met de schok die sommige mensen met hun lijf maken (alsof ze in een gat vallen) wanneer ze in slaap vallen. Dit worden inslaapmyoclonieën of slaapmyoclonieën genoemd.

Hoe heftig het ook voelt, EHS is onschuldig en er is lichamelijks niets mis. De stoornis is een parasomnie: vreemd of ongewenst gedrag en verschijnselen die zich voordoen tijdens het slapen. Slaapwandelen, praten in de slaap, tandenknarsen (bruxisme) en SRED horen in hetzelfde rijtje. Het kan allemaal leiden tot slechte slaapkwaliteit en vermoeidheid overdag.

Lees ook: Een schokje als je in slaap valt

Hoe vaak komt het voor?

Exacte Nederlandse cijfers zijn er niet. Wel weten onderzoekers dat EHS vaker voorkomt dan lang werd gedacht. Veel mensen zoeken geen hulp, omdat ze denken dat ze de enigen zijn of bang zijn dat er iets ernstigs aan de hand is. EHS komt met name voor bij volwassenen boven de 50 jaar en bij vrouwen iets vaker dan bij mannen. Er zijn echter ook jongeren die er last van hebben.

Hoe voelt zo’n aanval?

Mensen beschrijven het geluid heel verschillend: een explosie, een donderslag, een vallend object of een elektrische zoem. De auditieve hallucinatie duurt meestal maar een paar seconden. Er is geen pijn, maar wel vaak schrik, angst of hartkloppingen. Juist die schrik kan ervoor zorgen dat mensen bang worden om weer in slaap te vallen.

Waardoor ontstaat EHS?

De precieze oorzaak is niet bekend. Deskundigen denken dat het te maken heeft met een verstoorde overgang van waken naar slapen, waarbij bepaalde hersengebieden te laat 'uitschakelen'. Factoren die EHS kunnen uitlokken of verergeren zijn:

Stress en spanning
Slaaptekort
Onregelmatige slaaptijden

EHS komt ook vaker voor bij mensen die andere slaapproblemen hebben. Een deel van de mensen die het heeft, heeft ook last van migraine aanvallen.

Wanneer naar de dokter?

Omdat Exploding Head Syndrome onschuldig is, is behandeling meestal niet nodig. Alleen al weten wat het is, stelt veel mensen gerust en vermindert de klachten. Stress verminderen en vaste bedtijden instellen kan helpen. Bij ernstige angst of frequente klachten kan de huisarts meedenken of doorverwijzen.

Auteur